Inleiding in het Publiek recht (IPU)
HBO – Rechten en SJD
blok 1.2
Strafrecht: hoofdstuk 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10 (paragraaf 10.4) en hoofdstuk 12 t/m 12.4
Hoofdstuk 1 strafrecht
Het materiele strafrecht ziet met name op de vraag welke menselijke gedraging(en) strafbaar
zijn en welke sancties op het plegen van een bepaald strafbaar gesteld gedrag dienen te
volgen. Het formele strafrecht bevat voorschriften die omschrijven hoe de strafrechtelijke
procedure dient plaats te vinden. Ook wel strafprocesrecht genoemd.
Commuun strafrecht: het algemeen straf – en strafprocesrecht
Bijzonder strafrecht: strafrechtelijke bepalingen over specifiek onderwerpen. Deze staan in
aparte wetten, zoals de Opiumwet.
Het doel van het strafrecht is door middel van sancties handhaven van normen die uit
strafrechtelijke bepalingen voortvloeien. Slechts gedragingen die in strijd zijn met
rechtsnormen kunnen in beginsel tot strafbaar feit verworden. Het gaat dan om het
bestraffen van gedrag dat niet in overeenstemming is met de geldende rechtsnorm.
Schending van de rechtsnorm + geschreven reactie in het wetboek van Strafrecht of in een
andere strafbepaling = het strafbaar feit.
Strafrechttheorieën:
1. Vergeldingstheorie: de gedachte dat de overheid wraak moet nemen op degene die
onrecht pleegde. Er wordt inbreuk gemaakt op de ‘wederrechtelijke juridische orde’.
De inbreuk wordt hersteld doordat dezelfde straf wordt opgelegd als de strafbare
handeling oorspronkelijk inhield. Oog om oog, tand om tand – gedachte: wie onrecht
is aangedaan, mag dit zelf vergelden, en wel met precies hetzelfde onrecht. Het is een
absolute strafrechtstheorie: de staf vindt zijn grondslag in het misdrijf.
2. Preventietheorie: met het straffen van personen wordt voorkomen dat andere
strafbare feiten zullen plegen. Dit kan worden onderverdeeld in de generale preventie
en speciale preventie:
Generale preventie: dat anderen dan de misdadiger zien wat er gebeurt als je een
strafbaar feit pleegt
Speciale preventie: met het opleggen van een straf de misdadiger zelf ervan te
weerhouden in de toekomst misdaden te gaan plegen. Het strafrecht werkt bij
speciale preventie op 3 wijzen:
- Afschikken voor de dader
- Verbetering in het gedrag van de dader
, - De samenleving gaat erop vooruit nu de dader tijdelijk uit de samenleving is
verwijderd.
De preventietheorie is een relatieve strafrechtstheorie: de straf beoogt een bepaald
doel in plaats van enkel vergelding.
1 van de belangrijkste functies van het strafrecht is het voorkomen van ongecontroleerde
wraak. We willen niet dat mensen voor eigen rechter gaan spelen. Het geweldsmonopolie
ligt bij de overheid.
Ultimum remedium – beginsel: de laatste oplossing. Het strafrecht moet pas worden
toegepast als er geen redelijke alternatieve oplossingen kunnen worden toegepast. Wanneer
een probleem door middel van een ander rechtsgebied kan worden opgelost, moet dat
rechtsgebied eerst worden aangewend.
Legaliteitsbeginsel: burgers kunnen slechts in overeenstemming met neergeschreven wetten
worden gestraft:
- Geen strafbaar feit zonder wet
- Geen straf zonder wet
- Geen terugwerkende kracht
- Geen analogische redenering: als de gedraging zelf niet uitdrukkelijk wordt
gesanctioneerd in een wettelijke bepaling, we de gedraging niet in deze bepaling
mogen inlezen, omdat ze er veel op lijkt.
- Wetten moeten duidelijk genoeg zijn
Hoofdstuk 2 strafrecht
Voorwaarden voor strafbaarheid:
- Menselijke gedraging: geluid dor een menselijk individu -> ook het niet
handelen/nalaten
- Delictsomschrijving
- Wederrechtelijkheid
- Schuld
1. menselijke gedraging: hoofdregel -> fysieke gewilde handeling door een menselijk individu.
Aanvullende hoofdregel -> nalaten, rechtspersoon en deelnemingsvormen.
2. delictsomschrijving: een strafbepaling bestaat uit 2 onderdelen. Het eerste onderdeel
bestaat uit een omschrijving van een gedraging. Het tweede deel uit de negatieve reactie op
dit gedrag. Het eerste deel is de delictsomschrijving en het tweede deel de sanctienorm.
Strafbepaling = delictsomschrijving + sanctienorm.
Delictsomschrijving: wijst gedrag aan dat strafbaar is.
Sanctienorm: geeft aan welke sanctie mag worden opgelegd bij overtreding van de
delictsomschrijving
3. wederrechtelijk: het gedrag moet in strijd zijn met het objectieve recht. Geen
rechtvaardiging voor de gedraging.
