Boek contracten in de internationale handel
Hoofdstuk 1
1.1 Publiekrechtelijke problemen versus privaatrechtelijke problemen
Publiekrecht
Het publiekrecht kenmerkt zich doordat bij de rechtsrelatie een overheidsorgaan betrokken is dat
gebruikmaakt van een bepaalde bevoegdheid die burgers en onderneming niet hebben. Het
overheidsorgaan krijgt de bevoegdheid door de wet toegewezen en zal deze bevoegdheid ook
volgens de wettelijke eisen moeten uitvoeren. Ben je het niet eens met de beslissing van een
Nederlands overheidsorgaan dan kan er een bezwaarschrift ingediend worden bij hetzelfde
overheidsorgaan.
Wanneer een bedrijf de producteisen van de overheid veronachtzaamt, dan kan het bedrijf ook nog
strafrechtelijke sancties tegen zich genomen zien worden. Bij het strafrecht zijn in Nederland de
strafkamers van de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad bevoegd om de straf op te leggen
dan wel het strafproces te controleren.
Privaatrecht
Het privaatrecht kenmerkt zich door het ontbreken van overheidsmacht zoals hierboven is
uitgelegd. De volgende onderwerpen vallen onder het privaatrecht:
Overeenkomsten
(on)rechtmatige daad
Eigendomsrecht en aanverwante goederenrechtelijke onderwerpen
Overeenkomsten
In de precontractuele fase is iedere partij vrij de onderhandelingen te verbreken. Echter, indien er
al veel kosten zijn gemaakt en de deal bijna rond is, dan kan het volgens het Nederlands recht in
strijd zijn met het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij om dan nog de
onderhandelingen af te breken.
Mogelijkheden om de overeenkomst op te heffen:
Vernietigbaar; de koper kan de overeenkomst vernietigen. Kwalificaties voldoen niet. De
koper kan de mogelijk een beroep doen op een van de wilsgebreken: dwaling, bedrog,
bedreiging of misbruik van omstandigheden.
Nietig; overeenkomsten die juridisch nooit bestaan hebben.
Wanprestatie; bijvoorbeeld schade die ontstaat tijdens de transport van de machine.
In de internationale handel wordt veelal gebruikgemaakt van de Incoterms 2000. Deze door de
Internationale Kamer van Koophandel te Parijs opgestelde leveringsvoorwaarden voor een
internationaal koopcontract geven onder meer aan waar de levering dient te geschieden en geven
het punt aan waar het risico van beschadiging of verlies overgaat van verkoper naar koper.
, Onrechtmatige daad
Naast de algemene onrechtmatige daad van art. 6:162 BW bestaan er ook speciale onrechtmatige
daden zoals de productaansprakelijkheid. De producent is aansprakelijk indien hij een gebrekkig
product op de markt heeft gebracht waardoor gevolgschade en letselschade zijn ontstaan BW
6:185.
Er zijn ook acties denkbaar uit rechtmatige daden. Volgens Nederlands recht zijn dat de
zaakwaarneming (6:198 BW), de onverschuldigde betaling (6:203 BW) en de ongerechtvaardigde
verrijking (6:212 BW).
Eigendomsrecht en afgeleide rechten daarvan
Eigendomsrecht is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben (5:1
BW). Naar Nederlands recht zal er eerst aan drie vereisten van art. 3:84 BW voldaan moeten
worden alvorens een koper eigenaar kan worden;
Er zal een geldige overeenkomst aan de overdracht ten grondslag moeten liggen
De verkoper zal beschikkingsbevoegd en dus niet failliet mogen zijn tijdens de
overdrachtshandelingen
Tot slot dienen er nog de juiste leveringshandelingen plaats te vinden
Naast het eigendomsrecht zijn er meer sterke rechten die partijen overeenkomen. Deze sterke
rechten zijn afgeleiden van het eigendomsrecht en worden absolute rechten genoemd, omdat zijn
ten opzichte van iedereen afdwingbaar zijn. De rechten die uit overeenkomst en (on)rechtmatige
daad voortvloeien worden relatieve rechten genoemd omdat zij slechts te handhaven zijn ten
opzichte van die ene andere partij (waarmee een overeenkomst is gesloten die is aangereden).
1.2 Privaatrechtelijke problemen in internationaal perspectief
Het verbintenissenrecht bestaat uit het overeenkomstenrecht en het recht met betrekking tot de
(on)rechtmatige daden. In het verbintenissenrecht staan de prestatieplichten van de partijen
tegenover elkaar centraal. Het overeenkomstenrecht bestaat vooral uit regelend of aanvullen recht
zodat partijen in hun contracten mogen afwijken van de rechtsregels in het wetboek.
Bij het goederenrecht wordt de verhouding van één bepaalde partij ten opzichte van een goed
bepaald.
1.3 Rechtssystemen wereldwijd
1.3.1 Common Law
De common law wordt als een compleet rechtsstelsel opgevat. Indien de common- lawregel in een
individueel geval onrechtvaardig uitpakte, dan kon de burger bij de koning om equity vragen.
Omdat het common-lawsysteem als een volledig stelsel wordt gezien, heeft regelgeving in het
systeem slechts een aanvullende rol.
Dissenting option: de rechters complimenteren elkaar in hun vonnissen over de uitspraken die hun
collega’s in soortgelijke zaken hebben gedaan. Een ander opvallend feit is dat rechters daarnaast
ook openlijk met elkaar van mening mogen verschillen.
