Samenvatting
Organiseren van hulpverlening
,Inhoudsopgave
Inleiding .......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: De wijk in! ................................................................................................ 5
Hoofdstuk 2: Sociale professionals in de wijk ............................................................ 8
Hoofdstuk 3: Sociale (wijk)teams: integraal en veelvormig ................................. 10
Hoofdstuk 4: Sociaal makelen voor een krachtige civil society.......................... 13
Hoofdstuk 5: De gezonde wijk .................................................................................. 17
Hoofdstuk 6: Interdisciplinaire samenwerking in de wijk ....................................... 19
Hoofdstuk 7: Samenwerking van vrijwilligers en beroepskrachten in het sociale
domein ......................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 8: Samenspel tussen mantelzorg en professionals .............................. 25
Hoofdstuk 14: De Kanteling in de praktijk ............................................................... 31
Hoofdstuk 24: Verder met werken in de wijk .......................................................... 34
2
,Inleiding
Kwaliteit van leven
In Peel en Maas1 is het bevorderen van de kwaliteit van leven de primaire
doelstelling van het denken en doen in het sociaal domein. Kwaliteit van
leven is de overkoepelende en sturende aanvulling op de gangbare
doelstelling van beleid en uitvoering in het sociaal domein.
De doelstelling kwaliteit van leven is aangevuld omdat door leden van de
gemeenschappen en van de gemeente werd ervaren dat kwalitatief goede
zorg die vanuit het beleid en de voorschriften geleverd kan worden, lang niet
altijd de zorg is die past bij de vraag of situatie van de burgers.
Behalve dat de kwaliteit van leven alle levensdomeinen van een individuele
burger overkoepelt, plaatst ze deze individuele burger ook in de samenhang
van het collectief waarvan hij of zij deel uitmaakt.
Inzichten over het overkoepelende karakter van kwaliteit van leven geven
sturing aan het denken en doen van alle groepen die een rol spelen in het
sociaal domein: burgers, professionals instellingen, overheden en
gemeenschappen.
Transformaties
1. De socialisering van het individu
Er wordt sterk uitgegaan van losse individuen wier autonomie hersteld of
ondersteund moet worden. In werkelijkheid bestaan er echter geen losse
individuen.
2. Beleidsvorming ondersteboven keren
Gemeenten en instellingen hebben doorgaans afzonderlijke afdelingen. Dat
botst met de alledaagse werkelijkheid omdat deze zich niet voegt naar de
kaders en de paragrafen van de geplande werkelijkheid vanuit de
systeemwereld. Door kwaliteit van leven als doelstelling te nemen leert het
beleid te luisteren naar de alledaagse werkelijkheid van mensen die vorm en
inhoud proberen te geven aan hun leven en die op eigen manieren omgaan
met aangeboden structuren en instituties.
1Peel en Maas is een gemeente in Noord-Limburg die een aantal kleine kernen telt.
De gemeente wordt landelijk beschouwd als een van de koplopers op het terrein
van sociale transformatie.
3
, 3. Cliëntparticipatie wordt omgetoverd tot cocreatie
Veel activiteiten in het sociaal domein vinden plaats zonder dat de overheid
er aan te pas komt. Er zijn evenwel ook activiteiten en voorzieningen die door
burgers en overheid en/of instellingen samen worden opgezet. In die
gevallen spreek je van cocreatie, medevorming. Dat wil zeggen dat het
beleid tot stand gebracht wordt in samenspraak en samenwerking met
vertegenwoordigers uit de samenleving.
4. Stop instrumentalisering van burgerinitiatieven
Het tot stand brengen en in stand houden van een productieve verbinding
tussen de dagelijkse leefwereld van burgers en de eigen patronen van de
systeemwereld, is de grootste uitdaging. De systeemwereld is gericht op
beheersen en controleren in plaats van ontwikkelen en vertrouwen. Als dit
niet veranderd lopen we de kans om burgerinitiatieven de systeemwereld in
te zuigen en de vernieuwende kracht ervan te neutraliseren.
De eigenstandige positie van beroepskrachten
Aan het einde van de vorige eeuw is in Nederland en andere West-Europese
landen een beweging op gang gekomen om dienstverlening in het sociaal
domein te organiseren naar het model van het bedrijfsleven. Tijdens die
omvorming hebben veel beroepskrachten hun ambacht teloor laten gaan
en zijn ze uitvoeringsinstrumenten geworden van instellingen die zich schikten
naar de directieven van de subsidieverstrekkende overheden.
