Probleem 1 Learning to remember
► Hoe onthoudt je iets?
Er zijn 3 vormen om een seriële reeks te onthouden:
1. Chaining: elk item wordt geassocieerd met de volgende.
o Vb. A - B - C - D
2. Context : elk item wordt gelinkt aan een veranderende context, wat tijd-gebaseerd kan zijn.
3. Primacy: elk item krijgt activatie. De eerste het meest, daarna neemt het af.
► Waarom wordt je korte termijn geheugen beperkt? + Op elke manier heeft achtergrond geluid
invloed op je geheugen?
• Digit span: maximum aantal opeenvolgend presenteerde cijfers die betrouwbaar kunnen
worden opgeroepen in de juiste volgorde.
• Working memory span: een reeks complexe geheugenlengte taken waarbij gelijktijdige opslag
en verwerking is vereist.
Short-term memory: prestaties op een bepaald type taak, waarbij eerst eenvoudige, kleine
hoeveelheden informatie onthouden moeten worden wat direct of na enige tijd wordt getest.
Working-memory: een systeem dat niet alleen informatie tijdelijk opslaat, maar het ook
manipuleert zodat mensen in staat worden gesteld om dergelijke complexe activiteiten uit te voeren
als redeneren, leren en begrip.
Interference betekent storing; je vergeet informatie niet door tijd maar door een storing.
Interference kan op 2 verschillende manieren plaatsvinden: Kappel & Underwood
• Proactive: Wanneer je iets nieuws wilt leren wordt het belemmert door oude informatie .
Bijvoorbeeld in de Brown en Peterson task trigrams hebt geleerd, is de vierde moeilijk door
dit fenomeen.
• Retroactive: Wanneer je iets ouds wilt leren wordt het belemmert door nieuwe informatie.
Baddeley en Hitch (1974): multicomponent working memory model
1. Visuo-spatial sketchpad: bevat visuele en ruimtelijke afbeeldingen voor manipulatie
o Rechterhersenhelft, met name de occipitale, pariëtale en frontale lobe.
o Twee visuo-spatial taken zullen met elkaar in de war raken als ze tegelijk worden
uitgevoerd.
2. Phonological loop: verbaal
o Linker hersenhelft, met name pariëtale en frontale lobe.
o Een belangrijk kenmerk is dat visueel-ruimtelijke informatie en verbale-fonologische
informatie afzonderlijk in het werkgeheugen worden opgeslagen.
3. Central executive: die controleert en manipuleert beide werken-geheugen buffers, wat
zorgt voor executieve controle van het werkgeheugen.
4. Episodic buffer: ondergeschikt aan de central executive, integreert informatie van
verschillende domeinen, staat in contact met LTM. Zorgt dat we problemen kunnen oplossen
en ervaringen kunnen evalueren op basis van nieuwe kennis.
1
, Fonologische loop hypothese: verantwoordelijk voor de tijdelijke opslag van spraak-informatie. De
loop heeft twee componenten:
o Short-term store – beperkt in capaciteit, items zijn geheugensporen, vervangen snel.
o Articulatory rehearsal process – de sporen kunnen worden opgefrist met subvocal rehearsal:
zelf hardop herhalen. Maar: dit kan geblokkeerd worden door articulatory suppression:
wanneer men herhaaldelijk iets ongerelateerd moet zeggen.
Dit model verklaart de volgende dingen:
1. Phonological similarity effect: een neiging waarbij de mogelijkheid om iets onmiddellijk
verbaal te herinneren, minder is als de items vergelijkbaar zijn in geluid.
2. Word length effect: een neiging voor het afnemen van de verbale memory span als langere
woorden worden gebruikt.
3. Irrelevant sound effect: Een tendens voor verbale STM te worden verstoord door
gelijktijdige wisselende geluiden, zowel bij spraak als muziek. Vocale muziek is wel meer
storend dan instrumentele muziek.
Free recall: op willekeurige volgorde mogen opnoemen. Hierbij is vaak sprake van het serial position
effect.
o Recency effect: de neiging om de laatste items in een rij te onthouden
o Primacy effect: de neiging om de eerste items in een rij te onthouden
Verklaring hiervoor: de eerste items zijn opgeslagen in het LTM, en de laatste items in het STM. Dit
komt doordat je de eerste items herhaalt. Na een onderbreking zijn de laatste items vervaagd, maar
de items in het LTM niet.
Long-term recency: na een onderbreking of langere tijd, onthoudt men de laatste items beter. Dit is
gevonden in verschillende situaties.
► Op welke manier kan je woordjes het beste onthouden?
Chunking: het proces van het combineren van een aantal objecten in chunks gewoonlijk op basis van
langetermijngeheugen. We kunnen 7 chunks van informatie onthouden (7 plus/minus 2)
• Method of loci: Een geheugen techniek waarbij items die onthouden moeten worden,
worden geassocieerd met omgevingen die bekend zijn voor de leerling.
• Pegword system: Een geheugen techniek om-te-onthouden items geassocieerd met
pegwords die elk rijmt op een ander getal tussen een en tien.
• Story mnemonic: het onthouden van niet-verwante woorden door ze op de juiste volgorde
in een verhaaltje te zetten.
Depth of prosessing: Hoe actiever je bent bij het verwerken van nieuwe informatie, door het toe te
passen op zinvolle manieren, hoe meer kans je hebt om het te onthouden.
Spacing effect (Ebbinghaus): In stukjes leren met tijd ertussen (spaced) is beter dan alles in een keer
leren (massed).
• Verklaringen:
o 1) REM slaap : beter verwerken van de informatie en
o 2) in verschillende contexten leren, meer cues, makkelijker ophalen.
