Bedrijfseconomie
5VWO
A. VAARDIGHEDEN
Bedrijfseconomie
Basis rekenen
Balans, winst-en-verlies en liquiditeit
,B. VAN PERSOON NAAR RECHTSPERSOON
Verzekeren, studeren, sparen en lenen
verzekering: verzekeraar verplicht om tegen ontvangst van een premie de verzekerde schadeloos te
stellen wegens een verlies, schade of gemis van een verwacht voordeel door een onzeker voorval.
soorten verzekeringen:
Schadeverzekering: uitkering afhankelijk van geleden schade
Sommenverzekering: niet afhankelijk van verlies op schade, maar een lijfrenteverzekering;
vanaf een bepaald moment een periodiek bedrag te betalen tot overleiden of einddatum.
De verzekeringsovereenkomst staat in een polis (de premie, risico’s, onzekere elementen en
maximale vergoeding). 21% assurantiebelasting over de premie en bijkomende kosten.
Schadeverzekeringen:
- Brandverzekering
- Transportverzekering (transport van goederen)
- Bedrijfsschadeverzekering: dekt financiële gevolgen van bedrijfsstilstand
- Kredietverzekering: wanneer onderneming producten op rekening verkoopt loopt zij risico
dat een deel van de vordering niet wordt ontvangen (niet betalen van een klant). Nooit een
100%-verzekering, dus altijd een kredietrisico voor de onderneming.
o Kredietlimiet: hoogte verstrekken krediet
o Exportkredietverzekering: dekt risico voor als buitenlandse afnemers niet betalen
commerciële risico: normale risico als afnemer schuld niet betaald
politiek risico: geen geld binnen komt doordat politiek in het land het
overmaken blokkeert
o herverzekeren: exportkredietverzekeraar laat het risico zelf ook weer verzekeren bij
de staat.
- Productaansprakelijkheidsverzekering: verzekering tegen de schade die kan ontstaan door
het gebruik van een bepaald product
- Wettelijke aansprakelijkheidsverzekering: verzekering tegen de schade die een persoon kan
toebrengen aan een andere persoon of een zaak van een andere persoon
- Rechtsbijstandverzekering: verzekering waarbij de verzekeraar een persoon of onderneming
bijstaat bij juridische geschillen (in natura of in geld).
Schaderegelingen: berekenen schade-uitkering met 3 bedragen;
1. Schadebedrag: waarde van verloren goederen
2. Gezonde waarde: waarde verzekerde goederen net voordat de schade is ontstaan
3. Verzekerde som: waarde waarvoor alle goederen zijn verzekerd
verzekerde som
verzekeringsbreuk=
gezonde waarde
schade uitkering=ve rzekeringsbreuk × schadebedrag
Verzekering keert nooit een hoger bedrag uit dan het schadebedrag.
oververzekering: verzekering waarbij verzekerde som groter is dan gezonde waarde
onderverzekering: verzekering waarbij verzekerde som kleiner is dan gezonde waarde (maar deel
schade uitgekeerd).
Premier risqueverzekering: verzekering waarbij ondanks onderverzekering het totale bedrag wordt
uitgekeerd (met als maximum de verzekerde som).
,Sommenverzekeringen:
- Levensverzekering: verzekeraar verplicht om een overeengekomen bedrag uit te keren op
een moment dat verband houdt met het al dan niet in leven zijn van een bepaalde persoon.
o Premie kan periodiek betaald worden of in een keer een bedrag (koopsom)
- Lijfrenteverzekering: verzekeraar verplicht om een periodieke bedragen tot aan het moment
van overleiden van de begunstigde of einddatum uit te keren.
- Pensioenverzekering: verzekering als aanvulling op de AOW, die zorgt voor een periodieke
uitkering vanaf het moment van pensioen.
o Beschikbare-uitkeringssysteem: meest toegepaste pensioenstelsel in NL;
loondiensttijdsysteem waarbij uitkering afhankelijk is van de afgedragen premies
gedurende de tijd dat de begunstigde aangesloten was bij het pensioenfonds.
Middelloonsysteem: uitkering gebaseerd op gemiddelde loon
Eindloonsysteem: uitkering gebaseerd op eindloon
- Compagnonverzekering: heeft te maken met de vennootschap onder firma (vof).
