Taak 1:
Volksgezondheid en gezondheidszorg:
J P Mackenbach
Homosapiens levensverwachting van 30 jaar bij de geboorte (niet langer dan voor de
voortplanting noodzakelijk was)
Pas in de 2e helft 19e eeuw verbeterde volksgezondheid en levensverwachting.
1850:
Man = 38 jaar
Vrouw = 40 jaar
In 150 jaar (5 generaties) levensverwachting verdubbeld
Onderbreking;
1918: influenza-epidemie
1940-1945: WO2
Tussen 1950 en 1970 gaan de curven tussen mannen en vrouwen verder uiteenlopen door
de sterke toename van sterfte aan hart- en vaatziekten onder mannen
Daling sterftecijfers (gevolgd met daling geboortecijfers) Toename levensverwachting
,Demografische revolutie: in een tijdsbestek van 100 tot 150 jaar vindt een overgang plaats
van een situatie met hoge sterfte en geboortecijfers naar lage cijfers. Eerst daling sterfte
daarna geboorte het duurt even voordat mensen hun reproductiepatroon aanpassen aan de
hogere overlevingskansen van kinderen
Epidemiologische transitie: De daling van de sterftecijfers komt door een radicale
verschuiving in het doodsoorzaken patroon.
3 fasen:
- Het tijdperk van epidemieën en hongersnood diep in de 19e eeuw
Sterfte hoog, door infectieziekten, samen met de hongersnoden zorgen de
epidemieën (maagdarminfectie = cholera, luchtweginfectie = mazelen en influenza)
voor schommelingen in sterfte niveau.
- Het tijdperk van afnemende pandemieën 1875 – 1920
Infectieziekten maken plaats voor: kanker, hart- en vaatziekten en ongeval letsel.
- Het tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen
1920 – 1970
Stijging sterfte hart- en vaatziekte, infectieziekten bijna niet meer sterfte
veroorzaker.
Infectieziekten vooral jeugdige leeftijd, moderne ziektes voornamelijk middelbaar en
ouder tijdens epidemiologische transitie ook een sterke toename van
levensverwachting bij de geboorte.
Flinke sterfte daling 1950 en 1970 komt door:
Volgens de meeste mensen
- Geleidelijk toegenomen effectiviteit gezondheidszorg.
Volgens McKeowns:
- Daling infectieziekten 75% van de sterftedaling komt door daling sterfte
infectieziekten.
- Nu interventies tegen infectieziekten, voor midden 20ste eeuw niet.
Andere factoren dan introductie medische interventies.
Antibiotica kwam 1945/1950
Vaccinaties 1950
Timing sterftedaling, deze interventies kunnen maar een klein deel van de sterftedaling
verklaren.
Waarschijnlijk hebben volgens McKeowns hygiënische maatregelen en toegenomen
welvaart een rol gespeeld.
Hygiënische maatregelen:
, - Drinkwaterleiding en riolering (effect diarree ziekten)
- Verbetering volkshuisvestiging (effect luchtweginfecties)
- Verbetering arbeidsomstandigheden
Verhoging van de welvaart:
- Verbeterde voedseltoestand incidentie en letaliteit infectieziekten afgenomen
4e fase: het tijdperk van delayed degenerative disease
Rond 1970 in Europa en Noord-Amerika nieuwe sterftedaling
Degeneratieve ziekten zijn niet weg, maar komt voor op een hogere leeftijd
Emerging and re-emerging infections
Tijdens de 2e fase was sterfte door infectieziektes sterk gedaald, door sanitaire maatregelen,
vaccinaties en antibiotica leken de risico’s onder controle. Sommige zijn terug gekeerd en er
zijn nieuwe ontstaan.
Terugkeer door toenemende resistentie van micro-organismen tegen antibiotica.
Nieuwe infectieziektes als gevolg van nieuwe overschrijdingen van microbiologische
barrières.
Antibiotica en chemo leverde flinke resultaten in sterfte daling.
Verbeteringen in chirurgie meer geleidelijke sterftedaling.
