Samenvatting Basiskennis taalonderwijs H 7-9-10

Nederlands samenvatting
Hoofdstuk 7  begrijpend lezen

7.1 leesvaardigheden voor begrijpend lezen

Wat zijn rijke teksten?

Rijke teksten kennen:

 Gevarieerd taalgebruik
 Heldere tekststructuur
 Variatie in zinsstructuren
 Woordgebruik en tekst, beeld en geluid versterken elkaar.

Rijke teksten kunnen zowel fictie als non-fictie zijn.

Taxonomie van Bloom

1. Onthouden
2. Begrijpen
3. Toepassen
4. Analyseren
5. Evalueren
6. Creëren

Lees strategieën begrijpend lezen

1. Leesdoel bepalen
- Je hebt van tevoren een bepaald doel waarom je de tekst leest.
- Strategie leesdoel: lezer vraagt zich van tevoren af met welke bedoeling hij de tekst gaat
lezen.
- Als kinderen een duidelijk leesdoel hebben dan zijn ze gemotiveerd om een tekst te
lezen.
- Leesdoelen:
1. Informatie zoeken  vooral gericht op namen en feiten.
2. Mening vormen  gericht op het vinden van standpunten, feiten en meningen,
argumenten voor of tegen.
3. Ontspannen  gericht op de opbouw van de tekst en identificatie met de
verhaalfiguren en de sfeertekening  vrije tijdsbesteding.
4. Handeling uitvoeren  je zoekt naar aanwijzingen voor je gedrag of een
beschrijving van een werkwijze.
2. Betekenis van woordgroepen bepalen.
- Als een tekst meer dan 10% onbekende woorden bevat dan is het voor de lezer niet
meer te begrijpen.
- Figuurlijk taalgebruik is lastig
- Woorden zijn belangrijke dragers van de betekenis van een tekst.
3. Relaties in de tekst leggen.
- Bij het leggen van relaties in de tekst maken we gebruik van de taal-denk relatie  dat
zijn logische relaties die een lezer aanbrengt tussen woorden, woordgroepen en zinnen.
- Taal-denk relaties zijn vaak te herkennen aan  voegwoorden, signaalwoorden of
verwijswoorden.

, 4. Relaties buiten de tekst leggen.
- De lezer brengt de relatie in de tekst in verband met zijn eigen kennis of ervaring.
- Relaties buiten de tekst om  informatie die de lezer uit de tekst afleidt.
- Het leggen van relaties met je eigen kennis gebeurt vaak automatisch en onbewust.
5. Structuren van de tekst herkennen.
- Opsporen van de structuur in de tekst.
- Opbouw tekst + relaties leggen tussen verschillende delen van de tekst.
- Structuren herkennen vergt een hoger niveau dan relaties leggen.
- Structuur kun je opsporen door te letten op  vormgeving, signaalwoorden en vaste
structuren.
6. Tekstsoort herkennen.
- Je kunt op grond van formele kenmerken + zinsopbouw + taalgebruik + begin van de
tekst herkennen welke tekstsoort het is.
- Fictie fantasie + geen werkelijkheid.
- Non-fictie  controleerbaar.
- Tekstsoorten onderscheiden:
o Verhalende teksten
o Informatieve teksten
o Directieve teksten
o Beschouwende teksten
o Argumentatieve teksten
7. Thema of hoofdgedachte vinden.
- Begrijpen van de tekst  essentie aangeven.
- Thema van de tekst bepalen  helpt bij bepalen van de hoofd en bijzaken.
- 3 niveaus:
1. Niveau van de zin
2. Niveau van de alinea
3. Niveau van de hele tekst
8. Doel van de tekst vaststellen.
- Je hebt kennis van tekstsoorten + tekstkenmerken.
- Tekstdoelen zijn:
o Informeren  je geeft de lezer informatie
o Overtuigen  lezer overhalen tot mening
o Amuseren  lezer emotie laten beleven
o Instrueren  lezer aansporen tot handeling
9. Tekst beoordelen.
- Teksten op hun waarde beoordelen  dit doe je op grond van het leesdoel.
- Tekst beoordeel je ook op  moeilijk geschreven + goed te volgen + voldoende
informatie.

7.2 lees strategieën

Leesstrategie  een bepaalde aanpak of een hulpmiddel voor een lezer om de inhoud van de tekst
te begrijpen.

- Strategieën  bewust gehanteerd door de lezer.
- Deelvaardigheden  lezer past het onbewust toe.

Afhankelijk leesdoel  oriënterend lezen, zoekend en intensief studerend.