Sammenvatting Vakdidactiek
periode 3 +4
,Hoofdstuk 1
Historische ontwikkeling talenonderwijs
1. Grammaticale-vertaalmethode
: tot 1968
: vertalen van een tekst vanuit de vreemde taal in het Nederlands
: soms het kunnen schrijven van brieven in een vreemde taal
: vooral kennis van het taalsysteem, zoals woordenschat en grammatica
: aandacht voor vooral formele geschreven taal
: nauwelijks aandacht voor mondelinge productie en (informele) communicatie
2. Audiolinguale methode
: aandacht voor luisteren en spreken (zinnen luisteren en napreken)
: de vier vaardigheden worden opgenomen in het HAVO/VWO eindexamen
3. Communicatieve benadering
: praktisch gebruik van de vreemde taal staat centraal (communiceren met mensen in een
andere taal)
: kennis van grammatica, structuren en regels alleen belangrijks als deze kunnen helpen bij
het gebruiken/communiceren van de vreemde taal.
Niveau bepalen/doelen algemeen
Eindtermen: deze termen geven aan wat een leerlingen aan het einde van het eindexamen moet
kennen en kunnen.
Kerndoelen: Geven een korte beschrijvingen/richtlijnen van de leeractiviteiten die van leerlingen in
de onderbouw verwacht wordt. (hierin staan ook leerstrategieën)
Drempelniveau: het niveau dat aanduid welk niveau er vereist is om in alledaagse situaties te kunnen
communiceren met gebruikers van een vreemde taal in eigen land of in het land van de doeltaal.
(wat kennen/kunnen) =B1 niveau
ERK: Europees Referentiekader, hieraan staan van alle vaardigheden zes verschillende niveaus van
beheersing van de taal.
→ Taalportfolio (op basis van het ERK) een beeld krijgen van wat de leerlingen op diverse
vaardigheden/gebieden van de taal al kan. Let op: De nadruk ligt vooral op, wat kan de leerling al en
wat moet hij/zij nog leren.
Algemene kenmerken onderwijs
: Als docent de leerlingen begeleiden de ontwikkelingsfase waarin ze zitten.
: 3 sleutelwoorden in alle kerndoelen
1. Toepassing
2. Vaardigheid
3. Samenhang
,Daarnaast zijn de volgende aspecten kenmerken voor het onderwijs in de onderbouw:
1. De Leerling leert actief en in toenemende mate zelfstandig. (sluit beter aan op individuele
behoeftes)
2. De leerling leert samen met anderen. (communicatieve vaardigheden + hoger leerrendement)
3. De leerling leert in samenhang (relaties leggen tussen vakken)
4. De leerling oriënteert zich. (op de toekomst)
5. De leerling leert in een uitdagende en veilige leeromgeving
6. De leerling leert in een doorlopende leerlijn (de leerlingen zo goed mogelijk over de breuklijnen
heen helpen en een positieve groei-ervaring geven, bv van basisschool naar VO)
Waarom hoe en vreemde talen onderwijs bevorderen?
1. TTO (= Content and Language Integrated): Tweetalig onderwijs, waarbij andere vakken op
school in het Duits worden gegeven.
2. Het leren van een vreemde taal heeft een positieve invloed op de cognitieve en algemene
taalkundige ontwikkeling.
Multimediaal en digitaal leren
: Op scholen zijn steeds meer verschillende technologieën beschikbaar en veel lesmethodes worden
(deels) digitaal aangeboden.
: Blended learning = onderwijs waarin lessen met face-to-facecontact tussen docent en leerlingen
worden afgewisseld met online leren.
Voordeel van Blended Learning: mogelijk om de te differentiëren tussen de leerlingen, hierdoor
worden leerlingen zelfstandig en wat er aangesloten op de individuele behoeftes van de leerlingen.
Strategieën: technieken die een persoon bewust gebruikt om een bepaalde taak beter uit te voeren.
Leesstrategieën: technieken die de leerder bewust gebruikt om zijn of haar leerdoel te bereiken en
de eigen leerprestaties te verbeteren.
Fasemodel voor communicatief vreemdetalenonderwijs
Typologie van Neuner: de typologie van Neuner beschrijft de opbouw van oefeningen naar
receptieve opdrachten en vervolgens via reproductie naar vrije productie leidt. Het bestaat uit vier
fases, namelijk
A-Fase
: gericht op het begrijpen van gesproken en geschreven teksten.
: geen productief taalgebruik
: lezen, luisteren en kijken staan centraal
: slechts gering beroep op schrijfvaardigheid en spreekvaardigheid
B-Fase
:aanbieden van taalmiddelen die nodig zijn voor de communicatie (woorden, chunks)
: grammaticastructuren
: vooral reproductief en sterk gestuurd
: vooral veel herhalen en geen eigen inbreng
C-Fase
: het geleerd van de B-Fase toepassen
, D-Fase
: het vrij produceren van het geleerd in de fases A t/m C
Kortom van gesloten naar open oefeningen en van receptieve via reproductieve naar productieve
oefeningen. Lezen en luisteren/kijken gaan vooraf aan spreken/gesprekken voeren en schrijven.