, In de 20ste eeuw 5 tot 8 jaar winst in levensverwachting gerealiseerd door verbeteringen in
de gezondheidszorg.
Geschiedenis van de public health:
Public health in de middeleeuwen en renaissance (500-1750)
- Gemeentelijke verordeningen, onder andere met betrekking tot drinkwater,
markten en lepra
- Quarantaine
- Regimen sanitatis = voorschriften voor gezond gedrag
- Ontdekking van de werking van citrusfruit ter preventie van scheurbuik
- Eerste beschrijvingen beroepsziekten
- Ontwikkeling van het concept bevolkingsstatistiek
Public health in een tijdperk van verlichting en revolutie (1750-1830)
- Ontwikkeling concept medische politie
- Wettelijke regeling van armenzorg
- Geneeskundige plaatsbeschrijvingen
- Ontwikkeling van inoculatie tegen pokken
Public health als sanitaire beweging (1830-1875)
- Grote onderzoeken naar de gezondheid van arbeiders, inwoners van grote
steden
- Ontwikkeling van de sanitary idea
- Instelling van gezondheidscommissies, inspecties
- Volksgezondheidswetgeving
- Ontdekking van de verspreiding van cholera
Public health door gerichte preventieve maatregelen (1875-1950)
- Sanitaire maatregelen tegen infectieziekten (drinkwater, riolering, enzovoort)
- Eerste vaccinaties
- Jeugdgezondheidszorg
- Programma’s voor bestrijding van tuberculose, geslachtsziekten
- Bestrijding van kinderarbeid, verbetering van de arbeidsomstandigheden
- Oprichting van gemeentelijke diensten en andere gezondheidsdiensten
Public health door een combinatie van verschillende maatregelen (1950-nu)
- Uitbreiding van de gezondheidszorg en sociale zekerheid
- Technische maatregelen gericht op veiliger werken, wonen, verkeer enzo
- Systematische vaccinatieprogramma’s
- Grote campagnes van gezondheidsvoorlichting en opvoeding
- Bevolkingsonderzoeken naar kanker
Sanitaire beweging:
Volksgezondheid en gezondheidszorg:
J P Mackenbach
Homosapiens levensverwachting van 30 jaar bij de geboorte (niet langer dan voor de
voortplanting noodzakelijk was)
Pas in de 2e helft 19e eeuw verbeterde volksgezondheid en levensverwachting.
1850:
Man = 38 jaar
Vrouw = 40 jaar
In 150 jaar (5 generaties) levensverwachting verdubbeld
Onderbreking;
1918: influenza-epidemie
1940-1945: WO2
Tussen 1950 en 1970 gaan de curven tussen mannen en vrouwen verder uiteenlopen door
de sterke toename van sterfte aan hart- en vaatziekten onder mannen
Daling sterftecijfers (gevolgd met daling geboortecijfers) Toename levensverwachting
,Demografische revolutie: in een tijdsbestek van 100 tot 150 jaar vindt een overgang plaats
van een situatie met hoge sterfte en geboortecijfers naar lage cijfers. Eerst daling sterfte
daarna geboorte het duurt even voordat mensen hun reproductiepatroon aanpassen aan de
hogere overlevingskansen van kinderen
Epidemiologische transitie: De daling van de sterftecijfers komt door een radicale
verschuiving in het doodsoorzaken patroon.
3 fasen:
- Het tijdperk van epidemieën en hongersnood diep in de 19e eeuw
Sterfte hoog, door infectieziekten, samen met de hongersnoden zorgen de
epidemieën (maagdarminfectie = cholera, luchtweginfectie = mazelen en influenza)
voor schommelingen in sterfte niveau.
- Het tijdperk van afnemende pandemieën 1875 – 1920
Infectieziekten maken plaats voor: kanker, hart- en vaatziekten en ongeval letsel.
- Het tijdperk van degeneratieve en door de mens veroorzaakte aandoeningen
1920 – 1970
Stijging sterfte hart- en vaatziekte, infectieziekten bijna niet meer sterfte
veroorzaker.
Infectieziekten vooral jeugdige leeftijd, moderne ziektes voornamelijk middelbaar en
ouder tijdens epidemiologische transitie ook een sterke toename van
levensverwachting bij de geboorte.