Levensverzekering op het leven van vennoten; in geval van overleiden van een compagnon
met het door de verzekeraar uitgekeerde bedrag de erfgenamen van de overledenen te
kunnen uitkopen.
Opleiding:
Human capital: investeren in menselijk kapitaal. De investering verdien je vanzelf terug door de
vergroting van kennis, vaardigheden en ontwikkelingsniveau; meer kans op werk die goed betaald.
permanente educatie: levenslang leren om je vak bij te houden en nieuwe methoden en technieken
te leren.
Sparen: geld op de bank zetten, over het geld op een spaarrekening krijg je rente (interest); een
beloning voor het beschikbaar stellen van vermogen. Hoogte rente afhankelijk van: looptijd, hoogte
spaarbedrag en ontwikkeling financiële markten
Risico: rente percentage kan lager zijn dan inflatie (koopkracht spaargeld neemt af en bank kan
failliet gaan (depositogarantiestelsel (DGS).
Lenen: rente betalen over geleende bedrag en uiteindelijk geleende bedrag weer terugbetalen.
Jaarlijkse kostenpercentage: is het percentage interest plus het percentage kosten dat je jaarlijks
wettelijk betaald over het geleende bedrag (effectieve rente percentage).
Financieringskosten lening = effectieve rentepercentage per jaar x lening bedrag
Consumptief krediet: lening voor particulieren voor consumptieve doeleinden, zonder onderpand en
dus weinig zekerheden voor de bank. Soorten:
- Doorlopend krediet: krediet waarbij de consument een maximumkrediet mag opnemen en
dit in een bepaalde periode moet terugbetalen. Het hoeft niet in een keer te worden
opgenomen en afgeloste bedragen mogen opnieuw worden opgenomen
- Persoonlijke lening: krediet voor een bepaald doel; bedrag in een keer opgenomen en
aflossing niet opnieuw opnemen. (dure kredietvorm).
- Koop en verkoop op afbetaling: koper en verkoper komen overeen dat de koopprijs van een
roerende zaak wordt betaald in termijnen. Vooral bij duurzame consumptiegoederen.
Min. 2 termijnen volgen anders normale koopovereenkomst en koper na levering eigenaar.
- Huurkoop: als consument niet meer betaald heeft de verkoper (die nog eigenaar is van het
artikel) recht het artikel terug te halen. De verkoper heeft meer zekerheid en de
financieringskosten zijn lager.
hypothecair krediet: lening met onderpand
, Enkelvoudige en samengestelde interest
Enkelvoudige interest: elke keer even groot bedrag interest over beginbedrag.
Samengestelde interest: rente over beginkapitaal en eerder bijgeschreven rente. Per periode neemt
het rente bedrag toe. (rente over rente).
Perunage: per 1
Percentage: per 100
promillage: per 1000
Berekening eindwaarde (E= eindwaarde, K= kapitaal, i=interestperunage, n=aantal perioden)
E=K ×(1+i)n
Berekening beginwaarde (C=contante waarde, E=kapitaal, i=interestperunage, n=aantal perioden)
C=E ×(1+i)−n
Eindwaarde of contante waarde berekenen van een rente:
termijnen: bedragen van een rente
vervaldatum: datum waarop termijn wordt betaald
Bij het oplossen van vraagstukken met betrekking tot de eindwaarde of de contante waarde van een
rente moet je bij het maken van een tijdlijn op de volgende punten letten:
Bepaal het tijdstip waar we de bedragen naar toe brengen (datum van berekening)
Bepaal het aantal bedragen
Bepaal van elk bedrag het aantal perioden tot de datum van berekening
r n−1
Eindwaarde rente met somformule: E=a × (a= eerste term meetkundige rij, r= reden
r −1
(1+i))
1 −1
Contante van een rente waarde met somformule: C= =(1+i)
1+ i
Nominale interestpercentage: interest over een bepaalde tijdsperiode
effectieve interestpercentage: het hogere gelijkwaardige interestpercentage als er sprake is van
samengestelde interest (rente over rente).
Aflossen kan op de volgende manieren:
Ineens aan het einde van de looptijd
Lineair: elk jaar wordt een evenredig gedeelte afgelost
Schuldrest: bedrag dat we op een bepaald moment nog verschuldigd zijn (leenbedrag – aflossingen).
