Inleiding De naam Jenaplan komt van de Duitse stad Jena, waar Peter Petersen in
1923 hoogleraar werd in de Erziehungswissenschaft (onderwijskunde). Aan de
Universiteit van Jena was een basisschool verbonden, waar Peter Petersen zijn ideeën
in praktijk bracht. Wetenschapsbeoefening omvatte ook de dagelijkse schoolpraktijk.
Voordat Peter Petersen aan de slag ging op deze proefschool, was de school volgens
het model van de klassieke school ingericht, maar later is dit steeds meer aangepast
naar zijn eigen onderwijsvisie.
Het Jenaplan-onderwijs is vooral bekend geworden door de New Education
Fellowship, een internationale groep van onderwijsvernieuwers die elkaar ontmoetten
op conferenties. Deze groep heet nu World Education Fellowship.
Petersen maakte vele reizen. Hij heeft onder andere Noord-Amerika, Chili, Scandinavië,
delen van Afrika en Oost-Europese landen bezocht. Hierdoor raakte het Jenaplan
bekend en verbreid.
Door conflicten in Duitsland na de Tweede Wereldoorlog en het sluiten van de
Universiteit in Jena, konden maar weinig Duitse Jenaplanscholen blijven functioneren.
In 1952 stierf Peter Petersen, maar later zijn er toch weer Jenaplanscholen opgericht in
Duitsland en in andere landen.
In 1964 werd er in Nederland een conferentie gehouden over Onderwijsvernieuwing
volgens het Jenaplan, wat werd georganiseerd door de Werkgemeenschap voor
Vernieuwing van Opvoeding en Onderwijs (WVO), een afdeling van de New Education
Fellowship. Deze werkgroep werd in 1969 omgezet in de Stichting Jenaplan. Uit deze
stichting is De Nederlandse Jenaplanvereniging (NJPV) ontstaan, en zijn er nieuwe en
bestaande scholen (om)gevormd tot Jenaplanschool. Er zijn ook een aantal scholen
die zich een Jenaplan noemen, maar géén lid zijn van deze vereniging.
Opmerkelijk bij Jenaplanscholen is dat ze onderling allemaal verschillen van elkaar en
dat ze afgestemd zijn op haar eigen geschiedenis, populatie van leerlingen en ouders
en haar identiteit.
Op een aantal PABO’s kun je een Jenaplan-diploma behalen, wat erkend is door het
ministerie en door het NJPV. Er wordt veel gewijzigd aan de criteria, omdat het
inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving van belang is voor het Jenaplan.
Het concept is ook regelmatig onderhevig aan veranderingen.