Neuner in de onderbouw
1. Bloodstelling aan veel en gevarieerd input (incidenteel leren)
2. Veel gelegenheid voor het produceren van output (boodschap overbrengen)
3. Herhaling en consolidatie (herhalen, zorgt voor betere beheersing, succeservaring, motivatie)
periode 3 +4
,Hoofdstuk 1
Historische ontwikkeling talenonderwijs
1. Grammaticale-vertaalmethode
: tot 1968
: vertalen van een tekst vanuit de vreemde taal in het Nederlands
: soms het kunnen schrijven van brieven in een vreemde taal
: vooral kennis van het taalsysteem, zoals woordenschat en grammatica
: aandacht voor vooral formele geschreven taal
: nauwelijks aandacht voor mondelinge productie en (informele) communicatie
2. Audiolinguale methode
: aandacht voor luisteren en spreken (zinnen luisteren en napreken)
: de vier vaardigheden worden opgenomen in het HAVO/VWO eindexamen
3. Communicatieve benadering
: praktisch gebruik van de vreemde taal staat centraal (communiceren met mensen in een
andere taal)
: kennis van grammatica, structuren en regels alleen belangrijks als deze kunnen helpen bij
het gebruiken/communiceren van de vreemde taal.
Niveau bepalen/doelen algemeen
Eindtermen: deze termen geven aan wat een leerlingen aan het einde van het eindexamen moet
kennen en kunnen.
Kerndoelen: Geven een korte beschrijvingen/richtlijnen van de leeractiviteiten die van leerlingen in
de onderbouw verwacht wordt. (hierin staan ook leerstrategieën)
Drempelniveau: het niveau dat aanduid welk niveau er vereist is om in alledaagse situaties te kunnen
communiceren met gebruikers van een vreemde taal in eigen land of in het land van de doeltaal.
(wat kennen/kunnen) =B1 niveau
ERK: Europees Referentiekader, hieraan staan van alle vaardigheden zes verschillende niveaus van
beheersing van de taal.
→ Taalportfolio (op basis van het ERK) een beeld krijgen van wat de leerlingen op diverse
vaardigheden/gebieden van de taal al kan. Let op: De nadruk ligt vooral op, wat kan de leerling al en
wat moet hij/zij nog leren.
Algemene kenmerken onderwijs
: Als docent de leerlingen begeleiden de ontwikkelingsfase waarin ze zitten.
: 3 sleutelwoorden in alle kerndoelen
1. Toepassing
2. Vaardigheid
3. Samenhang
,Daarnaast zijn de volgende aspecten kenmerken voor het onderwijs in de onderbouw:
1. De Leerling leert actief en in toenemende mate zelfstandig. (sluit beter aan op individuele
behoeftes)
2. De leerling leert samen met anderen. (communicatieve vaardigheden + hoger leerrendement)
3. De leerling leert in samenhang (relaties leggen tussen vakken)
4. De leerling oriënteert zich. (op de toekomst)
5. De leerling leert in een uitdagende en veilige leeromgeving
6. De leerling leert in een doorlopende leerlijn (de leerlingen zo goed mogelijk over de breuklijnen
heen helpen en een positieve groei-ervaring geven, bv van basisschool naar VO)
Waarom hoe en vreemde talen onderwijs bevorderen?
1. TTO (= Content and Language Integrated): Tweetalig onderwijs, waarbij andere vakken op
school in het Duits worden gegeven.
2. Het leren van een vreemde taal heeft een positieve invloed op de cognitieve en algemene
taalkundige ontwikkeling.
Multimediaal en digitaal leren
: Op scholen zijn steeds meer verschillende technologieën beschikbaar en veel lesmethodes worden
(deels) digitaal aangeboden.
: Blended learning = onderwijs waarin lessen met face-to-facecontact tussen docent en leerlingen
worden afgewisseld met online leren.
Voordeel van Blended Learning: mogelijk om de te differentiëren tussen de leerlingen, hierdoor
worden leerlingen zelfstandig en wat er aangesloten op de individuele behoeftes van de leerlingen.
Strategieën: technieken die een persoon bewust gebruikt om een bepaalde taak beter uit te voeren.
Leesstrategieën: technieken die de leerder bewust gebruikt om zijn of haar leerdoel te bereiken en
de eigen leerprestaties te verbeteren.
Fasemodel voor communicatief vreemdetalenonderwijs
Typologie van Neuner: de typologie van Neuner beschrijft de opbouw van oefeningen naar
receptieve opdrachten en vervolgens via reproductie naar vrije productie leidt. Het bestaat uit vier
fases, namelijk
A-Fase
: gericht op het begrijpen van gesproken en geschreven teksten.
: geen productief taalgebruik
: lezen, luisteren en kijken staan centraal
: slechts gering beroep op schrijfvaardigheid en spreekvaardigheid
B-Fase
:aanbieden van taalmiddelen die nodig zijn voor de communicatie (woorden, chunks)
: grammaticastructuren
: vooral reproductief en sterk gestuurd
: vooral veel herhalen en geen eigen inbreng
C-Fase
: het geleerd van de B-Fase toepassen
, D-Fase
: het vrij produceren van het geleerd in de fases A t/m C
Kortom van gesloten naar open oefeningen en van receptieve via reproductieve naar productieve
oefeningen. Lezen en luisteren/kijken gaan vooraf aan spreken/gesprekken voeren en schrijven.
Neuner in de onderbouw
1. Bloodstelling aan veel en gevarieerd input (incidenteel leren)
2. Veel gelegenheid voor het produceren van output (boodschap overbrengen)
3. Herhaling en consolidatie (herhalen, zorgt voor betere beheersing, succeservaring, motivatie)
