Samenvatting grondslagen van recht literatuur HOOFDLIJNEN jaar 1 blok 1 UU

‭grondslagen van het recht‬
‭1 - recht‬

‭Rechtsregels zijn pas zichtbaar bij problemen, maar altijd in werking:‬
‭-‬ ‭verschaffen ons informatie: welke rechten en plichten hebben we‬
‭-‬ ‭zorgen dat we weten hoe we ons moeten gedragen‬
‭-‬ ‭simpele voorvallen worden bepaald en gestuurd door regels‬

‭Verder zijn er groepsregels, morele regels en regels van beroepsethiek.‬


‭rechtssysteem en staatsorganen‬

‭Functies van het rechtssysteem:‬
‭-‬ ‭sociale orde behouden‬
‭-‬ ‭conflicten zonder geweld oplossen‬
‭-‬ ‭individuele vrijheid en onafhankelijkheid bevorderen‬
‭-‬ ‭een rechtvaardige verdeling van goederen‬
‭-‬ ‭sociale verandering begeleiden‬

‭Ook‬‭de‬‭staat‬‭speelt‬‭een‬‭rol‬‭bij‬‭het‬‭verwezenlijken‬‭van‬‭de‬‭doelen‬‭van‬‭het‬‭rechtssysteem.‬‭Daarvoor‬
‭zijn staatsorganen, bijvoorbeeld de functies:‬

‭-‬ ‭wetgeving: stelt algemene regels vast‬
‭-‬ ‭bestuur: zorgt ervoor dat regels worden toegepast en nageleefd‬
‭-‬ ‭rechtspraak:‬ ‭onafhankelijke‬ ‭rechters‬ ‭bepalen‬ ‭of‬ ‭regels‬ ‭zijn‬ ‭nageleefd‬ ‭en‬ ‭straffen‬ ‭indien‬ ‭dat‬
‭onrechtmatig niet het geval is.‬

‭Soorten rechtsregels:‬

‭-‬ ‭gedragsnormen‬‭staan een gedraging toe of verbieden‬‭dit‬
‭-‬ ‭sanctienormen‬‭geven straf als een gedragsnorm niet‬‭wordt nageleefd‬
‭-‬ ‭bevoegdheidverlenende‬‭normen‬‭geven staatsorganen een‬‭zekere macht‬

‭Positief‬ ‭recht‬ ‭wordt‬ ‭erkend‬ ‭of‬ ‭vastgesteld‬ ‭door‬ ‭een‬ ‭gemeenschap,‬ ‭in‬ ‭deze‬ ‭situatie‬ ‭gaat‬ ‭alles‬
‭rechtmatig.‬ ‭Ideaal‬ ‭recht‬ ‭verschilt‬ ‭per‬ ‭gemeenschap‬ ‭-‬ ‭wetten‬ ‭zijn‬ ‭dan‬ ‭rechtvaardig,‬‭precies‬
‭zoals‬‭zij‬‭willen.‬‭Positieve‬‭rechtsregels‬‭hebben‬‭gelding‬‭en‬‭zijn‬‭verbindend‬‭,‬‭er‬‭is‬‭aanspraak‬‭op‬
‭gehoorzaamheid.‬ ‭Als‬ ‭er‬ ‭effectiviteit‬ ‭van‬ ‭recht‬ ‭is‬ ‭betekent‬ ‭dat‬ ‭het‬ ‭recht‬ ‭ook‬ ‭daadwerkelijk‬

, ‭wordt‬ ‭gehoorzaamd,‬ ‭toegepast‬ ‭en‬ ‭gehandhaafd.‬ ‭Dit‬ ‭geldt‬‭niet‬‭voor‬‭iedere‬‭rechtsregel‬‭in‬‭het‬
‭wetboek,‬ ‭sommigen‬ ‭worden‬ ‭genegeerd‬ ‭en‬ ‭niet‬ ‭bestraft‬ ‭indien‬ ‭geschonden:‬ ‭dit‬ ‭is‬ ‭het‬
‭gedoogbeleid‬‭.‬