HBO – Rechten en SJD
blok 1.2
Strafrecht: hoofdstuk 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10 (paragraaf 10.4) en hoofdstuk 12 t/m 12.4
Hoofdstuk 1 strafrecht
Het materiele strafrecht ziet met name op de vraag welke menselijke gedraging(en) strafbaar
zijn en welke sancties op het plegen van een bepaald strafbaar gesteld gedrag dienen te
volgen. Het formele strafrecht bevat voorschriften die omschrijven hoe de strafrechtelijke
procedure dient plaats te vinden. Ook wel strafprocesrecht genoemd.
Commuun strafrecht: het algemeen straf – en strafprocesrecht
Bijzonder strafrecht: strafrechtelijke bepalingen over specifiek onderwerpen. Deze staan in
aparte wetten, zoals de Opiumwet.
Het doel van het strafrecht is door middel van sancties handhaven van normen die uit
strafrechtelijke bepalingen voortvloeien. Slechts gedragingen die in strijd zijn met
rechtsnormen kunnen in beginsel tot strafbaar feit verworden. Het gaat dan om het
bestraffen van gedrag dat niet in overeenstemming is met de geldende rechtsnorm.
Schending van de rechtsnorm + geschreven reactie in het wetboek van Strafrecht of in een
andere strafbepaling = het strafbaar feit.
Strafrechttheorieën:
1. Vergeldingstheorie: de gedachte dat de overheid wraak moet nemen op degene die
onrecht pleegde. Er wordt inbreuk gemaakt op de ‘wederrechtelijke juridische orde’.
De inbreuk wordt hersteld doordat dezelfde straf wordt opgelegd als de strafbare
handeling oorspronkelijk inhield. Oog om oog, tand om tand – gedachte: wie onrecht
is aangedaan, mag dit zelf vergelden, en wel met precies hetzelfde onrecht. Het is een
absolute strafrechtstheorie: de staf vindt zijn grondslag in het misdrijf.
2. Preventietheorie: met het straffen van personen wordt voorkomen dat andere
strafbare feiten zullen plegen. Dit kan worden onderverdeeld in de generale preventie
en speciale preventie:
Generale preventie: dat anderen dan de misdadiger zien wat er gebeurt als je een
strafbaar feit pleegt
Speciale preventie: met het opleggen van een straf de misdadiger zelf ervan te
weerhouden in de toekomst misdaden te gaan plegen. Het strafrecht werkt bij
speciale preventie op 3 wijzen:
- Afschikken voor de dader
- Verbetering in het gedrag van de dader
, - De samenleving gaat erop vooruit nu de dader tijdelijk uit de samenleving is
verwijderd.
De preventietheorie is een relatieve strafrechtstheorie: de straf beoogt een bepaald
doel in plaats van enkel vergelding.
1 van de belangrijkste functies van het strafrecht is het voorkomen van ongecontroleerde
wraak. We willen niet dat mensen voor eigen rechter gaan spelen. Het geweldsmonopolie
ligt bij de overheid.
Ultimum remedium – beginsel: de laatste oplossing. Het strafrecht moet pas worden
toegepast als er geen redelijke alternatieve oplossingen kunnen worden toegepast. Wanneer
een probleem door middel van een ander rechtsgebied kan worden opgelost, moet dat
rechtsgebied eerst worden aangewend.
Legaliteitsbeginsel: burgers kunnen slechts in overeenstemming met neergeschreven wetten
worden gestraft:
- Geen strafbaar feit zonder wet
- Geen straf zonder wet
- Geen terugwerkende kracht
- Geen analogische redenering: als de gedraging zelf niet uitdrukkelijk wordt
gesanctioneerd in een wettelijke bepaling, we de gedraging niet in deze bepaling
mogen inlezen, omdat ze er veel op lijkt.
- Wetten moeten duidelijk genoeg zijn
Hoofdstuk 2 strafrecht
Voorwaarden voor strafbaarheid:
- Menselijke gedraging: geluid dor een menselijk individu -> ook het niet
handelen/nalaten
- Delictsomschrijving
- Wederrechtelijkheid
- Schuld
1. menselijke gedraging: hoofdregel -> fysieke gewilde handeling door een menselijk individu.
Aanvullende hoofdregel -> nalaten, rechtspersoon en deelnemingsvormen.
2. delictsomschrijving: een strafbepaling bestaat uit 2 onderdelen. Het eerste onderdeel
bestaat uit een omschrijving van een gedraging. Het tweede deel uit de negatieve reactie op
dit gedrag. Het eerste deel is de delictsomschrijving en het tweede deel de sanctienorm.
Strafbepaling = delictsomschrijving + sanctienorm.
Delictsomschrijving: wijst gedrag aan dat strafbaar is.
Sanctienorm: geeft aan welke sanctie mag worden opgelegd bij overtreding van de
delictsomschrijving
3. wederrechtelijk: het gedrag moet in strijd zijn met het objectieve recht. Geen
rechtvaardiging voor de gedraging.