5VWO
A. VAARDIGHEDEN
Bedrijfseconomie
Basis rekenen
Balans, winst-en-verlies en liquiditeit
,B. VAN PERSOON NAAR RECHTSPERSOON
Verzekeren, studeren, sparen en lenen
verzekering: verzekeraar verplicht om tegen ontvangst van een premie de verzekerde schadeloos te
stellen wegens een verlies, schade of gemis van een verwacht voordeel door een onzeker voorval.
soorten verzekeringen:
Schadeverzekering: uitkering afhankelijk van geleden schade
Sommenverzekering: niet afhankelijk van verlies op schade, maar een lijfrenteverzekering;
vanaf een bepaald moment een periodiek bedrag te betalen tot overleiden of einddatum.
De verzekeringsovereenkomst staat in een polis (de premie, risico’s, onzekere elementen en
maximale vergoeding). 21% assurantiebelasting over de premie en bijkomende kosten.
Schadeverzekeringen:
- Brandverzekering
- Transportverzekering (transport van goederen)
- Bedrijfsschadeverzekering: dekt financiële gevolgen van bedrijfsstilstand
- Kredietverzekering: wanneer onderneming producten op rekening verkoopt loopt zij risico
dat een deel van de vordering niet wordt ontvangen (niet betalen van een klant). Nooit een
100%-verzekering, dus altijd een kredietrisico voor de onderneming.
o Kredietlimiet: hoogte verstrekken krediet
o Exportkredietverzekering: dekt risico voor als buitenlandse afnemers niet betalen
commerciële risico: normale risico als afnemer schuld niet betaald
politiek risico: geen geld binnen komt doordat politiek in het land het
overmaken blokkeert
o herverzekeren: exportkredietverzekeraar laat het risico zelf ook weer verzekeren bij
de staat.
- Productaansprakelijkheidsverzekering: verzekering tegen de schade die kan ontstaan door
het gebruik van een bepaald product
- Wettelijke aansprakelijkheidsverzekering: verzekering tegen de schade die een persoon kan
toebrengen aan een andere persoon of een zaak van een andere persoon
- Rechtsbijstandverzekering: verzekering waarbij de verzekeraar een persoon of onderneming
bijstaat bij juridische geschillen (in natura of in geld).
Schaderegelingen: berekenen schade-uitkering met 3 bedragen;
1. Schadebedrag: waarde van verloren goederen
2. Gezonde waarde: waarde verzekerde goederen net voordat de schade is ontstaan
3. Verzekerde som: waarde waarvoor alle goederen zijn verzekerd
verzekerde som
verzekeringsbreuk=
gezonde waarde
schade uitkering=ve rzekeringsbreuk × schadebedrag
Verzekering keert nooit een hoger bedrag uit dan het schadebedrag.
oververzekering: verzekering waarbij verzekerde som groter is dan gezonde waarde
onderverzekering: verzekering waarbij verzekerde som kleiner is dan gezonde waarde (maar deel
schade uitgekeerd).
Premier risqueverzekering: verzekering waarbij ondanks onderverzekering het totale bedrag wordt
uitgekeerd (met als maximum de verzekerde som).
,Sommenverzekeringen:
- Levensverzekering: verzekeraar verplicht om een overeengekomen bedrag uit te keren op
een moment dat verband houdt met het al dan niet in leven zijn van een bepaalde persoon.
o Premie kan periodiek betaald worden of in een keer een bedrag (koopsom)
- Lijfrenteverzekering: verzekeraar verplicht om een periodieke bedragen tot aan het moment
van overleiden van de begunstigde of einddatum uit te keren.
- Pensioenverzekering: verzekering als aanvulling op de AOW, die zorgt voor een periodieke
uitkering vanaf het moment van pensioen.
o Beschikbare-uitkeringssysteem: meest toegepaste pensioenstelsel in NL;
loondiensttijdsysteem waarbij uitkering afhankelijk is van de afgedragen premies
gedurende de tijd dat de begunstigde aangesloten was bij het pensioenfonds.
Middelloonsysteem: uitkering gebaseerd op gemiddelde loon
Eindloonsysteem: uitkering gebaseerd op eindloon
- Compagnonverzekering: heeft te maken met de vennootschap onder firma (vof).