‭objectief en subjectief recht‬

‭Objectief recht‬‭: het geheel van alle Nederlandse rechtsregels‬

‭Subjectief‬‭recht‬‭:‬‭wij‬‭hebben‬‭het‬‭‘recht’‬‭of‬‭de‬‭‘plicht’‬‭om‬‭…‬‭Een‬‭individu‬‭heeft‬‭een‬‭bevoegdheid‬
‭of aanspraak, een ander moet dit subjectieve recht respecteren.‬

‭2 - indelingen in het recht‬

‭Alle‬‭rechtsregels‬‭worden‬‭samen‬‭in‬‭een‬‭wetboek‬‭(codex)‬‭gezet.‬‭Dit‬‭gebeurt‬‭zo‬‭geordend‬‭mogelijk;‬
‭de‬ ‭codificatie‬‭.‬ ‭Dit‬ ‭werd‬ ‭als‬ ‭eerst‬ ‭gedaan‬ ‭begin‬ ‭19e‬ ‭eeuw‬ ‭om‬ ‭een‬ ‭einde‬ ‭te‬ ‭maken‬ ‭aan‬
‭regionale‬ ‭verschillen‬ ‭in‬ ‭rechtsregels‬ ‭en‬ ‭juridische‬ ‭praktijk‬ ‭-‬ ‭zo‬‭werd‬‭meer‬‭rechtszekerheid‬
‭bereikt en het rechtsstelsel stabieler.‬

‭Recht‬ ‭is‬ ‭ingedeeld‬ ‭in‬ ‭rechtsgebieden‬‭,‬ ‭en‬ ‭functionele‬ ‭rechtsgebieden‬ ‭gebaseerd‬ ‭op‬ ‭een‬ ‭thema‬
‭zoals‬‭bijvoorbeeld‬‭het‬‭huurrecht.‬‭We‬‭hebben‬‭het‬‭privaatrecht,‬‭en‬‭het‬‭publiekrecht‬‭waaronder‬
‭staats-, bestuurs-, en het strafrecht valt.‬




‭privaatrecht‬ ‭publiekrecht‬

‭juridische relatie‬ ‭burgers - burgers‬ ‭ verheidsorganen onderling‬
o
‭of overheidsorganen - burgers‬

‭rechtsverhouding‬ ‭eigen belang voorop‬ ‭algemeen belang voorop‬

‭gelijke rang‬ ‭ verheidsorganen gelijkwaardig‬
o
‭gezagsrelatie naar burgers‬

‭rol van de rechter‬ ‭ urgerlijke rechter kan door‬
b ‭ estuursrechter kan door burger worden‬
b
‭burgers worden ingeschakeld en‬ ‭benaderd.‬
‭gerechtelijke procedure kan‬ ‭in het strafrecht kan alleen het Openbaar‬
‭gestopt worden‬ ‭Ministerie vervolging kiezen of‬
‭stopzetten.‬

‭publiekrecht‬

‭Het‬ ‭publiekrecht‬ ‭is‬ ‭in‬ ‭werking‬ ‭tussen‬ ‭burgers‬ ‭en‬ ‭overheidsorganen,‬‭of‬‭tussen‬‭overheidsorganen‬
‭onderling.‬ ‭Het‬ ‭staatsrecht‬ ‭bepaalt‬ ‭welke‬ ‭bevoegdheden‬ ‭staatsorganen‬ ‭hebben,‬ ‭het‬ ‭bestuursrecht‬

, ‭doet‬‭dat‬‭bij‬‭bestuursorganen:‬‭overheidsinstanties‬‭die‬‭direct‬‭met‬‭burgers‬‭te‬‭maken‬‭hebben,‬‭zoals‬‭de‬
‭ministeries‬ ‭en‬ ‭de‬ ‭belastingdienst.‬ ‭Bij‬ ‭het‬ ‭strafrecht‬ ‭zorgt‬ ‭het‬ ‭OM‬ ‭voor‬ ‭strafvervolging‬ ‭indien‬
‭nodig.‬


