Nederlandse geschiedenis hoorcollege aantekeningen

Nederlandse geschiedenis hoorcolleges en boek
Hoorcollege 1: Introductie identiteit, dilemma’s, gebruik

Nederlandse identiteit
- Geoffrey of Monmouth  basis van Arthur, Merlijn etc. en het verhaal van
Brutus, een afstammeling van Aeneas (connectie mythisch Troje en Brittannië,
positionering in Griekse en Romeinse geschiedenis)  het verhaal sterkt de
identiteit van de bevolking

Identiteit
- George Elliott  bewustzijn, karakter, “jezelf”
- Erik Ericsson  groep en maatschappij beïnvloeden je identiteit
- James D. Fearon  sociale categorie gedefinieerd door lidmaatschap regels
en karakteristieke attributen of verwacht gedrag vs. sociale opvallende
kenmerken waarbij een persoon zich trots voelt of ziet als een onveranderlijk
maar sociaal doorslaggevend
- Sociale/culturele constructie!
- Entity  “gelijk zijn in een groep”
- Belangrijk voorbeeld van identiteit is taal
- Imagined Communities  in een grote gemeenschap zal je niet iedereen
tegenkomen, maar toch een gemeenschappelijke identiteit
- Symbolen binden ons, bijv. het Nederlandse koningshuis maar ook een
gedeelde geschiedenis (super krachtig)
- Cirkel  geschiedenis bepaald identiteit, maar identiteit bepaald ook
geschiedenis
- Wisselwerking  manier van kijken naar de geschiedenis veranderd door
jouw eigen identiteit

Nationale geschiedenis
- Teleologie  richting een doel rederneren omdat je al weet wat er gebeurt
 historici moeten proberen dit te vermijden!
- Geschiedschrijving is subjectief i.v.m. standplaatsgebondenheid
- Verschil tussen geschiedenis van Nederland, Nederlandse geschiedenis en
geschiedenis van de Nederlanders

Identiteit en verleden
- Identiteit
- Het gevoel als individu ergens bij te horen en als groep ergens niet bij te
horen
- Een dynamische keuze die steeds opnieuw heroverwogen wordt
- Omgang met het verleden
- Doorgaan of terugkijken begrijpen en/of gebruiken
- Waar hebben we het over
- Welke verhalen worden (niet) verteld?
- Wie maakt de keuze? Wat maakt dat uit?
- Mooie, heroïsche en gezamenlijke geschiedenis kan een groep binden

Lessen
- Gebruik van verleden is van alle tijden
- Geschiedenis heeft een bijzondere identiteitsvormende kracht

, - Nederlandse Geschiedenis veronderstelt een (beeld van een) Nederlandse
identiteit
- Die Nederlandse identiteit wordt vervolgens ook weer gevormd door de
verhalen over het Nederlandse verleden
- ‘Nederlandse geschiedenis’ is omgeven met dilemma’s (net als elke nationale
geschiedenis)
- Het ‘Nederlandse’ verleden is niet één verhaal, met één onvermijdelijke
uitkomst

The invention of tradition
- Voorbeeld Schots kilt
- - Pas vanaf de 19e eeuw
- - Idee dat het veel langer bestaat

Presentisme vs. historicisme
- Presentisme  kijkend naar geschiedenis met de huidige waarden en normen
- Historicisme  kijkend naar geschiedenis maar dan zoveel mogelijk inleven in
de toenmalige waarden en normen
-

,Hoorcollege 2: Canonvorming

Wat is een Canon?
- Afkomstig van het Griekse woord voor meetlat  iets wat je ernaast houdt om
iets te controleren
- Zorgt er wel voor dat er over geschiedenis wordt gepraat

Risico’s van canonvorming
- Riekt naar ‘bruikbare’ of ‘officiële’ geschiedenis
- Uitsluiting van (bevolkings-)groepen
- Etnocentrisme
- Teleologische voorstellingen
- ‘Waarin vigerende politieke en culturele organisatievormen gepresenteerd
worden als uitkomst van onvermijdelijke ontwikkelingen’
- Monocentrisch
- ‘Hollandcentrisme’  Geen gedeelde geschiedenis
- Eenzijdige interesse
- Vooral politieke geschiedenis, nauwelijks religie terwijl dit erg preeminent
was in de geschiedenis
- Suggestie van één verhaal

, Hoorcollege 3: Bataven en de Bataafse mythe

Landschap
- Drassig landschap
- Bevolking vestigde zich langs de kust, aan het westen en het noorden

Julius Caesar
- Alles wat we weten over deze tijd komen van buitenlandse bronnen, namelijk
de Romeinen  Julius Caesar had er belang bij, dus de bronnen zijn gekleurd
- Romeinen plaatsten alles in hokjes (en gaf dus elke groep een naam)
- Eubravi verslagen, dus Julius Caesar heeft ruimte om daar een andere groep
neer te zetten, deze werden de Batavi genoemd (kwamen van de Chatti)

Publius Cornelius Tacitus
- Wilde dat de Romeinen net zo sterk werden als de Bataven

Keizers na Nero
- Galba – Otho – Vitellius – Vespasian

Bataafse opstand
- Claudius Civilis en zijn broer zouden Romeins burgerschap krijgen, maar zijn
broer werd door de Romeinen vermoord  aanleiding tot opstand voor
Claudius
- Corrupte ambtenaren die jongeren kinderen wilde meenemen zodat de ouders
hen zouden vrijkopen  aanleiding tot opstand voor het volk

Feiten uit het verleden komen later in een narratief, wat zijn eigen leven gaat leiden
en later gebruikt wordt om iets mee te legitimeren


Kerstening in de lage landen

- Verhaal van Radboud
- Gedeelde geschiedenis wordt gebruikt wanneer een groep zich bedreigd voelt



-