Wat is burgerschap?
Definitie burgerschap:
Burgerschap is een complex en meerduidig concept.
- In beperkte zin verwijst het naar formele en juridische relaties tussen overheid en burgers en
burgers onderling.
- Bredere opvatting is handelen in publieke ruimte waarvoor opgaven en basisregels, normen
en waarden die voor elke burger gelden. Bij burgerschap gaat het over diversiteit, acceptatie
en tolerantie.
Drie hoofdstromen:
- Bij de (neo) liberale opvatting van burgerschap is het uitgangspunt het individu en zijn
persoonlijke voorkeuren. Deze burger heeft vooral rechten, zijn plicht is het zich te houden
aan het ‘sociale contract’. ( wetten die nodig zijn voor vredig samenleven en waarborgen van
rechten)
o Het burgerschapsideaal is in deze opvatting de volledige ontplooiing van het individu.
- Bij de communitaristische opvatting van burgerschap is het uitgangspunt de sociale en
culturele gemeenschap waarin individuen banden van solidariteit met elkaar hebben en
waaraan zij identiteit en gemeenschappelijke waarden en normen ontlenen. In deze
opvatting is de burger is een sociaal en politiek wezen die samen met anderen
gemeenschappelijke doelen nastreeft en belangen deelt.
o Ideaal: samenwerking
- Bij de kritisch-democratische en neo-republikeinse opvatting van burgerschap worden in
zekere zin beide perspectieven in acht genomen: het actief en kritisch participeren van het
individu in het publieke domein staat centraal. Er wordt in deze opvattingen geen dominante
waardeoriëntatie erkend, de permanente discussie over waarden wordt gekoesterd. Deze
burger draagt actief bij aan de vormgeving van het publieke leven. Het lijkt deze definitie die
vaak bij burgerschapsvorming in het onderwijs al of niet impliciet wordt gehanteerd.
o Visie Actief burgerschap is dan het kúnnen en wíllen participeren in de samenleving.
Drie domeinen:
1. Democratie: het gaat om kennis van hoe democratie werkt, maar vooral ook om houdingen
en sociale vaardigheden die nodig zijn om actief betrokken te (willen) zijn bij de
samenleving;
2. Participatie: het gaat om houdingen en vaardigheden om actief mee te doen in sociale
verbanden; (saamhorigheid in de groep)
3. Identiteit: het gaat om kennis, houdingen en vaardigheden die van belang zijn bij de
identiteitsontwikkeling in een pluriforme samenleving die zich kenmerkt door verschillende,
soms ook tegenstrijdige waarden en normen (bewust zijn van verschillen en daar mee
omgaan)
Vijf kenmerken burgerschap
a) geeft lidmaatschap status aan individuen binnen een politieke eenheid
b) verleent een identiteit een individuen
c) draagt bij aan een set van waardes die geïnterpreteerd worden als
betrokkenheid bij een gemeenschappelijk goed van particuliere politieke
eenheid
d) houdt een mate van oefening in processen van politieke leven
e) houdt verwerving van kennis van wetten, structuren en processen van het
parlement in.
Definitie burgerschap:
Burgerschap is een complex en meerduidig concept.
- In beperkte zin verwijst het naar formele en juridische relaties tussen overheid en burgers en
burgers onderling.
- Bredere opvatting is handelen in publieke ruimte waarvoor opgaven en basisregels, normen
en waarden die voor elke burger gelden. Bij burgerschap gaat het over diversiteit, acceptatie
en tolerantie.
Drie hoofdstromen:
- Bij de (neo) liberale opvatting van burgerschap is het uitgangspunt het individu en zijn
persoonlijke voorkeuren. Deze burger heeft vooral rechten, zijn plicht is het zich te houden
aan het ‘sociale contract’. ( wetten die nodig zijn voor vredig samenleven en waarborgen van
rechten)
o Het burgerschapsideaal is in deze opvatting de volledige ontplooiing van het individu.
- Bij de communitaristische opvatting van burgerschap is het uitgangspunt de sociale en
culturele gemeenschap waarin individuen banden van solidariteit met elkaar hebben en
waaraan zij identiteit en gemeenschappelijke waarden en normen ontlenen. In deze
opvatting is de burger is een sociaal en politiek wezen die samen met anderen
gemeenschappelijke doelen nastreeft en belangen deelt.
o Ideaal: samenwerking
- Bij de kritisch-democratische en neo-republikeinse opvatting van burgerschap worden in
zekere zin beide perspectieven in acht genomen: het actief en kritisch participeren van het
individu in het publieke domein staat centraal. Er wordt in deze opvattingen geen dominante
waardeoriëntatie erkend, de permanente discussie over waarden wordt gekoesterd. Deze
burger draagt actief bij aan de vormgeving van het publieke leven. Het lijkt deze definitie die
vaak bij burgerschapsvorming in het onderwijs al of niet impliciet wordt gehanteerd.
o Visie Actief burgerschap is dan het kúnnen en wíllen participeren in de samenleving.
Drie domeinen:
1. Democratie: het gaat om kennis van hoe democratie werkt, maar vooral ook om houdingen
en sociale vaardigheden die nodig zijn om actief betrokken te (willen) zijn bij de
samenleving;
2. Participatie: het gaat om houdingen en vaardigheden om actief mee te doen in sociale
verbanden; (saamhorigheid in de groep)
3. Identiteit: het gaat om kennis, houdingen en vaardigheden die van belang zijn bij de
identiteitsontwikkeling in een pluriforme samenleving die zich kenmerkt door verschillende,
soms ook tegenstrijdige waarden en normen (bewust zijn van verschillen en daar mee
omgaan)
Vijf kenmerken burgerschap
a) geeft lidmaatschap status aan individuen binnen een politieke eenheid
b) verleent een identiteit een individuen
c) draagt bij aan een set van waardes die geïnterpreteerd worden als
betrokkenheid bij een gemeenschappelijk goed van particuliere politieke
eenheid
d) houdt een mate van oefening in processen van politieke leven
e) houdt verwerving van kennis van wetten, structuren en processen van het
parlement in.