‭staatsrecht‬

‭Alle‬‭regels‬‭over‬‭hoe‬‭de‬‭staat‬‭is‬‭opgebouwd‬‭en‬‭grondslag‬‭voor‬‭overheidsoptreden:‬‭welke‬‭taken‬‭en‬
‭bevoegdheden‬ ‭zijn‬ ‭staatsorganen‬ ‭opgelegd.‬ ‭Hun‬ ‭hoofdfuncties‬ ‭zijn‬ ‭wetgeving,‬ ‭bestuur‬ ‭en‬
‭rechtspraak.‬ ‭Belangrijkste‬ ‭regelingen‬ ‭zijn‬ ‭het‬ ‭Statuut,‬ ‭waarin‬ ‭duidelijk‬ ‭staat‬ ‭wat‬ ‭de‬
‭staatsrechtelijke‬‭inrichting‬‭is‬‭van‬‭het‬‭Koninkrijk‬‭der‬‭Nederlanden,‬‭en‬‭de‬‭Grondwet.‬‭Die‬‭regelt‬‭de‬
‭staatsinrichting van Nederland.‬

‭-‬ ‭klassieke‬ ‭grondrechten‬ ‭garanderen‬ ‭burgers‬ ‭van‬ ‭een‬ ‭omgeving‬ ‭waarin‬ ‭de‬ ‭overheid‬ ‭niet‬
‭onrechtvaardig mag optreden. Getypeerd als vrijheden.‬
‭-‬ ‭sociale‬ ‭grondrechten‬ ‭geven‬ ‭de‬ ‭overheid‬ ‭de‬ ‭plicht‬ ‭op‬ ‭te‬ ‭treden‬ ‭indien‬ ‭nodig:‬ ‭bijvoorbeeld‬
‭zorgen voor het recht op gezondheidszorg.‬


‭bestuursrecht‬

‭bevat‬ ‭regels‬ ‭voor‬ ‭organen‬ ‭die‬ ‭rechtsregels‬ ‭uitvoeren‬ ‭en‬ ‭handhaven,‬ ‭zoals‬ ‭DUO.‬ ‭Die‬ ‭organen‬
‭maken‬ ‭beslissingen‬ ‭en‬ ‭grondslag‬ ‭moet‬ ‭kunnen‬ ‭worden‬ ‭teruggevonden‬ ‭in‬ ‭de‬ ‭wet‬ ‭-‬ ‭het‬
‭bestuursrechtelijk‬‭legaliteitsbeginsel‬‭.‬‭De‬‭algemene‬‭wet‬‭uit‬‭1994‬‭geeft‬‭de‬‭hoofdstructuren‬‭en‬‭de‬
‭algemene beginselen van het bestuursrecht weer.‬


‭strafrecht‬

‭Het‬‭Wetboek‬‭van‬‭Strafrecht‬‭bestaat‬‭uit‬‭rechtsregels‬‭die‬‭noemen‬‭wat‬‭strafbaar‬‭is‬‭en‬‭welke‬‭straf‬‭kan‬
‭worden‬‭opgelegd.‬‭In‬‭het‬‭Wetboek‬‭van‬‭Strafvordering‬‭staat‬‭vastgelegd‬‭hoe‬‭de‬‭strafprocedure‬‭moet‬
‭verlopen.‬
‭privaatrecht‬

‭Een‬‭rechtsverhouding‬‭is‬‭het‬‭geheel‬‭van‬‭rechten‬‭en‬‭plichten‬‭tussen‬‭twee‬‭partijen.‬‭Bij‬‭privaatrecht‬
‭gaat‬ ‭het‬ ‭om‬ ‭burgers‬ ‭onderling.‬ ‭De‬ ‭partijen‬ ‭zijn‬ ‭dus‬ ‭gelijkwaardig,‬ ‭en‬ ‭ze‬ ‭mogen‬‭hun‬‭juridische‬
‭relatie‬ ‭zelf‬ ‭regelen.‬ ‭Het‬ ‭Burgerlijk‬ ‭Wetboek‬ ‭BW‬ ‭bevat‬ ‭al‬ ‭deze‬ ‭rechtsregels,‬ ‭en‬ ‭bestaat‬ ‭uit‬ ‭10‬
‭boeken:‬

‭1.‬ ‭personen- en familierecht (scheidingen, voogdij, huwelijk)‬
‭2.‬ ‭rechtspersonen (nv, verenigingen)‬