4
Organiseren van hulpverlening
,Inhoudsopgave
Inleiding .......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: De wijk in! ................................................................................................ 5
Hoofdstuk 2: Sociale professionals in de wijk ............................................................ 8
Hoofdstuk 3: Sociale (wijk)teams: integraal en veelvormig ................................. 10
Hoofdstuk 4: Sociaal makelen voor een krachtige civil society.......................... 13
Hoofdstuk 5: De gezonde wijk .................................................................................. 17
Hoofdstuk 6: Interdisciplinaire samenwerking in de wijk ....................................... 19
Hoofdstuk 7: Samenwerking van vrijwilligers en beroepskrachten in het sociale
domein ......................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 8: Samenspel tussen mantelzorg en professionals .............................. 25
Hoofdstuk 14: De Kanteling in de praktijk ............................................................... 31
Hoofdstuk 24: Verder met werken in de wijk .......................................................... 34
2
,Inleiding
Kwaliteit van leven
In Peel en Maas1 is het bevorderen van de kwaliteit van leven de primaire
doelstelling van het denken en doen in het sociaal domein. Kwaliteit van
leven is de overkoepelende en sturende aanvulling op de gangbare
doelstelling van beleid en uitvoering in het sociaal domein.
De doelstelling kwaliteit van leven is aangevuld omdat door leden van de
gemeenschappen en van de gemeente werd ervaren dat kwalitatief goede
zorg die vanuit het beleid en de voorschriften geleverd kan worden, lang niet
altijd de zorg is die past bij de vraag of situatie van de burgers.
Behalve dat de kwaliteit van leven alle levensdomeinen van een individuele
burger overkoepelt, plaatst ze deze individuele burger ook in de samenhang
van het collectief waarvan hij of zij deel uitmaakt.
Inzichten over het overkoepelende karakter van kwaliteit van leven geven
sturing aan het denken en doen van alle groepen die een rol spelen in het
sociaal domein: burgers, professionals instellingen, overheden en
gemeenschappen.
Transformaties
1. De socialisering van het individu
Er wordt sterk uitgegaan van losse individuen wier autonomie hersteld of
ondersteund moet worden. In werkelijkheid bestaan er echter geen losse
individuen.
2. Beleidsvorming ondersteboven keren
Gemeenten en instellingen hebben doorgaans afzonderlijke afdelingen. Dat
botst met de alledaagse werkelijkheid omdat deze zich niet voegt naar de
kaders en de paragrafen van de geplande werkelijkheid vanuit de
systeemwereld. Door kwaliteit van leven als doelstelling te nemen leert het
beleid te luisteren naar de alledaagse werkelijkheid van mensen die vorm en
inhoud proberen te geven aan hun leven en die op eigen manieren omgaan
met aangeboden structuren en instituties.
1Peel en Maas is een gemeente in Noord-Limburg die een aantal kleine kernen telt.
De gemeente wordt landelijk beschouwd als een van de koplopers op het terrein
van sociale transformatie.
3
, 3. Cliëntparticipatie wordt omgetoverd tot cocreatie
Veel activiteiten in het sociaal domein vinden plaats zonder dat de overheid
er aan te pas komt. Er zijn evenwel ook activiteiten en voorzieningen die door
burgers en overheid en/of instellingen samen worden opgezet. In die
gevallen spreek je van cocreatie, medevorming. Dat wil zeggen dat het
beleid tot stand gebracht wordt in samenspraak en samenwerking met
vertegenwoordigers uit de samenleving.
4. Stop instrumentalisering van burgerinitiatieven
Het tot stand brengen en in stand houden van een productieve verbinding
tussen de dagelijkse leefwereld van burgers en de eigen patronen van de
systeemwereld, is de grootste uitdaging. De systeemwereld is gericht op
beheersen en controleren in plaats van ontwikkelen en vertrouwen. Als dit
niet veranderd lopen we de kans om burgerinitiatieven de systeemwereld in
te zuigen en de vernieuwende kracht ervan te neutraliseren.
De eigenstandige positie van beroepskrachten
Aan het einde van de vorige eeuw is in Nederland en andere West-Europese
landen een beweging op gang gekomen om dienstverlening in het sociaal
domein te organiseren naar het model van het bedrijfsleven. Tijdens die
omvorming hebben veel beroepskrachten hun ambacht teloor laten gaan
en zijn ze uitvoeringsinstrumenten geworden van instellingen die zich schikten
naar de directieven van de subsidieverstrekkende overheden.
4
