Psychologie en sociologie – H11
Er zijn twee belangrijke oorzaken van beïnvloeding op sociaal gebied. Dit zijn:
1. Informatieafhankelijkheid: je hebt kennis of informatie nodig om een situatie te
kunnen beoordelen, om je mening te kunnen vormen en beslissingen te nemen. Je
wilt je waarnemingen ordenen.
2. Effectafhankelijkheid: je kunt je mede laten beïnvloeden door anderen omdat daar
een bepaald effect of een beloning tegenover staat. Groepsleden kunnen er
bijvoorbeeld voor zorgen dat je status in de groep gehandhaafd blijft of zelfs
verbeterd.
Sociale beïnvloeding is dus mogelijk wanneer er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie.
Bij sociale controle gaat het om allerlei vormen van sancties die ingezet worden om gedrag
van individuen af te stemmen op belangrijke sociale normen en waarden.
Sancties
Sancties kunnen positief zijn, zoals het instemmend knikken en het geven van prijzen, of
negatief, bijvoorbeeld afkeurende blikken, boze reacties of ‘het vingertje’.
Sociale controle
Sociale controle wordt toegepast in allerlei groepssituaties en maatschappelijke
omstandigheden. Zo kun je je gedwongen voelen de tuin eens flink op te knappen omdat je
al weken last hebt van blikken of opmerkingen van de buren.
Sociale controle gaat afwijkend gedrag tegen. Veranderingen binnen een systeem kan men
proberen tegen te houden.
Conformeren
Beïnvloeding kan direct of indirect plaatsvinden. Wanneer een leidinggevende je de
opdracht geeft om binnen een week een notitie te produceren, dan heb je te maken met
directe beïnvloeding; het gaat immers om een duidelijk waarneembare poging om het
gedrag van een andere partij te beïnvloeden.
Bij indirecte beïnvloeding zijn er geen duidelijke personen aan te wijzen die iemands
attitudes of gedrag beïnvloeden, bijvoorbeeld wanneer je een bijna lege wachtkamer
binnenkomt, ga je niet op de stoel náást iemand zitten, tenzij je haar kent.
Conformeren = toegeven aan een bepaalde norm van anderen zonder dat die anderen
daarom expliciet verzoeken.
Conformeren is vaak nuttig en maakt sociaal contact gemakkelijk. Echter heeft het ook een
negatief effect. Het kan namelijk zo ver gaan dat we dingen gaan zeggen en doen die tegen
onze eigen normen ingaan.
Er zijn twee belangrijke oorzaken van beïnvloeding op sociaal gebied. Dit zijn:
1. Informatieafhankelijkheid: je hebt kennis of informatie nodig om een situatie te
kunnen beoordelen, om je mening te kunnen vormen en beslissingen te nemen. Je
wilt je waarnemingen ordenen.
2. Effectafhankelijkheid: je kunt je mede laten beïnvloeden door anderen omdat daar
een bepaald effect of een beloning tegenover staat. Groepsleden kunnen er
bijvoorbeeld voor zorgen dat je status in de groep gehandhaafd blijft of zelfs
verbeterd.
Sociale beïnvloeding is dus mogelijk wanneer er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie.
Bij sociale controle gaat het om allerlei vormen van sancties die ingezet worden om gedrag
van individuen af te stemmen op belangrijke sociale normen en waarden.
Sancties
Sancties kunnen positief zijn, zoals het instemmend knikken en het geven van prijzen, of
negatief, bijvoorbeeld afkeurende blikken, boze reacties of ‘het vingertje’.
Sociale controle
Sociale controle wordt toegepast in allerlei groepssituaties en maatschappelijke
omstandigheden. Zo kun je je gedwongen voelen de tuin eens flink op te knappen omdat je
al weken last hebt van blikken of opmerkingen van de buren.
Sociale controle gaat afwijkend gedrag tegen. Veranderingen binnen een systeem kan men
proberen tegen te houden.
Conformeren
Beïnvloeding kan direct of indirect plaatsvinden. Wanneer een leidinggevende je de
opdracht geeft om binnen een week een notitie te produceren, dan heb je te maken met
directe beïnvloeding; het gaat immers om een duidelijk waarneembare poging om het
gedrag van een andere partij te beïnvloeden.
Bij indirecte beïnvloeding zijn er geen duidelijke personen aan te wijzen die iemands
attitudes of gedrag beïnvloeden, bijvoorbeeld wanneer je een bijna lege wachtkamer
binnenkomt, ga je niet op de stoel náást iemand zitten, tenzij je haar kent.
Conformeren = toegeven aan een bepaalde norm van anderen zonder dat die anderen
daarom expliciet verzoeken.
Conformeren is vaak nuttig en maakt sociaal contact gemakkelijk. Echter heeft het ook een
negatief effect. Het kan namelijk zo ver gaan dat we dingen gaan zeggen en doen die tegen
onze eigen normen ingaan.
