Duidelijke HC Steden en burgers in de lage landen samenvatting

Kenmerkende aspecten – toegepast op de HC
Tijdvak 4

Herleving agrarisch-urbane samenleving, door Toename voedselproductie (door ontginningen,
opkomst handel en inpolderingen, drieslagstelsel, paard ipv os,
ambacht halsjuk en ploeg). Gevolgen:
 groei bevolking
 niet iedereen verantwoordelijk
landbouw; mensen gaan zich
specialiseren  specialisatie in
ambachten. (ambacht= is het met de
hand maken van producten en
goederen)
 toename handel over langere afstanden.
Meer voedsel  overschotten  verhandelen.
Ook verhandelen producten ambachtslieden
(specialiseren rol)
 Toename handel
 toename gebruik geld in de
vorm van munten en wisselbrieven
Opkomst stedelijke burgerij Iedere stad had stadsrechten (eigen bestuur,
wetten en regels) en in ruil voor de privileges
werd er belasting betaald. Schepenen zorgden
voor wetten.
Gilde = beroepsgroep. Veel horigen vertrekken
naar steden vanwege betere
ontwikkelingskansen. Adel juicht het toe; hoe
meer stedelingen, hoe meer inkomsten van de
belasting. Burgerij is rijk vanwege handel en
ambacht
Conflict over primaat bij wereldlijke of
geestelijke macht
Expansie christendom, oa kruistochten
Begin staatsvorming en centralisatie In de Nederlanden is er sprake van
Particularisme (gewesten zo onafhankelijk
mogelijk). In de 15e eeuw: de Nederlanden in
handen van Bourgondië.
 poging centralisatie bestuur en rechtspraak
d.m.v. stadhouder, een hoofdstad (Brussel),
centrale rekenkamer en de Grote Raad van
Mechelen. Afspraken Staten-Generaal over
belastingen die voortaan betaald moesten
worden aan de hertogen en niet aan een
bepaald gewest.
Gevolg centralisatie: steden onder druk. 
Gent, Brugge en Antwerpen in opstand, maar
onderdrukt.
Tijdvak 5

Begin Europese overzeese expansie
Renaissance

, Hernieuwde oriëntatie op klassieke oudheid
(protestantse) Reformatie Begin 16e eeuw: Maarten Luther kritiek
katholieke kerk. Alleen de Bijbel is nodig 
vertaald worden in volkstaal.
Luthers kritiek  scheuring christelijke kerk:
katholiek  protestants
Calvijn meer aanhangers dan Luther in de
Nederlanden
De Nederlandse Opstand Conflict: Karel V, Filips II centralisatie en
vervolging protestanten. Hertog Alva vermoordt
Edelen  Nederlandse opstand
 Spaanse furie door EU
 Zuidelijke gewesten horen bij Spanje (Unie
van Atrecht)
 Noordelijke gewesten vrede (Unie van
Utrecht)
 Plakkaat van Verlatinghe
 Ontstaan Republiek der Verenigde
Nederlanden. (1588)
 NL erkent als Republiek. (1648 Vrede van
Münster)
Tijdvak 6

Absolutisme Lodewijk XIV (droit divin)
Bijzondere plaats van de Republiek in Cultureel: Door toegenomen welvaart krijgen
staatkundig opzicht en de bloei in economie en schilders enorm veel opdrachten. Vooral door
politiek opzicht rijke kooplieden, maar ook stadsbesturen.
Konden van alles afbeelden. Vooral bovenlaag,
maar ook gewone burgers hadden schilderijen.
Economie: Amsterdam groeide met dank aan de
val van Antwerpen en de gewetensvrijheid die
heerste. In combinatie met VOC ontstaan
Gouden Eeuw.
Staatskundig: Geen koning, maar bestuurt door
de Staten-Generaal.
Raadspensionaris, stadhouder en
Gewestelijke Staten

Wereldwijde handelscontacten, Straatvaart, Voc, Wic
handelskapitalisme en het begin van een Gevolg Voc: begin wereldeconomie
wereldeconomie (handelsmonopolie in Azië)
Wetenschappelijke revolutie Kepler en Galilei (telescoop) bewezen dat
Copernicus gelijk had: tegen de kerk in. Newton
ontdekt zwaartekracht: wetenschappelijke
revolutie kent hoogtepunt: nieuw wereldbeeld.
Verandering werkwijze: ratio, eigen
waarnemingen, observatie en experimenten.
De revolutie hielp Europeanen bij oorlog.