2
► Hoe onthoudt je iets?
Er zijn 3 vormen om een seriële reeks te onthouden:
1. Chaining: elk item wordt geassocieerd met de volgende.
o Vb. A - B - C - D
2. Context : elk item wordt gelinkt aan een veranderende context, wat tijd-gebaseerd kan zijn.
3. Primacy: elk item krijgt activatie. De eerste het meest, daarna neemt het af.
► Waarom wordt je korte termijn geheugen beperkt? + Op elke manier heeft achtergrond geluid
invloed op je geheugen?
• Digit span: maximum aantal opeenvolgend presenteerde cijfers die betrouwbaar kunnen
worden opgeroepen in de juiste volgorde.
• Working memory span: een reeks complexe geheugenlengte taken waarbij gelijktijdige opslag
en verwerking is vereist.
Short-term memory: prestaties op een bepaald type taak, waarbij eerst eenvoudige, kleine
hoeveelheden informatie onthouden moeten worden wat direct of na enige tijd wordt getest.
Working-memory: een systeem dat niet alleen informatie tijdelijk opslaat, maar het ook
manipuleert zodat mensen in staat worden gesteld om dergelijke complexe activiteiten uit te voeren
als redeneren, leren en begrip.
Interference betekent storing; je vergeet informatie niet door tijd maar door een storing.
Interference kan op 2 verschillende manieren plaatsvinden: Kappel & Underwood
• Proactive: Wanneer je iets nieuws wilt leren wordt het belemmert door oude informatie .
Bijvoorbeeld in de Brown en Peterson task trigrams hebt geleerd, is de vierde moeilijk door
dit fenomeen.
• Retroactive: Wanneer je iets ouds wilt leren wordt het belemmert door nieuwe informatie.
Baddeley en Hitch (1974): multicomponent working memory model
1. Visuo-spatial sketchpad: bevat visuele en ruimtelijke afbeeldingen voor manipulatie
o Rechterhersenhelft, met name de occipitale, pariëtale en frontale lobe.
o Twee visuo-spatial taken zullen met elkaar in de war raken als ze tegelijk worden
uitgevoerd.
2. Phonological loop: verbaal
o Linker hersenhelft, met name pariëtale en frontale lobe.
o Een belangrijk kenmerk is dat visueel-ruimtelijke informatie en verbale-fonologische
informatie afzonderlijk in het werkgeheugen worden opgeslagen.
3. Central executive: die controleert en manipuleert beide werken-geheugen buffers, wat
zorgt voor executieve controle van het werkgeheugen.
4. Episodic buffer: ondergeschikt aan de central executive, integreert informatie van
verschillende domeinen, staat in contact met LTM. Zorgt dat we problemen kunnen oplossen
en ervaringen kunnen evalueren op basis van nieuwe kennis.
1
, Fonologische loop hypothese: verantwoordelijk voor de tijdelijke opslag van spraak-informatie. De
loop heeft twee componenten:
o Short-term store – beperkt in capaciteit, items zijn geheugensporen, vervangen snel.
o Articulatory rehearsal process – de sporen kunnen worden opgefrist met subvocal rehearsal:
zelf hardop herhalen. Maar: dit kan geblokkeerd worden door articulatory suppression:
wanneer men herhaaldelijk iets ongerelateerd moet zeggen.
Dit model verklaart de volgende dingen:
1. Phonological similarity effect: een neiging waarbij de mogelijkheid om iets onmiddellijk
verbaal te herinneren, minder is als de items vergelijkbaar zijn in geluid.
2. Word length effect: een neiging voor het afnemen van de verbale memory span als langere
woorden worden gebruikt.
3. Irrelevant sound effect: Een tendens voor verbale STM te worden verstoord door
gelijktijdige wisselende geluiden, zowel bij spraak als muziek. Vocale muziek is wel meer
storend dan instrumentele muziek.
Free recall: op willekeurige volgorde mogen opnoemen. Hierbij is vaak sprake van het serial position
effect.
o Recency effect: de neiging om de laatste items in een rij te onthouden
o Primacy effect: de neiging om de eerste items in een rij te onthouden
Verklaring hiervoor: de eerste items zijn opgeslagen in het LTM, en de laatste items in het STM. Dit
komt doordat je de eerste items herhaalt. Na een onderbreking zijn de laatste items vervaagd, maar
de items in het LTM niet.
Long-term recency: na een onderbreking of langere tijd, onthoudt men de laatste items beter. Dit is
gevonden in verschillende situaties.
► Op welke manier kan je woordjes het beste onthouden?
Chunking: het proces van het combineren van een aantal objecten in chunks gewoonlijk op basis van
langetermijngeheugen. We kunnen 7 chunks van informatie onthouden (7 plus/minus 2)
• Method of loci: Een geheugen techniek waarbij items die onthouden moeten worden,
worden geassocieerd met omgevingen die bekend zijn voor de leerling.
• Pegword system: Een geheugen techniek om-te-onthouden items geassocieerd met
pegwords die elk rijmt op een ander getal tussen een en tien.
• Story mnemonic: het onthouden van niet-verwante woorden door ze op de juiste volgorde
in een verhaaltje te zetten.
Depth of prosessing: Hoe actiever je bent bij het verwerken van nieuwe informatie, door het toe te
passen op zinvolle manieren, hoe meer kans je hebt om het te onthouden.
Spacing effect (Ebbinghaus): In stukjes leren met tijd ertussen (spaced) is beter dan alles in een keer
leren (massed).
• Verklaringen:
o 1) REM slaap : beter verwerken van de informatie en
o 2) in verschillende contexten leren, meer cues, makkelijker ophalen.
2
