Meer dan onderwijs 5.3
Een paar rollen van de leraar zijn: de normatieve professionaliteit, zijn betrokkenheid als persoon en
de technische of instrumenteel professionaliteit.
Met Beishuizen onderscheiden we een viertal rollen van een leraar:
1. Ontwerper; Als leraar ontwerp je leeromgevingen waarin veel te ontdekken valt, maar ook
waar kinderen leren te systematiseren. Het is belangrijk dat je bij het ontwerpen van
onderwijs goed nadenk over de leerprocessen die de kinderen door moeten maken en over
datgene wat je ze daarbij leert.
2. Expert; als leraar handel je als expert: je herkent de lastige onderwerpen in de klas, je
ontdekt de gebruikte werkwijze door het ze te vragen, je laat de kinderen een andere manier
zien die makkelijker is en tenslotte blijf je deze manier herhalen. Je bent dan expert in het
vakgebied, de leerpsychologie en de didactiek van het vak. Van elk vakgebied moet je
beschikken over:
- Een goed inzicht in de basisstructuur van het vakgebied
- De kernbegrippen en belangrijke thema’s
- De methodes en technieken
- De maatschappelijke en ethische vraagstukken waar dit vakgebied bij betrokken is.
3. Model; Identificatie is een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een eigen
identiteit. Door volwassen te imiteren maken kinderen zich bepaalde waarden en normen
eigen of ze oefenen ermee. Je laat zien wanneer je je conformeer aan je omgeving
(meeloper), maar je laat ook zien wanneer je een heel andere mening hebt dan gebruikelijk
(dwarsligger).
4. Coach; het begeleiden van leerlingen tijdens hun leerproces met als doel: het optimaliseren
van het functioneren van het eigen sturingsinzicht om daarmee de eigen kracht en het
gevoel van innerlijke zekerheid te vergoten. Als je coachend begeleid ben je erop gericht dat
het kind zijn eigen oplossingen vindt. Hoe vaker het kind zijn eigen oplossing weet te
bedenken hoe zelfverzekerder hij wordt. Als een leraar aanwijzingen of instructie geeft,
uitleg of adviseert, spreekt men over pulling-in activiteiten. Als hij coacht en daarmee de
leerlingen vraagt te leren, spreekt men van een pulling-out activiteit. Belangrijke
voorwaarden om te kunne coachen zijn:
- Dat je het kind accepteert
- Dat je vertrouwen hebt in de leermotivatie van het kind
- Dat je vertrouwen hebt in het leervermogen en de ontwikkelingsprojecten van het kind
- Dat jezelf over voldoende competenties beschikt om te kunnen coachen
5. Onderzoeker; (dit is geen rol van Beishuizen) een leraar moet onderzoekend t werk gaan.
Problemen in de klas en in de school signaleren en oplossen. Het is dus niet wetenschappelijk
want daar zitten verschillende eisen aan. De 4 basiskenmerken van een onderzoekende
houding zijn volgens Harinck: nieuwsgierigheid, sensitiviteit, vraagtekens plaatsen bij het
vanzelfsprekende en goed kunnen waarnemen en noteren.
Belangrijke persoonlijkheidskenmerken voor een leraar:
- Flexibiliteit
- Stressbestendigheid
- Sociabiliteit
- Zorgvuldigheid, nauwkeurigheid en ordelijkheid
- Creativiteit
- Verantwoordelijkheid
Een paar rollen van de leraar zijn: de normatieve professionaliteit, zijn betrokkenheid als persoon en
de technische of instrumenteel professionaliteit.
Met Beishuizen onderscheiden we een viertal rollen van een leraar:
1. Ontwerper; Als leraar ontwerp je leeromgevingen waarin veel te ontdekken valt, maar ook
waar kinderen leren te systematiseren. Het is belangrijk dat je bij het ontwerpen van
onderwijs goed nadenk over de leerprocessen die de kinderen door moeten maken en over
datgene wat je ze daarbij leert.
2. Expert; als leraar handel je als expert: je herkent de lastige onderwerpen in de klas, je
ontdekt de gebruikte werkwijze door het ze te vragen, je laat de kinderen een andere manier
zien die makkelijker is en tenslotte blijf je deze manier herhalen. Je bent dan expert in het
vakgebied, de leerpsychologie en de didactiek van het vak. Van elk vakgebied moet je
beschikken over:
- Een goed inzicht in de basisstructuur van het vakgebied
- De kernbegrippen en belangrijke thema’s
- De methodes en technieken
- De maatschappelijke en ethische vraagstukken waar dit vakgebied bij betrokken is.
3. Model; Identificatie is een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een eigen
identiteit. Door volwassen te imiteren maken kinderen zich bepaalde waarden en normen
eigen of ze oefenen ermee. Je laat zien wanneer je je conformeer aan je omgeving
(meeloper), maar je laat ook zien wanneer je een heel andere mening hebt dan gebruikelijk
(dwarsligger).
4. Coach; het begeleiden van leerlingen tijdens hun leerproces met als doel: het optimaliseren
van het functioneren van het eigen sturingsinzicht om daarmee de eigen kracht en het
gevoel van innerlijke zekerheid te vergoten. Als je coachend begeleid ben je erop gericht dat
het kind zijn eigen oplossingen vindt. Hoe vaker het kind zijn eigen oplossing weet te
bedenken hoe zelfverzekerder hij wordt. Als een leraar aanwijzingen of instructie geeft,
uitleg of adviseert, spreekt men over pulling-in activiteiten. Als hij coacht en daarmee de
leerlingen vraagt te leren, spreekt men van een pulling-out activiteit. Belangrijke
voorwaarden om te kunne coachen zijn:
- Dat je het kind accepteert
- Dat je vertrouwen hebt in de leermotivatie van het kind
- Dat je vertrouwen hebt in het leervermogen en de ontwikkelingsprojecten van het kind
- Dat jezelf over voldoende competenties beschikt om te kunnen coachen
5. Onderzoeker; (dit is geen rol van Beishuizen) een leraar moet onderzoekend t werk gaan.
Problemen in de klas en in de school signaleren en oplossen. Het is dus niet wetenschappelijk
want daar zitten verschillende eisen aan. De 4 basiskenmerken van een onderzoekende
houding zijn volgens Harinck: nieuwsgierigheid, sensitiviteit, vraagtekens plaatsen bij het
vanzelfsprekende en goed kunnen waarnemen en noteren.
Belangrijke persoonlijkheidskenmerken voor een leraar:
- Flexibiliteit
- Stressbestendigheid
- Sociabiliteit
- Zorgvuldigheid, nauwkeurigheid en ordelijkheid
- Creativiteit
- Verantwoordelijkheid
