Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 17 Aanbod van geld
Iedereen heeft te maken met geld. Mensen ontvangen hun inkomen in geld, ze ruilen
goederen tegen geld en ze drukken hun rijkdom uit in geld. De hoeveelheid geld is belangrijk
voor een economie. Als een economie te snel groeit, ontstaat inflatie.
Banken zorgen voor het aanbod van geld. Zonder banken kan een moderne economie niet
goed functioneren. Vandaar dat het belangrijk is dat banken onder toezicht van een centrale
bank staan.
§1 Functies van geld
Geld is een algemeen aanvaard middel waarmee je kunt betalen. In een eenvoudige
samenleving waarin mensen leven van de landbouw, visserij en jacht is de behoefte aan
geld klein. Huishoudens produceren weinig verschillende producten en doen dit vooral voor
eigen gebruik. Zij ruilen niet of nauwelijks op markten. Daarom hebben ze ook geen
behoefte aan geld. Door arbeidsverdeling leggen mensen zich toe op het maken van een
bepaald product voor de markt. Hoe sterker mensen zich specialiseren in een bepaald
beroep, hoe belangrijker de rol van geld wordt.
17.1.1 Geld als ruilmiddel
Geld is in de eerste plaats een ruilmiddel. Je kunt met geld dingen kopen. Door het gebruik
van geld kunnen mensen de ruil splitsen in 2 delen. Door het gebruik van geld nemen de
transactiekosten van de ruil af.
Een groot voordeel van de splitsing van de ruil is ook dat de verkoop van het ene product
niet hoeft samen te vallen met de aankoop van het andere product. Dat is veel handiger dan
goederenruil, waarbij aan- en verkoop van een product altijd op hetzelfde moment moet
gebeuren.
Met geld kun je dus van alles kopen, wanneer en bij wie je maar wilt. Daarom spreek je ook
wel van liquide middelen. Geld is als het ware vloeibaar (liquide). Je kunt het overal voor
gebruiken omdat iedereen het accepteert.
Een hoge inflatie belemmert de splitsing van de ruil, omdat geld zijn koopkracht snel
verliest. Hierdoor kan er maar weinig tijd zitten tussen de verkoop van het ene product en de
aankoop van het andere product. In een land met torenhoge inflatie willen mensen geen
geld meer ontvangen in ruil voor goederen en diensten. Bij hyperinflatie gaan mensen weer
over tot ruil in natura.
17.1.2 Geld als rekeneenheid
We ruilen niet alleen met geld, we rekenen er ook mee. Zo drukken we de waarde van
producten uit in geld. Geld is de rekeneenheid van een moderne markteconomie.
Het gebruik van geld vermindert het aantal prijzen in een economie sterk. In een economie
met goederenruil moeten mensen de waarde van elk product uitdrukken in alle andere
producten. In een economie met 100 producten zijn er dan al bijna 10.000 (100 x 99) prijzen.
Het is veel handiger om 1 van de 100 producten als rekeneenheid te nemen.
Geld als rekeneenheid maakt een economie veel transparanter. Mensen zijn veel minder
tijd kwijt aan het zoeken, omrekenen en vergelijken van prijzen. De tijd die ze hierdoor
besparen, kunnen ze gebruiken voor het maken van producten.
, Door een hoge inflatie is geld geen goede rekeneenheid meer. Ondernemers moeten
prijzen voortdurend verhogen om de geldontwaarding bij te houden. Dat kost veel tijd.
Niemand is zeker van de onderlinge waarde van producten, want die kan elk moment van de
dag veranderen. Het zoeken, omrekenen en vergelijken van prijzen wordt een dagvullende
bezigheid. Dit gaat allemaal ten koste van de arbeidsproductiviteit. Landen met hyperinflatie
gaan daarom vaak over op een vreemde valuta als rekeneenheid.