Flinke sterfte daling 1950 en 1970 komt door:
Volgens de meeste mensen
- Geleidelijk toegenomen effectiviteit gezondheidszorg.
Volgens McKeowns:
- Daling infectieziekten 75% van de sterftedaling komt door daling sterfte
infectieziekten.
- Nu interventies tegen infectieziekten, voor midden 20ste eeuw niet.
Andere factoren dan introductie medische interventies.
Antibiotica kwam 1945/1950
Vaccinaties 1950
Timing sterftedaling, deze interventies kunnen maar een klein deel van de sterftedaling
verklaren.
Waarschijnlijk hebben volgens McKeowns hygiënische maatregelen en toegenomen
welvaart een rol gespeeld.
Hygiënische maatregelen:
, - Drinkwaterleiding en riolering (effect diarree ziekten)
- Verbetering volkshuisvestiging (effect luchtweginfecties)
- Verbetering arbeidsomstandigheden
Verhoging van de welvaart:
- Verbeterde voedseltoestand incidentie en letaliteit infectieziekten afgenomen
4e fase: het tijdperk van delayed degenerative disease
Rond 1970 in Europa en Noord-Amerika nieuwe sterftedaling
Degeneratieve ziekten zijn niet weg, maar komt voor op een hogere leeftijd
Emerging and re-emerging infections
Tijdens de 2e fase was sterfte door infectieziektes sterk gedaald, door sanitaire maatregelen,
vaccinaties en antibiotica leken de risico’s onder controle. Sommige zijn terug gekeerd en er
zijn nieuwe ontstaan.
Terugkeer door toenemende resistentie van micro-organismen tegen antibiotica.
Nieuwe infectieziektes als gevolg van nieuwe overschrijdingen van microbiologische
barrières.
Antibiotica en chemo leverde flinke resultaten in sterfte daling.
Verbeteringen in chirurgie meer geleidelijke sterftedaling.
, In de 20ste eeuw 5 tot 8 jaar winst in levensverwachting gerealiseerd door verbeteringen in
de gezondheidszorg.
Geschiedenis van de public health:
Public health in de middeleeuwen en renaissance (500-1750)
- Gemeentelijke verordeningen, onder andere met betrekking tot drinkwater,
markten en lepra
- Quarantaine
- Regimen sanitatis = voorschriften voor gezond gedrag
- Ontdekking van de werking van citrusfruit ter preventie van scheurbuik
- Eerste beschrijvingen beroepsziekten
- Ontwikkeling van het concept bevolkingsstatistiek
Public health in een tijdperk van verlichting en revolutie (1750-1830)
- Ontwikkeling concept medische politie
- Wettelijke regeling van armenzorg
- Geneeskundige plaatsbeschrijvingen
- Ontwikkeling van inoculatie tegen pokken
Public health als sanitaire beweging (1830-1875)
- Grote onderzoeken naar de gezondheid van arbeiders, inwoners van grote
steden
- Ontwikkeling van de sanitary idea
- Instelling van gezondheidscommissies, inspecties
- Volksgezondheidswetgeving
- Ontdekking van de verspreiding van cholera
Public health door gerichte preventieve maatregelen (1875-1950)
- Sanitaire maatregelen tegen infectieziekten (drinkwater, riolering, enzovoort)
- Eerste vaccinaties
- Jeugdgezondheidszorg
- Programma’s voor bestrijding van tuberculose, geslachtsziekten
- Bestrijding van kinderarbeid, verbetering van de arbeidsomstandigheden
- Oprichting van gemeentelijke diensten en andere gezondheidsdiensten
Public health door een combinatie van verschillende maatregelen (1950-nu)
- Uitbreiding van de gezondheidszorg en sociale zekerheid
- Technische maatregelen gericht op veiliger werken, wonen, verkeer enzo
- Systematische vaccinatieprogramma’s
- Grote campagnes van gezondheidsvoorlichting en opvoeding
- Bevolkingsonderzoeken naar kanker
Sanitaire beweging:
