Samenvatting Abnormaal Gedrag
Maxime Velthuis
Toegepaste psychologie jaar 2
Boek: Wanneer er verwijzingen worden gemaakt naar het boek, wordt hier het boek
‘Psychiatrie een inleiding’ 8e editie van Jeffrey S. Nevid, Spencer A. Rathus en Beverly
Greene bedoelt.
In deze samenvatting zijn de leerdoelen vanuit de opleiding TP op de hogeschool leiden
gehanteerd. De leerdoelen dienen als rode draad voor hetgeen gevraagd wordt in de
toets. Mocht iets nog onduidelijk zijn of meer interesse bij je opwekken, raad ik aan je
verder te verdiepen in de stof die in het boek staat beschreven.
Manie: heftige gemoedsbewegingen. Overmatige vreugde tot boosheid tot
hyperactiviteit. Lichte vorm van manie wordt hypomanie genoemd
1 Toetsdoelen psychische stoornissen volgens DSM-IV
(kennis/begrip/toepassing):
1.1 De student kan de verschillende stemmingsstoornissen benoemen en per
stemmingsstoornis 4 kenmerken benoemen en deze herkennen in een casus.
Er zijn depressieve stoornissen die unipolair zijn (slechts een emotionele richting aanwezig) en er zijn
stemmingswisselingsstoornissen die bipolair zijn (zowel euforie als depressie aanwezig).
Verschillende stemmingsstoornissen:
Depressie, Dysthyme stoornis, Bipolaire stoornis, Cyclothyme stoornis
Depressie:
-een of meer episoden van ernstige depressie, zonder dat de patiënt manie of hypomanie
heeft gehad.
-weinig eetlust
-gewichtsverandering
- Slaapproblemen
Dysthyme stoornis:
Moeilijke geest
- een licht maar chronisch type van depressie
- merendeel van de tijd slecht voelen
- niet ernstig gedeprimeerd
- op den duur wordt het vaak een depressie
Bipolaire stoornis:
- zonder uitwendige oorzaak, emotioneel van ene naar andere uiterste voelen
- manische episode begint plotseling
- Manische episode wordt met de dag sterker
- voelt zich tijdens de manische episode ongewoon opgewekt en optimistisch
Type 1: Minimaal een volledig manische periode, met tussenpose van normale
stemmingen
1
, Type 2: mildere vorm van manie met frequente depressie, geen volledige
manische episode.
Cyclothyme stoornis:
-Chronisch, cyclisch patroon van stemmingswisselingen van minimaal twee jaar.
- Verhoogde sombere stemmingsperioden
- hypomanie
- gevolgd door een lichte depressie
1.2 De student kan de verschillende angststoornissen benoemen en per
angststoornis 4 kenmerken benoemen en deze herkennen in een casus.
Separatieangststoornis:
- niet van ouder wegwillen
- vastklampen
- schoolfobie
- kan ook voor de schoolleeftijd voordoen
Angststoornissen en ouder worden:
Angststoornissen lijken onder ouderen iets minder vaak voor te komen dan onder
jongere volwassenen. Er is dan vooral een gegeneraliseerde angststoornis en fobie
aanwezig. Met name agorafobie komt veel voor. De interventie is psychologische
ondersteuning bieden.
Paniekstoornis:
- herhaalde, onverwachte paniekaanvallen
- vermijden van plekken
- durven niet meer alleen ergens naartoe te gaan
- soms leidt ’t tot agorafobie ( angst voor publieke ruimtes)
Behandelmethoden:
Medicijnen in combinatie met cognitieve gedragstherapie werkt het beste. Medicijnen zijn
antidepressiva, deze remmen de angsten af. Bij cognitieve gedragstherapie leren mensen
rationele alternatieven, leren ze ontspannen en worden ze blootgesteld aan hun angsten.
Dit blijkt zeer effectief te werken.
Fobische stoornissen:
Iemand met een fobie heeft een vrees voor een situatie/object die niet in verhouding tot
realiteit en bestaand gevaar is.
Typen fobieën
Er zijn drie typen fobische stoornissen die voorkomen in het DSM-systeem:
1. Specifieke fobie: een langdurige, buitensporige angst voor een specifiek
object/situatie wat gepaard gaat met intense angst bij confrontatie. De diagnose kan
alleen gesteld worden als het normale functioneren wordt beïnvloed.
2. Sociale fobie: zo’n intense angst dat sociale situaties vooral vermeden worden,
anders krijgt iemand last van enorme klachten
3. Agorafobie: Angst om op open, drukke plaatsen te zijn. Dit type heeft twee vormen,
een met paniekstoornis en een zonder paniekstoornis.
2
, Behandelmethoden:
Bij de behandeling is het zo dat de patiënt zich bewust wordt van innerlijke bronnen van
angst/conflict en gepast gedrag leert. Behandelmethoden zijn de volgende:
• Systematische desensitisatie: om leren gaan met steeds verontrustender stimuli en
hierbij ontspannen blijven
• Geleidelijke blootstelling: imaginaire c.q. werkelijke confrontatie met fobische stimulus.
• Flooding: de patiënt wordt blootgesteld aan een zeer hoge dosis van de
angstaanjagende stimulus. • Virtual realitytherapie (VRT): door middel van
computersimulaties confrontatie metstimulus
• Cognitieve therapie (RET): irrationaliteit inzien • Medicatie: antidepressiva in
combinatie met therapie blijken gunstige invloeden te hebben.
Obsessief-compulsieve stoornis:
-Herhalende obsessies (gedachte die steeds terugkomt) en compulsies
(dwangmatigheden)
- Dit kost klachten en meer dan 1 uur per dag
- Verhindert normale bezigheden ernstig
- mensen zien vaak wel de overdrevenheid in met deze stoornis
Behandelmethoden:
Blootstelling met responspreventie (BRP) is bewust situaties opzoeken en dan pogen om
geen compulsief gedrag te vertonen. Zo wordt de angst uitgedoofd. Vaak gaat dit
gecombineerd met het leren van andere gedachten en eventueel met antidepressiva.
Gegeneraliseerde angststoornis:
- Constant gevoel van onrust
- Niet veroorzaakt door een bepaald object
- Verstoren het dagelijks leven aanzienlijk
- kenmerken zijn: Onrust, slecht slapen en concentratieproblemen.
Behandelmethode:
Medicatie in combinatie met cognitieve gedragstherapie zoals ontsnapping en
vervangen/afleren gedachten blijkt effectief te zijn.
Traumatische stressstoornissen:
Acute stress stoornis (ASS): is een ongepaste reactie die zich in de eerste maand na een
traumatische ervaring openbaart. Er kunnen verdoving, vervreemding, desoriëntatie en
levensechte herinneringen plaatsvinden
Post traumatische stoornis (PTSS) is een langdurige en ongepaste reactie op een
traumatische ervaring. Het kan maanden of jaren duren in tegenstelling tot ASS. Beide
stoornissen gaan samen met feitelijke of dreigende confrontatie met dood en/of
lichamelijk letsel van zichzelf of anderen. Het is een reactie van intense angst,
hulpeloosheid of afschuw.
3
Maxime Velthuis
Toegepaste psychologie jaar 2
Boek: Wanneer er verwijzingen worden gemaakt naar het boek, wordt hier het boek
‘Psychiatrie een inleiding’ 8e editie van Jeffrey S. Nevid, Spencer A. Rathus en Beverly
Greene bedoelt.
In deze samenvatting zijn de leerdoelen vanuit de opleiding TP op de hogeschool leiden
gehanteerd. De leerdoelen dienen als rode draad voor hetgeen gevraagd wordt in de
toets. Mocht iets nog onduidelijk zijn of meer interesse bij je opwekken, raad ik aan je
verder te verdiepen in de stof die in het boek staat beschreven.
Manie: heftige gemoedsbewegingen. Overmatige vreugde tot boosheid tot
hyperactiviteit. Lichte vorm van manie wordt hypomanie genoemd
1 Toetsdoelen psychische stoornissen volgens DSM-IV
(kennis/begrip/toepassing):
1.1 De student kan de verschillende stemmingsstoornissen benoemen en per
stemmingsstoornis 4 kenmerken benoemen en deze herkennen in een casus.
Er zijn depressieve stoornissen die unipolair zijn (slechts een emotionele richting aanwezig) en er zijn
stemmingswisselingsstoornissen die bipolair zijn (zowel euforie als depressie aanwezig).
Verschillende stemmingsstoornissen:
Depressie, Dysthyme stoornis, Bipolaire stoornis, Cyclothyme stoornis
Depressie:
-een of meer episoden van ernstige depressie, zonder dat de patiënt manie of hypomanie
heeft gehad.
-weinig eetlust
-gewichtsverandering
- Slaapproblemen
Dysthyme stoornis:
Moeilijke geest
- een licht maar chronisch type van depressie
- merendeel van de tijd slecht voelen
- niet ernstig gedeprimeerd
- op den duur wordt het vaak een depressie
Bipolaire stoornis:
- zonder uitwendige oorzaak, emotioneel van ene naar andere uiterste voelen
- manische episode begint plotseling
- Manische episode wordt met de dag sterker
- voelt zich tijdens de manische episode ongewoon opgewekt en optimistisch
Type 1: Minimaal een volledig manische periode, met tussenpose van normale
stemmingen
1
, Type 2: mildere vorm van manie met frequente depressie, geen volledige
manische episode.
Cyclothyme stoornis:
-Chronisch, cyclisch patroon van stemmingswisselingen van minimaal twee jaar.
- Verhoogde sombere stemmingsperioden
- hypomanie
- gevolgd door een lichte depressie
1.2 De student kan de verschillende angststoornissen benoemen en per
angststoornis 4 kenmerken benoemen en deze herkennen in een casus.
Separatieangststoornis:
- niet van ouder wegwillen
- vastklampen
- schoolfobie
- kan ook voor de schoolleeftijd voordoen
Angststoornissen en ouder worden:
Angststoornissen lijken onder ouderen iets minder vaak voor te komen dan onder
jongere volwassenen. Er is dan vooral een gegeneraliseerde angststoornis en fobie
aanwezig. Met name agorafobie komt veel voor. De interventie is psychologische
ondersteuning bieden.
Paniekstoornis:
- herhaalde, onverwachte paniekaanvallen
- vermijden van plekken
- durven niet meer alleen ergens naartoe te gaan
- soms leidt ’t tot agorafobie ( angst voor publieke ruimtes)
Behandelmethoden:
Medicijnen in combinatie met cognitieve gedragstherapie werkt het beste. Medicijnen zijn
antidepressiva, deze remmen de angsten af. Bij cognitieve gedragstherapie leren mensen
rationele alternatieven, leren ze ontspannen en worden ze blootgesteld aan hun angsten.
Dit blijkt zeer effectief te werken.
Fobische stoornissen:
Iemand met een fobie heeft een vrees voor een situatie/object die niet in verhouding tot
realiteit en bestaand gevaar is.
Typen fobieën
Er zijn drie typen fobische stoornissen die voorkomen in het DSM-systeem:
1. Specifieke fobie: een langdurige, buitensporige angst voor een specifiek
object/situatie wat gepaard gaat met intense angst bij confrontatie. De diagnose kan
alleen gesteld worden als het normale functioneren wordt beïnvloed.
2. Sociale fobie: zo’n intense angst dat sociale situaties vooral vermeden worden,
anders krijgt iemand last van enorme klachten
3. Agorafobie: Angst om op open, drukke plaatsen te zijn. Dit type heeft twee vormen,
een met paniekstoornis en een zonder paniekstoornis.
2
, Behandelmethoden:
Bij de behandeling is het zo dat de patiënt zich bewust wordt van innerlijke bronnen van
angst/conflict en gepast gedrag leert. Behandelmethoden zijn de volgende:
• Systematische desensitisatie: om leren gaan met steeds verontrustender stimuli en
hierbij ontspannen blijven
• Geleidelijke blootstelling: imaginaire c.q. werkelijke confrontatie met fobische stimulus.
• Flooding: de patiënt wordt blootgesteld aan een zeer hoge dosis van de
angstaanjagende stimulus. • Virtual realitytherapie (VRT): door middel van
computersimulaties confrontatie metstimulus
• Cognitieve therapie (RET): irrationaliteit inzien • Medicatie: antidepressiva in
combinatie met therapie blijken gunstige invloeden te hebben.
Obsessief-compulsieve stoornis:
-Herhalende obsessies (gedachte die steeds terugkomt) en compulsies
(dwangmatigheden)
- Dit kost klachten en meer dan 1 uur per dag
- Verhindert normale bezigheden ernstig
- mensen zien vaak wel de overdrevenheid in met deze stoornis
Behandelmethoden:
Blootstelling met responspreventie (BRP) is bewust situaties opzoeken en dan pogen om
geen compulsief gedrag te vertonen. Zo wordt de angst uitgedoofd. Vaak gaat dit
gecombineerd met het leren van andere gedachten en eventueel met antidepressiva.
Gegeneraliseerde angststoornis:
- Constant gevoel van onrust
- Niet veroorzaakt door een bepaald object
- Verstoren het dagelijks leven aanzienlijk
- kenmerken zijn: Onrust, slecht slapen en concentratieproblemen.
Behandelmethode:
Medicatie in combinatie met cognitieve gedragstherapie zoals ontsnapping en
vervangen/afleren gedachten blijkt effectief te zijn.
Traumatische stressstoornissen:
Acute stress stoornis (ASS): is een ongepaste reactie die zich in de eerste maand na een
traumatische ervaring openbaart. Er kunnen verdoving, vervreemding, desoriëntatie en
levensechte herinneringen plaatsvinden
Post traumatische stoornis (PTSS) is een langdurige en ongepaste reactie op een
traumatische ervaring. Het kan maanden of jaren duren in tegenstelling tot ASS. Beide
stoornissen gaan samen met feitelijke of dreigende confrontatie met dood en/of
lichamelijk letsel van zichzelf of anderen. Het is een reactie van intense angst,
hulpeloosheid of afschuw.
3