17.1.3 Gels als oppotmiddel
Een derde functie van geld is die van oppotmiddel of vermogensobject. Je kunt geld
bewaren en het in de toekomst gebruiken. Geld is zo belangrijk omdat je er bestedingen
mee kunt uitsmeren in de tijd. Je kunt bestedingen uitstellen door geld te sparen of
bestedingen naar voren halen door geld te lenen. En als veel mensen tegelijkertijd veel
sparen of veel lenen, dan heeft dat een grote invloed op de economische groei.
In een goederenruileconomie kunnen mensen alleen sparen door producten op te slaan
voor toekomstige consumptie.
In een geldeconomie is sparen veel eenvoudiger. Mensen leggen elke maand een deel van
hun inkomen opzij. Hierdoor bouwen zij in de loop van de tijd een vermogen op. Ze kunnen
dat beleggen in aandelen of obligaties, op een spaarrekening zetten of in liquide vorm
aanhouden. Geld dat mensen als vermogensobject aanhouden wordt opgepot geld
genoemd. Door een hoge inflatie verliest geld zijn functie als oppotmiddel. Mensen die
liquide middelen aanhouden, merken dat de koopkracht ervan snel afneemt. Ze zullen hun
geld daarom beleggen in bijvoorbeeld aandelen, goud, vreemde valuta of onroerend goed.
Maar het zoeken naar en het aankopen van de juiste beleggingen kost tijd en geld.
Bovendien loopt iemand die zijn geld belegt het risico dat de waarde van de beleggingen
daalt. Vooral in landen met een hoge inflatie is dit risico groot.
17.1.4 Geld als middel of als doel?
Door het gebruik van geld zijn mensen minder tijd kwijt aan de ruil van producten. De
tijdwinst die ze boeken, kunnen ze besteden aan extra productie. De arbeidsproductiviteit
neemt hierdoor toe.
Voor eocnomen is geld dus een handig middel om de ruil te vereenvoudigen. Volgens ethici
is het veel meer dan dat. Veel mensen zijn tegenwoordig volledig in de ban van geld. Meer
geld bezitten dan een ander lijkt een belangrijk levensdoel te zijn geworden. Geld gebruiken
als middel is volgens critici overgegaan in geld maken als doel.
Hoofdstuk 17 Aanbod van geld
Iedereen heeft te maken met geld. Mensen ontvangen hun inkomen in geld, ze ruilen
goederen tegen geld en ze drukken hun rijkdom uit in geld. De hoeveelheid geld is belangrijk
voor een economie. Als een economie te snel groeit, ontstaat inflatie.
Banken zorgen voor het aanbod van geld. Zonder banken kan een moderne economie niet
goed functioneren. Vandaar dat het belangrijk is dat banken onder toezicht van een centrale
bank staan.
§1 Functies van geld
Geld is een algemeen aanvaard middel waarmee je kunt betalen. In een eenvoudige
samenleving waarin mensen leven van de landbouw, visserij en jacht is de behoefte aan
geld klein. Huishoudens produceren weinig verschillende producten en doen dit vooral voor
eigen gebruik. Zij ruilen niet of nauwelijks op markten. Daarom hebben ze ook geen
behoefte aan geld. Door arbeidsverdeling leggen mensen zich toe op het maken van een
bepaald product voor de markt. Hoe sterker mensen zich specialiseren in een bepaald
beroep, hoe belangrijker de rol van geld wordt.
17.1.1 Geld als ruilmiddel
Geld is in de eerste plaats een ruilmiddel. Je kunt met geld dingen kopen. Door het gebruik
van geld kunnen mensen de ruil splitsen in 2 delen. Door het gebruik van geld nemen de
transactiekosten van de ruil af.
Een groot voordeel van de splitsing van de ruil is ook dat de verkoop van het ene product
niet hoeft samen te vallen met de aankoop van het andere product. Dat is veel handiger dan
goederenruil, waarbij aan- en verkoop van een product altijd op hetzelfde moment moet
gebeuren.
Met geld kun je dus van alles kopen, wanneer en bij wie je maar wilt. Daarom spreek je ook
wel van liquide middelen. Geld is als het ware vloeibaar (liquide). Je kunt het overal voor
gebruiken omdat iedereen het accepteert.
