KENNISCLIP ‘ETHIEK EN MORAAL’
- Vaststellen wat ‘ethiek’ en ‘moraal’ inhouden.
- Verschillende soorten van ethiek identificeren.
- Het ‘morele gezichtspunt’ beschrijven aan de hand van 4 kenmerken.
- Moreel ‘juist/verkeerd’ onderscheiden van andere soorten van ‘juist/verkeerd’.
Ethiek is de wetenschappelijke of systematische studie van de moraal.
Ethiek is een wetenschapsgebied dat zich richt op de moraal.
Moraal is het geheel van morele normen en waarden dat door de individu of binnen een groep, instelling of
cultuur als een belangrijke richtlijn voor het eigen handelen wordt beschouwd.
Er zijn 3 verschillende vormen van ethiek:
1. descriptieve ethiek
2. normatieve ethiek
3. meta-ethiek
Descriptieve ethiek is in kaart brengen en verklaren van moraal.
Descriptieve ethiek is het beschrijven en verklaren van moraal.
Descriptieve ethiek houdt zich alleen maar bezig met descriptie.
Normatieve ethiek is onderzoeken welke handelingen moreel juist en moreel verkeerd zijn.
Bij normatieve ethiek gaat het erom welke handelingen juist en verkeerd zijn.
Meta-ethiek is onderzoek naar betekenis en rechtvaardiging moraal.
In het meta-ethiek houden mensen zich bezig met abstracte algemene theoretische vragen met betrekking tot
moraal (en de desbetreffende elementen).
Bij tandheelkunde is de grootste gedeelte van de opleiding voornamelijk bezig met de normatieve ethiek.
,Moreel juist en moreel verkeerd is een begrippenpaar dat een rol speelt in het morele gezichtspunt.
Als je normatieve ethiek bedrijft neem je het morele gezichtspunt in.
Dat morele gezichtspunt dan worden gekenmerkt aan de hand van 4 kenmerken:
1. Evaluatie in termen van normen en waarden: normatief gezichtspunt.
2. Normen gericht op fundamentele, in zichzelf nastrevenswaardige doeleinden.
Nastrevenswaardige doeleinden zijn: vrijheid, rechtvaardigheid, vrede, etc.
3. Vereiste van alpartijdigheid. Niet alleen jouw belang en perspectief.
4. Vereiste van universaliseerbaarheid. Uitspraken gelden alleen als morele uitspraken als ze van
toepassing worden geacht op alle tijden, alle landen, alle plaatsen, alle culturen en alle mensen.
Inconsequente oordelen worden uitgesloten door deze vereiste van universaliseerbaarheid.
Bij normatief gezichtspunt beschrijft niet alleen wat we moeten doen, maar het schrijft ook voor wat de
mensen zouden moeten doen.
Niet alle normatieve uitspraken zijn morele uitspraken.
Niet alle normatieve uitspraken zijn vanuit het morele gezichtspunt.
Er zijn ook instrumentele normatieve uitspraken.
Hieronder wordt gezegd wat diegene moet doen, dus een normatieve uitspraak. Maar het is niet vanuit een
morele gezichtspunt.
Verschil tussen descriptief en normatief:
Descriptief beschrijft de feiten.
Descriptief kan worden gecontroleerd.
Descriptief is in feite gewoon de stand van zaken .
Descriptief beschrijft de stand van zaken in de wereld.
Normatief beschrijft niet alleen slecht wat er aan de hand is, maar voorschrijft ook wat het zou moeten zijn.
Normatief zegt daadwerkelijk wat ze zouden moeten doen.
4 kenmerken van het morele gezichtspunt:
1. normatieve uitspraken met betrekking tot waarden en normen
2. normen zijn gericht op fundamentele in zichzelf nastrevenswaardige doeleinden
3. vereiste van alpartijdigheid
4. vereiste van universaliseerbaarheid
Moreel ‘juist/verkeerd’ niet verwarren met andere soorten van ‘juist/verkeerd’.
Moreel juist/verkeerd is niet hetzelfde als wettelijk juist/verkeerd.
Moreel juist/verkeerd is niet hetzelfde als juist/verkeerd volgens de traditie.
, KENNISCLIP ‘GEZONDHEID’
- waarom reflecteren op gezondheid
- negatieve en positieve opvattingen van gezondheid
- 2 belangrijke visies over gezondheid: biostatistische theorie en holistische theorie
Waarden zijn zaken die we nastrevenswaardig vinden.
Zaken in de wereld die al dan niet gerealiseerd zijn, waarvan we het belangrijk vinden dat die zaken wel
gerealiseerd/ bevorderd/ gerespecteerd worden.
