Functioneren van organisaties
H.1 Het ontwerp van de organisatie: de basisprincipes
Centrale vraag: waarom en hoe zijn organisaties geworden zoals ze zijn? Wat maak dat de structuur
bijdraagt aan succes?
De organisatiestructuur is de manier van arbeidsverdeling en taakcoördinatie in een organisatie. Het is
het totaal van verschillende manieren waarop het werk in afzonderlijke taken is verdeeld en de wijze
waarop deze taken vervolgens worden gecoördineerd.
1.1 De vijf coördinatiemechanismen
De vijf “handvatten” om werkzaamheden te coördineren/op elkaar af te stemmen (onderlinge
aanpassing, direct toezicht, standaardisatie van werkprocessen, standaardisatie van output,
standaardisatie van kennis en vaardigheden).
1: Onderlinge aanpassing
Veelal in beginnende en eenvoudige organisaties
- controle door de mensen die het werk zelf uitvoeren
- informeel contact, hiërarchische verschillen onbelangrijk
- onderlinge afspraken nauwelijks schriftelijk vastgelegd
2: Direct toezicht (“supervisie”)
Één persoon neemt de verantwoording op zich voor het werk dan anderen verrichten.
- geeft instructies
- controleert uitvoering
3: Standaardisatie van werkprocessen
De inhoud van het werk staat vast (is gespecificeerd of geprogrammeerd).
4: Standaardisatie van output
Het eindproduct staat vast, met vaak duidelijke specificaties waar de output aan moet voldoen
(coördinatie van werk -de taken- wordt verkregen door vooraf te specificeren wat het resultaat/de
uitkomst moet zijn).
5: Standaardisatie van kennis en vaardigheden
Coördinatie van werk vindt plaats middels de vooraf opgedane kennis en vaardigheden. Met alle drie
de vormen van standaardisatie wordt hetzelfde resultaat behaald: het werk wordt gecoördineerd en
gecontroleerd.
De vijf mechanismen zijn een soort rangorde. Hoe complexer het werk, hoe lager in de rang. Als
standaardisatie niet meer kan begin je weer bovenaan.
In de meeste organisaties wordt gewerkt met een combinatie van de mechanismen, omdat er altijd
sprake is van onderlinge aanpassing en direct toezicht (anders kan er nauwelijks sprake zijn van
standaardisatie).
1.2 De vijf onderdelen van de organisatie
Een organisatie bestaat uit vijf basisonderdelen: de uitvoerende kern, de strategische top, het
middenkader, de technostructuur en de ondersteunende diensten.
H.1 Het ontwerp van de organisatie: de basisprincipes
Centrale vraag: waarom en hoe zijn organisaties geworden zoals ze zijn? Wat maak dat de structuur
bijdraagt aan succes?
De organisatiestructuur is de manier van arbeidsverdeling en taakcoördinatie in een organisatie. Het is
het totaal van verschillende manieren waarop het werk in afzonderlijke taken is verdeeld en de wijze
waarop deze taken vervolgens worden gecoördineerd.
1.1 De vijf coördinatiemechanismen
De vijf “handvatten” om werkzaamheden te coördineren/op elkaar af te stemmen (onderlinge
aanpassing, direct toezicht, standaardisatie van werkprocessen, standaardisatie van output,
standaardisatie van kennis en vaardigheden).
1: Onderlinge aanpassing
Veelal in beginnende en eenvoudige organisaties
- controle door de mensen die het werk zelf uitvoeren
- informeel contact, hiërarchische verschillen onbelangrijk
- onderlinge afspraken nauwelijks schriftelijk vastgelegd
2: Direct toezicht (“supervisie”)
Één persoon neemt de verantwoording op zich voor het werk dan anderen verrichten.
- geeft instructies
- controleert uitvoering
3: Standaardisatie van werkprocessen
De inhoud van het werk staat vast (is gespecificeerd of geprogrammeerd).
4: Standaardisatie van output
Het eindproduct staat vast, met vaak duidelijke specificaties waar de output aan moet voldoen
(coördinatie van werk -de taken- wordt verkregen door vooraf te specificeren wat het resultaat/de
uitkomst moet zijn).
5: Standaardisatie van kennis en vaardigheden
Coördinatie van werk vindt plaats middels de vooraf opgedane kennis en vaardigheden. Met alle drie
de vormen van standaardisatie wordt hetzelfde resultaat behaald: het werk wordt gecoördineerd en
gecontroleerd.
De vijf mechanismen zijn een soort rangorde. Hoe complexer het werk, hoe lager in de rang. Als
standaardisatie niet meer kan begin je weer bovenaan.
In de meeste organisaties wordt gewerkt met een combinatie van de mechanismen, omdat er altijd
sprake is van onderlinge aanpassing en direct toezicht (anders kan er nauwelijks sprake zijn van
standaardisatie).
1.2 De vijf onderdelen van de organisatie
Een organisatie bestaat uit vijf basisonderdelen: de uitvoerende kern, de strategische top, het
middenkader, de technostructuur en de ondersteunende diensten.