Een hoge inflatie belemmert de splitsing van de ruil, omdat geld zijn koopkracht snel
verliest. Hierdoor kan er maar weinig tijd zitten tussen de verkoop van het ene product en de
aankoop van het andere product. In een land met torenhoge inflatie willen mensen geen
geld meer ontvangen in ruil voor goederen en diensten. Bij hyperinflatie gaan mensen weer
over tot ruil in natura.
17.1.2 Geld als rekeneenheid
We ruilen niet alleen met geld, we rekenen er ook mee. Zo drukken we de waarde van
producten uit in geld. Geld is de rekeneenheid van een moderne markteconomie.
Het gebruik van geld vermindert het aantal prijzen in een economie sterk. In een economie
met goederenruil moeten mensen de waarde van elk product uitdrukken in alle andere
producten. In een economie met 100 producten zijn er dan al bijna 10.000 (100 x 99) prijzen.
Het is veel handiger om 1 van de 100 producten als rekeneenheid te nemen.
Geld als rekeneenheid maakt een economie veel transparanter. Mensen zijn veel minder
tijd kwijt aan het zoeken, omrekenen en vergelijken van prijzen. De tijd die ze hierdoor
besparen, kunnen ze gebruiken voor het maken van producten.
, Door een hoge inflatie is geld geen goede rekeneenheid meer. Ondernemers moeten
prijzen voortdurend verhogen om de geldontwaarding bij te houden. Dat kost veel tijd.
Niemand is zeker van de onderlinge waarde van producten, want die kan elk moment van de
dag veranderen. Het zoeken, omrekenen en vergelijken van prijzen wordt een dagvullende
bezigheid. Dit gaat allemaal ten koste van de arbeidsproductiviteit. Landen met hyperinflatie
gaan daarom vaak over op een vreemde valuta als rekeneenheid.
17.1.3 Gels als oppotmiddel
Een derde functie van geld is die van oppotmiddel of vermogensobject. Je kunt geld
bewaren en het in de toekomst gebruiken. Geld is zo belangrijk omdat je er bestedingen
mee kunt uitsmeren in de tijd. Je kunt bestedingen uitstellen door geld te sparen of
bestedingen naar voren halen door geld te lenen. En als veel mensen tegelijkertijd veel
sparen of veel lenen, dan heeft dat een grote invloed op de economische groei.
In een goederenruileconomie kunnen mensen alleen sparen door producten op te slaan
voor toekomstige consumptie.
In een geldeconomie is sparen veel eenvoudiger. Mensen leggen elke maand een deel van
hun inkomen opzij. Hierdoor bouwen zij in de loop van de tijd een vermogen op. Ze kunnen
dat beleggen in aandelen of obligaties, op een spaarrekening zetten of in liquide vorm
aanhouden. Geld dat mensen als vermogensobject aanhouden wordt opgepot geld
genoemd. Door een hoge inflatie verliest geld zijn functie als oppotmiddel. Mensen die
liquide middelen aanhouden, merken dat de koopkracht ervan snel afneemt. Ze zullen hun
geld daarom beleggen in bijvoorbeeld aandelen, goud, vreemde valuta of onroerend goed.
Maar het zoeken naar en het aankopen van de juiste beleggingen kost tijd en geld.
Bovendien loopt iemand die zijn geld belegt het risico dat de waarde van de beleggingen
daalt. Vooral in landen met een hoge inflatie is dit risico groot.
17.1.4 Geld als middel of als doel?
Door het gebruik van geld zijn mensen minder tijd kwijt aan de ruil van producten. De
tijdwinst die ze boeken, kunnen ze besteden aan extra productie. De arbeidsproductiviteit
neemt hierdoor toe.
Voor eocnomen is geld dus een handig middel om de ruil te vereenvoudigen. Volgens ethici
is het veel meer dan dat. Veel mensen zijn tegenwoordig volledig in de ban van geld. Meer
geld bezitten dan een ander lijkt een belangrijk levensdoel te zijn geworden. Geld gebruiken
als middel is volgens critici overgegaan in geld maken als doel.
