Pedagogiek / Onderwijskunde 2.3
School en de maatschappij
SES (Sociaal economische schaal)
Hoe een bepaalde groep mensen zich verhoudt in vergelijking met ene andere groep
Distinctietheorie (Pierre Bourdieu)
- Mensen zoeken elkaar op vanwege hun gemeenschappelijke smaak en groepen mensen onderscheiden
zich van elkaar door een verschil in smaak.
- In de omgangsvormen uiten zich de vertrouwelijkheden en de gemaakte keuzen van welke groep. De
wijze van bijvoorbeeld waarnemen, denken of handelen, een gewoonte, is namelijk ongeveer dezelfde.
- Habitus: de verzameling van de gemeenschappelijke gewoonten van een groep mensen. Een habitus
ontstaat omdat de betreffende mensen onderling dezelfde soorten kapitaal gebruiken en ongeveer in
dezelfde hoeveelheid:
1. om een geschikte groep te onderscheiden en/of te selecteren
2. om zich de (overige) gewoonten van een bepaalde groep eigen te maken
3. om in een bepaalde groep te kunnen functioneren (in wisselende volgorde).
- Hogere statusgroepen zijn telkens weer geneigd nieuwe onderscheidingen aan te brengen of bestaande
te accentueren. De distinctiezucht die zich hierin manifesteert, is te zien als tegenhanger van het streven
gelijk te worden aan degenen die als hoger worden beschouwd. Wanneer als gevolg van dat laatste
'cultuurgoederen zinken' en daarmee hun functie van distinctiemiddel verliezen, worden vaak al snel
nieuwe tekenen van onderscheid gecreëerd
'cultuurgoederen zinken' – als iets geen waarde meer heeft (vroeger was hockey alleen voor rijke
kinderen; tegenwoordig niet meer)
Economische elite Culturele elite
Economische middenklasse Culturele middenklasse
Lagere inkomensgroepen
Bourdieu maakt onderscheid in 3 vormen van kapitaal (op theorieën van Max Weber):
- Economisch kapitaal: geld en onroerend goed
- Sociaal kapitaal: alle sociale groepen waartoe iemand kan behoren (familie, vriendengroepen,
groepen van vrijwilligerswerk, politieke partijen). Deze sociale groepen zijn niet van nature
aangeboren maar verwerft tijdens het leven
- Cultureel kapitaal: kennis en goederen (boeken, beelden, schilderijen). Belangrijke manier om
deze te verwerven zijn erfenissen. Diploma’s zijn bewijs voor het culturele kapitaal dat men bezit
op kennisniveau
Transnationaal cultureel kapitaal of Cosmopolitanisme
In een globaliserende wereld met nieuwe uitdagingen en nieuwe of andere mogelijkheden om je
klassenpositie door te geven sturen vooral ouders van de hogere middenklasse aan op het verkrijgen van
transnationaal kapitaal.
School en de maatschappij
SES (Sociaal economische schaal)
Hoe een bepaalde groep mensen zich verhoudt in vergelijking met ene andere groep
Distinctietheorie (Pierre Bourdieu)
- Mensen zoeken elkaar op vanwege hun gemeenschappelijke smaak en groepen mensen onderscheiden
zich van elkaar door een verschil in smaak.
- In de omgangsvormen uiten zich de vertrouwelijkheden en de gemaakte keuzen van welke groep. De
wijze van bijvoorbeeld waarnemen, denken of handelen, een gewoonte, is namelijk ongeveer dezelfde.
- Habitus: de verzameling van de gemeenschappelijke gewoonten van een groep mensen. Een habitus
ontstaat omdat de betreffende mensen onderling dezelfde soorten kapitaal gebruiken en ongeveer in
dezelfde hoeveelheid:
1. om een geschikte groep te onderscheiden en/of te selecteren
2. om zich de (overige) gewoonten van een bepaalde groep eigen te maken
3. om in een bepaalde groep te kunnen functioneren (in wisselende volgorde).
- Hogere statusgroepen zijn telkens weer geneigd nieuwe onderscheidingen aan te brengen of bestaande
te accentueren. De distinctiezucht die zich hierin manifesteert, is te zien als tegenhanger van het streven
gelijk te worden aan degenen die als hoger worden beschouwd. Wanneer als gevolg van dat laatste
'cultuurgoederen zinken' en daarmee hun functie van distinctiemiddel verliezen, worden vaak al snel
nieuwe tekenen van onderscheid gecreëerd
'cultuurgoederen zinken' – als iets geen waarde meer heeft (vroeger was hockey alleen voor rijke
kinderen; tegenwoordig niet meer)
Economische elite Culturele elite
Economische middenklasse Culturele middenklasse
Lagere inkomensgroepen
Bourdieu maakt onderscheid in 3 vormen van kapitaal (op theorieën van Max Weber):
- Economisch kapitaal: geld en onroerend goed
- Sociaal kapitaal: alle sociale groepen waartoe iemand kan behoren (familie, vriendengroepen,
groepen van vrijwilligerswerk, politieke partijen). Deze sociale groepen zijn niet van nature
aangeboren maar verwerft tijdens het leven
- Cultureel kapitaal: kennis en goederen (boeken, beelden, schilderijen). Belangrijke manier om
deze te verwerven zijn erfenissen. Diploma’s zijn bewijs voor het culturele kapitaal dat men bezit
op kennisniveau
Transnationaal cultureel kapitaal of Cosmopolitanisme
In een globaliserende wereld met nieuwe uitdagingen en nieuwe of andere mogelijkheden om je
klassenpositie door te geven sturen vooral ouders van de hogere middenklasse aan op het verkrijgen van
transnationaal kapitaal.
