Communicatie en verandering
Hoorcollege 1
Uitganspunt: een betere duurzame aarde begint bij het individu
Boodschap in belang van de ontvanger
Communicatieve benadering: vrijwillige handelingen
Communicatie: is de uitwisseling van symbolische informatie, die plaatsvindt tussen mensen die zich
bewust zijn van elkaars aanwezigheid, onmiddellijk of gemedieerd. Deze informatie wordt bewust,
deels onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
- ingewikkeld menselijk proces (toch gaat vaak goed -> begrijpen van boodschappen)
Strategische communicatie: manier om mensen in beweging te krijgen (zelfde als instrumentale
communicatie -> instrumenten inzetten)
- het belang ligt bij de ontvanger van de boodschap -> doelgroep
Marketing communicatie: het belang ligt bij de zender van de boodschap (verkoop producten,
gericht op winst)
Subjectieve norm: een norm die wel aanwezig is maar niet staat vastgelegd (wat iedereen onbewust
vindt/denkt)
Communiceren lukt niet altijd, omdat:
- communiceren erg moeilijk is
- er een verandering gevraagd wordt
- er geleerd moet worden
- je het verkeerd doet
Watzlawick: betrekkingsniveau binnen communicatie is belangrijk. Systeemgroote -> op macroniveau
kijken om problemen op microniveau op te lossen
- de regels zijn belangrijk (denk aan subjectieve normen)
- opereren in een regel geleidend systeem
- bewust van de regels
- feedback is belangrijk
- communicatie op inhouds, appelerend en betrekkingsniveau
- interpunctie
Mensen zijn interpunctioneel: dat mensen denken in oorzaken en gevolgen en niet andersom. Na
verdieping hoeft de oorzaak niet perse de oorzaak te zijn. Er is dus niet zomaar een interpunctie (in
systemen)
Op korte termijn vaak nadelen, op lange termijn meer voordelen (daarvan overtuigen)
De perceptie (verstelde aanwezigheid van mensen -> waarneming in de breedste zin door alle
zintuigen) doet mensen al communiceren
Er hoeft geen ontvanger aanwezig te zijn om te communiceren. De aanwezigheid van een ontvanger
geeft de behoefte om te communiceren
Als je communiceert gaat het niet alleen om wat er gezegd wordt, maar ook om de toon waarop het
gezegd wordt (appelerend)
Zender -> Boodschap -> Ontvanger
, Het model: de boodschap kan in vier delen worden gesplitst (denk hierbij aan de voorbeelden van
het rode stoplicht en het te laat komen in de les)
- zakelijk aspect: weergave van de feiten
- expressief aspect: de zender laat iets merken (ergernis, bezorgdheid) & de toon/manier waarop je
iets zegt
- relationeel aspect: zender geeft de verhouding weer, in de boodschap aangeven waar de relatie ligt
- appelerend aspect: wanneer je (de zender) iets wilt van een ander. De ontvanger in beweging
zetten zonder daadwerkelijk te zeggen wat je bedoelt
Zender: je wilt iets zeggen (je denkt iets en je zegt dat). Deel van je hersenen is in staat om het gene
wat je denkt om te zetten in het gene wat uit je mond komt. Hiertussen kan nog van alles misgaan.
Het is niet vanzelfsprekend dat je alles wat je in je hoofd had bedacht om te zeggen, uiteindelijk ook
naar buiten komt zoals je dat graag gewild had
Ontvanger: de boodschap moet nog aankomen. Trillingen moeten worden omgezet, zodat er een
betekenis aan wordt gegeven. De ontvanger weet dan wat de zender bedoelt/zegt
Perceptie: is de inhoud van de boodschap begrepen? Hoe interpreteer je iets?