Waarden kunnen onderverdeeld worden in:
- algemene waarden
- medische/ tandheelkundige waarden
Algemene waarden zijn bv: geluk, rechtvaardigheid, gelijkheid, vriendschap, vrijheid, etc.
Specifieke waarden voor tandartsen zijn bv: algehele gezondheid, orale gezondheid, esthetiek,
rechtvaardigheid en autonomie.
Algehele gezondheid en orale gezondheid worden in de tandheelkunde gezien als cruciale waarden.
Het is relevant en de moeite waard om voor deze 2 waarden te respecteren.
Gezondheid wordt gezien als dé waarde in de gezondheidszorg.
Gezondheid wordt gezien als hét doel van de gezondheidszorg.
Gezondheidszorg heeft meerdere waarden en meerdere doelen, maar gezondheidszorg wordt gezien als de
absolute, centrale waarde.
Gezondheid wordt benoemt als de belangrijkste zaak in het leven.
In de context van de zorg is er sprake van schaarste.
Er is altijd meer vraag naar zorg dan dat er feitelijk kan worden opgebracht.
Er wordt meer zorg gevraagd, dan men kan aanbieden.
Gegeven de schaarste, is het van belang, dat de middelen en geld dat we hebben alleen besteden aan
bestrijden voor ziektes en voor bevordering van gezondheid.
Dus de middelen niet op een andere manier opzetten.
Geld is dus voor:
- bestrijding van ziektes
- bevordering van gezondheid
Sociale zekerheid is gerelateerd aan het begrip van gezondheid en het begrip van ziekte.
Ziektewet is voor de persoon die daadwerkelijk ziek is.
Dus ziektewet is niet voor iemand die gezond is.
Voorafgaand het oordelen, moet er eerst gereflecteerd worden wat een ziekte en gezondheid precies is.
4 redenen om te reflecteren op de waarde gezondheid:
1. de waarde, het doel van de gezondheidszorg
2. de belangrijkste zaak in het leven
3. schaarste
4. sociale zekerheid
Wat is gezondheid?
Negatieve definitie van gezondheid is afwezigheid van ziekte (tautologie).
Negatieve definitie is misschien waar/ evident/ triviaal, maar het is niet informatief.
Negatieve definitie is een beetje een lege definitie.
Met de negatieve definitie wordt de vraag eigenlijk verplaatst.
Wat is ziekte?
- Vaststellen wat ‘ethiek’ en ‘moraal’ inhouden.
- Verschillende soorten van ethiek identificeren.
- Het ‘morele gezichtspunt’ beschrijven aan de hand van 4 kenmerken.
- Moreel ‘juist/verkeerd’ onderscheiden van andere soorten van ‘juist/verkeerd’.
Ethiek is de wetenschappelijke of systematische studie van de moraal.
Ethiek is een wetenschapsgebied dat zich richt op de moraal.
Moraal is het geheel van morele normen en waarden dat door de individu of binnen een groep, instelling of
cultuur als een belangrijke richtlijn voor het eigen handelen wordt beschouwd.
Er zijn 3 verschillende vormen van ethiek:
1. descriptieve ethiek
2. normatieve ethiek
3. meta-ethiek
Descriptieve ethiek is in kaart brengen en verklaren van moraal.
Descriptieve ethiek is het beschrijven en verklaren van moraal.
Descriptieve ethiek houdt zich alleen maar bezig met descriptie.
Normatieve ethiek is onderzoeken welke handelingen moreel juist en moreel verkeerd zijn.
Bij normatieve ethiek gaat het erom welke handelingen juist en verkeerd zijn.
Meta-ethiek is onderzoek naar betekenis en rechtvaardiging moraal.
In het meta-ethiek houden mensen zich bezig met abstracte algemene theoretische vragen met betrekking tot
moraal (en de desbetreffende elementen).
Bij tandheelkunde is de grootste gedeelte van de opleiding voornamelijk bezig met de normatieve ethiek.
,Moreel juist en moreel verkeerd is een begrippenpaar dat een rol speelt in het morele gezichtspunt.
Als je normatieve ethiek bedrijft neem je het morele gezichtspunt in.
Dat morele gezichtspunt dan worden gekenmerkt aan de hand van 4 kenmerken:
1. Evaluatie in termen van normen en waarden: normatief gezichtspunt.
2. Normen gericht op fundamentele, in zichzelf nastrevenswaardige doeleinden.
Nastrevenswaardige doeleinden zijn: vrijheid, rechtvaardigheid, vrede, etc.
3. Vereiste van alpartijdigheid. Niet alleen jouw belang en perspectief.
4. Vereiste van universaliseerbaarheid. Uitspraken gelden alleen als morele uitspraken als ze van
toepassing worden geacht op alle tijden, alle landen, alle plaatsen, alle culturen en alle mensen.
Inconsequente oordelen worden uitgesloten door deze vereiste van universaliseerbaarheid.
Bij normatief gezichtspunt beschrijft niet alleen wat we moeten doen, maar het schrijft ook voor wat de
mensen zouden moeten doen.
Niet alle normatieve uitspraken zijn morele uitspraken.
Niet alle normatieve uitspraken zijn vanuit het morele gezichtspunt.
Er zijn ook instrumentele normatieve uitspraken.
Hieronder wordt gezegd wat diegene moet doen, dus een normatieve uitspraak. Maar het is niet vanuit een
morele gezichtspunt.
Verschil tussen descriptief en normatief:
Descriptief beschrijft de feiten.
Descriptief kan worden gecontroleerd.
Descriptief is in feite gewoon de stand van zaken .
Descriptief beschrijft de stand van zaken in de wereld.
Normatief beschrijft niet alleen slecht wat er aan de hand is, maar voorschrijft ook wat het zou moeten zijn.
Normatief zegt daadwerkelijk wat ze zouden moeten doen.
4 kenmerken van het morele gezichtspunt:
1. normatieve uitspraken met betrekking tot waarden en normen
2. normen zijn gericht op fundamentele in zichzelf nastrevenswaardige doeleinden
3. vereiste van alpartijdigheid
4. vereiste van universaliseerbaarheid
Moreel ‘juist/verkeerd’ niet verwarren met andere soorten van ‘juist/verkeerd’.
Moreel juist/verkeerd is niet hetzelfde als wettelijk juist/verkeerd.
Moreel juist/verkeerd is niet hetzelfde als juist/verkeerd volgens de traditie.
, KENNISCLIP ‘GEZONDHEID’
- waarom reflecteren op gezondheid
- negatieve en positieve opvattingen van gezondheid
- 2 belangrijke visies over gezondheid: biostatistische theorie en holistische theorie
Waarden zijn zaken die we nastrevenswaardig vinden.
Zaken in de wereld die al dan niet gerealiseerd zijn, waarvan we het belangrijk vinden dat die zaken wel
gerealiseerd/ bevorderd/ gerespecteerd worden.
Waarden kunnen onderverdeeld worden in:
- algemene waarden
- medische/ tandheelkundige waarden
Algemene waarden zijn bv: geluk, rechtvaardigheid, gelijkheid, vriendschap, vrijheid, etc.
Specifieke waarden voor tandartsen zijn bv: algehele gezondheid, orale gezondheid, esthetiek,
rechtvaardigheid en autonomie.
Algehele gezondheid en orale gezondheid worden in de tandheelkunde gezien als cruciale waarden.
Het is relevant en de moeite waard om voor deze 2 waarden te respecteren.
Gezondheid wordt gezien als dé waarde in de gezondheidszorg.
Gezondheid wordt gezien als hét doel van de gezondheidszorg.
Gezondheidszorg heeft meerdere waarden en meerdere doelen, maar gezondheidszorg wordt gezien als de
absolute, centrale waarde.
Gezondheid wordt benoemt als de belangrijkste zaak in het leven.
In de context van de zorg is er sprake van schaarste.
Er is altijd meer vraag naar zorg dan dat er feitelijk kan worden opgebracht.
Er wordt meer zorg gevraagd, dan men kan aanbieden.
Gegeven de schaarste, is het van belang, dat de middelen en geld dat we hebben alleen besteden aan
bestrijden voor ziektes en voor bevordering van gezondheid.
Dus de middelen niet op een andere manier opzetten.
Geld is dus voor:
- bestrijding van ziektes
- bevordering van gezondheid
Sociale zekerheid is gerelateerd aan het begrip van gezondheid en het begrip van ziekte.
Ziektewet is voor de persoon die daadwerkelijk ziek is.
Dus ziektewet is niet voor iemand die gezond is.
Voorafgaand het oordelen, moet er eerst gereflecteerd worden wat een ziekte en gezondheid precies is.
4 redenen om te reflecteren op de waarde gezondheid:
1. de waarde, het doel van de gezondheidszorg
2. de belangrijkste zaak in het leven
3. schaarste
4. sociale zekerheid
Wat is gezondheid?
Negatieve definitie van gezondheid is afwezigheid van ziekte (tautologie).
Negatieve definitie is misschien waar/ evident/ triviaal, maar het is niet informatief.
Negatieve definitie is een beetje een lege definitie.
Met de negatieve definitie wordt de vraag eigenlijk verplaatst.
Wat is ziekte?
