Blok 2.1
Probleem 3: attention please!
Vignet A: Wat is aandacht en welke factoren beïnvloeden aandacht?
Welke theorieën zijn er over aandacht?
Wat gebeurt er wanneer je je aandacht verdeeld?
Hoe werken automatische processen?
Vignet B: Wat is het Stroop effect en hoe kan het worden verklaard?
Vignet C: Wat is het cocktail party effect, hoe werkt het en welke theorieën zijn hier over?
Gelezen boeken:
Reisberg - Cognition
Matlin - Cognition
Eyseck & Keane - Cognitive Psychology: A Student’s Handbook
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Vignet A
Wat is aandacht en welke factoren beïnvloeden aandacht
Aandacht is een mentaal proces waarbij men zich concentreert op een bepaalde stimulus of mentale
gebeurtenis. Aandacht is ook mentale concentratie op sensorische of mentale activiteiten. Dit
concentreren omvat zowel bewuste als onbewuste processen. Er zijn verschillende soorten aandacht
zoals selective attention (ook wel focused attention), devided attention, active attention (motivatie
komt van binnenuit, intern) en passive attention (motivatie komt van buitenaf, extern). Factoren die
aandacht beïnvloeden zijn o.a. angst, moeilijkheid van de taak waarvoor aandacht vereistis en de
vaardigheden die je bezit.
- Preattentive: verwerking verloopt bottum-up, de focus is eerst nog niet gericht op de
stimulus. Een soort preattentive aandacht is subtizizing: snel en moeiteloos hoeveelheden in
kunnen schatten.
- Postattentive: verwerking verloopt top-down, de focus ligt meteen op de stimulus.
Welke theorieën zijn er over aandacht?
De eerdere theorieën over aandacht focuste zich vooral op het bottleneck principe. Botleneck
theorieën zeggen dat mensen een bottleneck bezitten die de hoeveelheid informatie waar mensen
aandacht naartoe kunnen geleiden gelimiteerd (net zoals de hals van een fles ervoor zorgt dat de
hoeveelheid drank die uit de fles komt, wordt beperkt). Deze theorieën werden minder populair omdat
ze de flexibiliteit van menselijke aandacht onderschatte. Verder zou de theorie te simpel zijn.
Bottleneck theorieën over aandacht:
Bottleneck theorieën zeggen dat het tegelijktijdig uitvoeren van taken niet mogelijk is: mensen
kunnen maar 1 taak tegelijkertijd uitvoeren. De capacity theory zegt dat mensen wel meerdere taken
uit kunnen voeren, zolang de capaciteit van het verwerkingssysteem niet wordt overbelast.
- Early selection theory (broadbent): attended input wordt vanaf het begin herkent en
bevoorrecht zodat unattended input weinig analyse ondergaat en op die manier nooit
waargenomen wordt. (limieten in perceptie.) Als kritiekpunt hierop wordt het coctail party
effect aangehaald: het horen van je naam in gesprekken waar je geen aandacht aan besteed. Dit
zou niet kunnen omdat je naam onderdeel is van unattended input en dus niet opgemerkt zou
moeten worden.
- Late selection theory (deutsch en deutsch): zowel attended als unattended input ondergaan
beide volle analyse, maar alleen attended input bereikt ons bewustzijn en alleen attended input
wordt onthouden. (limieten in geheugen.)
- Multimode theory (Johnson en Heinz): aandacht is flexibel. Mensen kunnen afwisselen
tussen vroege en late selectie.
Zowel early als late selection zijn waargenomen tijdens experimenten en beide zijn dus waar. Waarom
personen de ene keer early selection vertonen en de andere keer late selection is toe te schrijven aan de
1
Probleem 3: attention please!
Vignet A: Wat is aandacht en welke factoren beïnvloeden aandacht?
Welke theorieën zijn er over aandacht?
Wat gebeurt er wanneer je je aandacht verdeeld?
Hoe werken automatische processen?
Vignet B: Wat is het Stroop effect en hoe kan het worden verklaard?
Vignet C: Wat is het cocktail party effect, hoe werkt het en welke theorieën zijn hier over?
Gelezen boeken:
Reisberg - Cognition
Matlin - Cognition
Eyseck & Keane - Cognitive Psychology: A Student’s Handbook
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Vignet A
Wat is aandacht en welke factoren beïnvloeden aandacht
Aandacht is een mentaal proces waarbij men zich concentreert op een bepaalde stimulus of mentale
gebeurtenis. Aandacht is ook mentale concentratie op sensorische of mentale activiteiten. Dit
concentreren omvat zowel bewuste als onbewuste processen. Er zijn verschillende soorten aandacht
zoals selective attention (ook wel focused attention), devided attention, active attention (motivatie
komt van binnenuit, intern) en passive attention (motivatie komt van buitenaf, extern). Factoren die
aandacht beïnvloeden zijn o.a. angst, moeilijkheid van de taak waarvoor aandacht vereistis en de
vaardigheden die je bezit.
- Preattentive: verwerking verloopt bottum-up, de focus is eerst nog niet gericht op de
stimulus. Een soort preattentive aandacht is subtizizing: snel en moeiteloos hoeveelheden in
kunnen schatten.
- Postattentive: verwerking verloopt top-down, de focus ligt meteen op de stimulus.
Welke theorieën zijn er over aandacht?
De eerdere theorieën over aandacht focuste zich vooral op het bottleneck principe. Botleneck
theorieën zeggen dat mensen een bottleneck bezitten die de hoeveelheid informatie waar mensen
aandacht naartoe kunnen geleiden gelimiteerd (net zoals de hals van een fles ervoor zorgt dat de
hoeveelheid drank die uit de fles komt, wordt beperkt). Deze theorieën werden minder populair omdat
ze de flexibiliteit van menselijke aandacht onderschatte. Verder zou de theorie te simpel zijn.
Bottleneck theorieën over aandacht:
Bottleneck theorieën zeggen dat het tegelijktijdig uitvoeren van taken niet mogelijk is: mensen
kunnen maar 1 taak tegelijkertijd uitvoeren. De capacity theory zegt dat mensen wel meerdere taken
uit kunnen voeren, zolang de capaciteit van het verwerkingssysteem niet wordt overbelast.
- Early selection theory (broadbent): attended input wordt vanaf het begin herkent en
bevoorrecht zodat unattended input weinig analyse ondergaat en op die manier nooit
waargenomen wordt. (limieten in perceptie.) Als kritiekpunt hierop wordt het coctail party
effect aangehaald: het horen van je naam in gesprekken waar je geen aandacht aan besteed. Dit
zou niet kunnen omdat je naam onderdeel is van unattended input en dus niet opgemerkt zou
moeten worden.
- Late selection theory (deutsch en deutsch): zowel attended als unattended input ondergaan
beide volle analyse, maar alleen attended input bereikt ons bewustzijn en alleen attended input
wordt onthouden. (limieten in geheugen.)
- Multimode theory (Johnson en Heinz): aandacht is flexibel. Mensen kunnen afwisselen
tussen vroege en late selectie.
Zowel early als late selection zijn waargenomen tijdens experimenten en beide zijn dus waar. Waarom
personen de ene keer early selection vertonen en de andere keer late selection is toe te schrijven aan de
1