Typen strategische communicatie: overreden en verleiden
1. Informatief (cognitief)
- uitgangspunt is dat de mens cognitief lui is en zijn/haar gedrag bepaald wordt door de gedachten
- gedragsverandering laat je hierbij een beetje bij de ontvanger
- belangrijk om te weten wat de persoon denkt
- cognitief: betrekking hebben op het (leren) kennen)
- selectieve aandacht
- cognitieve dissonantie; onaangename spanning bij tegenstrijdige cognities
- weerstanden bij verandering
2. Persuasief (sociale omgeving)
- uitgangspunt is dat de sociale omgeving de motivator is van gedrag
- overredende communicatie (overtuigend)
- iemands gedrag veranderen op zeer korte termijn
- voor direct veranderend gedrag moet de zender belangstelling hebben voor de sociale omgeving
van de doelgroep
3. Educatief (cultuur)
- gedragsverandering in het onderwijs
- nieuwe dingen leren -> leerprocessen
- klassiek conditioneren
- operant conditioneren
- model leren
- Elaboration Likelihood model
- accomoderen en assimileren
- ideologische deconstructie (intercultureel)
Met persuasief wil je meteen gedragsverandering. Met informaties en educatief geef je informatie,
waarna de ontvanger zelf beslist wat hij/zij doet met de ontvangen informatie
Hebben zender en ontvanger dezelfde inzichten:
- diverse ideeën van diverse mensen
- denken in perspectief
Hoorcollege 1
Uitganspunt: een betere duurzame aarde begint bij het individu
Boodschap in belang van de ontvanger
Communicatieve benadering: vrijwillige handelingen
Communicatie: is de uitwisseling van symbolische informatie, die plaatsvindt tussen mensen die zich
bewust zijn van elkaars aanwezigheid, onmiddellijk of gemedieerd. Deze informatie wordt bewust,
deels onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
- ingewikkeld menselijk proces (toch gaat vaak goed -> begrijpen van boodschappen)
Strategische communicatie: manier om mensen in beweging te krijgen (zelfde als instrumentale
communicatie -> instrumenten inzetten)
- het belang ligt bij de ontvanger van de boodschap -> doelgroep
Marketing communicatie: het belang ligt bij de zender van de boodschap (verkoop producten,
gericht op winst)
Subjectieve norm: een norm die wel aanwezig is maar niet staat vastgelegd (wat iedereen onbewust
vindt/denkt)
Communiceren lukt niet altijd, omdat:
- communiceren erg moeilijk is
- er een verandering gevraagd wordt
- er geleerd moet worden
- je het verkeerd doet
Watzlawick: betrekkingsniveau binnen communicatie is belangrijk. Systeemgroote -> op macroniveau
kijken om problemen op microniveau op te lossen
- de regels zijn belangrijk (denk aan subjectieve normen)
- opereren in een regel geleidend systeem
- bewust van de regels
- feedback is belangrijk
- communicatie op inhouds, appelerend en betrekkingsniveau
- interpunctie
Mensen zijn interpunctioneel: dat mensen denken in oorzaken en gevolgen en niet andersom. Na
verdieping hoeft de oorzaak niet perse de oorzaak te zijn. Er is dus niet zomaar een interpunctie (in
systemen)
Op korte termijn vaak nadelen, op lange termijn meer voordelen (daarvan overtuigen)
De perceptie (verstelde aanwezigheid van mensen -> waarneming in de breedste zin door alle
zintuigen) doet mensen al communiceren
Er hoeft geen ontvanger aanwezig te zijn om te communiceren. De aanwezigheid van een ontvanger
geeft de behoefte om te communiceren
Als je communiceert gaat het niet alleen om wat er gezegd wordt, maar ook om de toon waarop het
gezegd wordt (appelerend)
Zender -> Boodschap -> Ontvanger
, Het model: de boodschap kan in vier delen worden gesplitst (denk hierbij aan de voorbeelden van
het rode stoplicht en het te laat komen in de les)
- zakelijk aspect: weergave van de feiten
- expressief aspect: de zender laat iets merken (ergernis, bezorgdheid) & de toon/manier waarop je
iets zegt
- relationeel aspect: zender geeft de verhouding weer, in de boodschap aangeven waar de relatie ligt
- appelerend aspect: wanneer je (de zender) iets wilt van een ander. De ontvanger in beweging
zetten zonder daadwerkelijk te zeggen wat je bedoelt
Zender: je wilt iets zeggen (je denkt iets en je zegt dat). Deel van je hersenen is in staat om het gene
wat je denkt om te zetten in het gene wat uit je mond komt. Hiertussen kan nog van alles misgaan.
Het is niet vanzelfsprekend dat je alles wat je in je hoofd had bedacht om te zeggen, uiteindelijk ook
naar buiten komt zoals je dat graag gewild had
Ontvanger: de boodschap moet nog aankomen. Trillingen moeten worden omgezet, zodat er een
betekenis aan wordt gegeven. De ontvanger weet dan wat de zender bedoelt/zegt
Perceptie: is de inhoud van de boodschap begrepen? Hoe interpreteer je iets?
Typen strategische communicatie: overreden en verleiden
1. Informatief (cognitief)
- uitgangspunt is dat de mens cognitief lui is en zijn/haar gedrag bepaald wordt door de gedachten
- gedragsverandering laat je hierbij een beetje bij de ontvanger
- belangrijk om te weten wat de persoon denkt
- cognitief: betrekking hebben op het (leren) kennen)
- selectieve aandacht
- cognitieve dissonantie; onaangename spanning bij tegenstrijdige cognities
- weerstanden bij verandering
2. Persuasief (sociale omgeving)
- uitgangspunt is dat de sociale omgeving de motivator is van gedrag
- overredende communicatie (overtuigend)
- iemands gedrag veranderen op zeer korte termijn
- voor direct veranderend gedrag moet de zender belangstelling hebben voor de sociale omgeving
van de doelgroep
3. Educatief (cultuur)
- gedragsverandering in het onderwijs
- nieuwe dingen leren -> leerprocessen
- klassiek conditioneren
- operant conditioneren
- model leren
- Elaboration Likelihood model
- accomoderen en assimileren
- ideologische deconstructie (intercultureel)
Met persuasief wil je meteen gedragsverandering. Met informaties en educatief geef je informatie,
waarna de ontvanger zelf beslist wat hij/zij doet met de ontvangen informatie
Hebben zender en ontvanger dezelfde inzichten:
- diverse ideeën van diverse mensen
- denken in perspectief