Hoofdstuk 1
1.1 Publiekrechtelijke problemen versus privaatrechtelijke problemen
Publiekrecht
Het publiekrecht kenmerkt zich doordat bij de rechtsrelatie een overheidsorgaan betrokken is dat
gebruikmaakt van een bepaalde bevoegdheid die burgers en onderneming niet hebben. Het
overheidsorgaan krijgt de bevoegdheid door de wet toegewezen en zal deze bevoegdheid ook
volgens de wettelijke eisen moeten uitvoeren. Ben je het niet eens met de beslissing van een
Nederlands overheidsorgaan dan kan er een bezwaarschrift ingediend worden bij hetzelfde
overheidsorgaan.
Wanneer een bedrijf de producteisen van de overheid veronachtzaamt, dan kan het bedrijf ook nog
strafrechtelijke sancties tegen zich genomen zien worden. Bij het strafrecht zijn in Nederland de
strafkamers van de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad bevoegd om de straf op te leggen
dan wel het strafproces te controleren.
Privaatrecht
Het privaatrecht kenmerkt zich door het ontbreken van overheidsmacht zoals hierboven is
uitgelegd. De volgende onderwerpen vallen onder het privaatrecht:
Overeenkomsten
(on)rechtmatige daad
Eigendomsrecht en aanverwante goederenrechtelijke onderwerpen
Overeenkomsten
In de precontractuele fase is iedere partij vrij de onderhandelingen te verbreken. Echter, indien er
al veel kosten zijn gemaakt en de deal bijna rond is, dan kan het volgens het Nederlands recht in
strijd zijn met het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij om dan nog de
onderhandelingen af te breken.
Mogelijkheden om de overeenkomst op te heffen:
Vernietigbaar; de koper kan de overeenkomst vernietigen. Kwalificaties voldoen niet. De
koper kan de mogelijk een beroep doen op een van de wilsgebreken: dwaling, bedrog,
bedreiging of misbruik van omstandigheden.
Nietig; overeenkomsten die juridisch nooit bestaan hebben.
Wanprestatie; bijvoorbeeld schade die ontstaat tijdens de transport van de machine.
In de internationale handel wordt veelal gebruikgemaakt van de Incoterms 2000. Deze door de
Internationale Kamer van Koophandel te Parijs opgestelde leveringsvoorwaarden voor een
internationaal koopcontract geven onder meer aan waar de levering dient te geschieden en geven
het punt aan waar het risico van beschadiging of verlies overgaat van verkoper naar koper.
, Onrechtmatige daad
Naast de algemene onrechtmatige daad van art. 6:162 BW bestaan er ook speciale onrechtmatige
daden zoals de productaansprakelijkheid. De producent is aansprakelijk indien hij een gebrekkig
product op de markt heeft gebracht waardoor gevolgschade en letselschade zijn ontstaan BW
6:185.
Er zijn ook acties denkbaar uit rechtmatige daden. Volgens Nederlands recht zijn dat de
zaakwaarneming (6:198 BW), de onverschuldigde betaling (6:203 BW) en de ongerechtvaardigde
verrijking (6:212 BW).
Eigendomsrecht en afgeleide rechten daarvan
Eigendomsrecht is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben (5:1
BW). Naar Nederlands recht zal er eerst aan drie vereisten van art. 3:84 BW voldaan moeten
worden alvorens een koper eigenaar kan worden;
Er zal een geldige overeenkomst aan de overdracht ten grondslag moeten liggen
De verkoper zal beschikkingsbevoegd en dus niet failliet mogen zijn tijdens de
overdrachtshandelingen
Tot slot dienen er nog de juiste leveringshandelingen plaats te vinden
Naast het eigendomsrecht zijn er meer sterke rechten die partijen overeenkomen. Deze sterke
rechten zijn afgeleiden van het eigendomsrecht en worden absolute rechten genoemd, omdat zijn
ten opzichte van iedereen afdwingbaar zijn. De rechten die uit overeenkomst en (on)rechtmatige
daad voortvloeien worden relatieve rechten genoemd omdat zij slechts te handhaven zijn ten
opzichte van die ene andere partij (waarmee een overeenkomst is gesloten die is aangereden).
1.2 Privaatrechtelijke problemen in internationaal perspectief
Het verbintenissenrecht bestaat uit het overeenkomstenrecht en het recht met betrekking tot de
(on)rechtmatige daden. In het verbintenissenrecht staan de prestatieplichten van de partijen
tegenover elkaar centraal. Het overeenkomstenrecht bestaat vooral uit regelend of aanvullen recht
zodat partijen in hun contracten mogen afwijken van de rechtsregels in het wetboek.
Bij het goederenrecht wordt de verhouding van één bepaalde partij ten opzichte van een goed
bepaald.
1.3 Rechtssystemen wereldwijd
1.3.1 Common Law
De common law wordt als een compleet rechtsstelsel opgevat. Indien de common- lawregel in een
individueel geval onrechtvaardig uitpakte, dan kon de burger bij de koning om equity vragen.
Omdat het common-lawsysteem als een volledig stelsel wordt gezien, heeft regelgeving in het
systeem slechts een aanvullende rol.
Dissenting option: de rechters complimenteren elkaar in hun vonnissen over de uitspraken die hun
collega’s in soortgelijke zaken hebben gedaan. Een ander opvallend feit is dat rechters daarnaast
ook openlijk met elkaar van mening mogen verschillen.