Levensverzekering op het leven van vennoten; in geval van overleiden van een compagnon
met het door de verzekeraar uitgekeerde bedrag de erfgenamen van de overledenen te
kunnen uitkopen.
Opleiding:
Human capital: investeren in menselijk kapitaal. De investering verdien je vanzelf terug door de
vergroting van kennis, vaardigheden en ontwikkelingsniveau; meer kans op werk die goed betaald.
permanente educatie: levenslang leren om je vak bij te houden en nieuwe methoden en technieken
te leren.
Sparen: geld op de bank zetten, over het geld op een spaarrekening krijg je rente (interest); een
beloning voor het beschikbaar stellen van vermogen. Hoogte rente afhankelijk van: looptijd, hoogte
spaarbedrag en ontwikkeling financiële markten
Risico: rente percentage kan lager zijn dan inflatie (koopkracht spaargeld neemt af en bank kan
failliet gaan (depositogarantiestelsel (DGS).
Lenen: rente betalen over geleende bedrag en uiteindelijk geleende bedrag weer terugbetalen.
Jaarlijkse kostenpercentage: is het percentage interest plus het percentage kosten dat je jaarlijks
wettelijk betaald over het geleende bedrag (effectieve rente percentage).
Financieringskosten lening = effectieve rentepercentage per jaar x lening bedrag
Consumptief krediet: lening voor particulieren voor consumptieve doeleinden, zonder onderpand en
dus weinig zekerheden voor de bank. Soorten:
- Doorlopend krediet: krediet waarbij de consument een maximumkrediet mag opnemen en
dit in een bepaalde periode moet terugbetalen. Het hoeft niet in een keer te worden
opgenomen en afgeloste bedragen mogen opnieuw worden opgenomen
- Persoonlijke lening: krediet voor een bepaald doel; bedrag in een keer opgenomen en
aflossing niet opnieuw opnemen. (dure kredietvorm).
- Koop en verkoop op afbetaling: koper en verkoper komen overeen dat de koopprijs van een
roerende zaak wordt betaald in termijnen. Vooral bij duurzame consumptiegoederen.
Min. 2 termijnen volgen anders normale koopovereenkomst en koper na levering eigenaar.
- Huurkoop: als consument niet meer betaald heeft de verkoper (die nog eigenaar is van het
artikel) recht het artikel terug te halen. De verkoper heeft meer zekerheid en de
financieringskosten zijn lager.
hypothecair krediet: lening met onderpand
, Enkelvoudige en samengestelde interest
Enkelvoudige interest: elke keer even groot bedrag interest over beginbedrag.
Samengestelde interest: rente over beginkapitaal en eerder bijgeschreven rente. Per periode neemt
het rente bedrag toe. (rente over rente).
Perunage: per 1
Percentage: per 100
promillage: per 1000
Berekening eindwaarde (E= eindwaarde, K= kapitaal, i=interestperunage, n=aantal perioden)
E=K ×(1+i)n
Berekening beginwaarde (C=contante waarde, E=kapitaal, i=interestperunage, n=aantal perioden)
C=E ×(1+i)−n
Eindwaarde of contante waarde berekenen van een rente:
termijnen: bedragen van een rente
vervaldatum: datum waarop termijn wordt betaald
Bij het oplossen van vraagstukken met betrekking tot de eindwaarde of de contante waarde van een
rente moet je bij het maken van een tijdlijn op de volgende punten letten:
Bepaal het tijdstip waar we de bedragen naar toe brengen (datum van berekening)
Bepaal het aantal bedragen
Bepaal van elk bedrag het aantal perioden tot de datum van berekening
r n−1
Eindwaarde rente met somformule: E=a × (a= eerste term meetkundige rij, r= reden
r −1
(1+i))
1 −1
Contante van een rente waarde met somformule: C= =(1+i)
1+ i
Nominale interestpercentage: interest over een bepaalde tijdsperiode
effectieve interestpercentage: het hogere gelijkwaardige interestpercentage als er sprake is van
samengestelde interest (rente over rente).
Aflossen kan op de volgende manieren:
Ineens aan het einde van de looptijd
Lineair: elk jaar wordt een evenredig gedeelte afgelost
Schuldrest: bedrag dat we op een bepaald moment nog verschuldigd zijn (leenbedrag – aflossingen).
