Samenvatting Revalidatie en pijn

Traumarevalidatie: Dwarslaesie
Epidemiologie
Er zijn veel studies die de epidemiologie van dwarslaesies beschrijven in diverse landen
en delen van de wereld. De incidentiegetallen variëren tussen 9,2 en 83 per miljoen
inwoners per jaar. Hiervan heeft 50% een complete dwarslaesie en bij een derde is de
laesie cervicaal gelokaliseerd. De prevalentie is moeilijk te schatten, de getallen lopen
uiteen van 223 tot 755 per miljoen inwoners.
Nederland behoort met een incidentie van 10,2 traumatische dwarslaesies per miljoen
inwoners per jaar tot de landen met een lage incidentie. Ruim 50% van de laesies is
compleet en 57% is cervicaal gelokaliseerd. De meest frequente lokalisaties van een
traumatische dwarslaesie zijn op midcervicaal niveau en thoracolumbaal niveau.
Uit onderzoek op 8 revalidatie afdelingen voor dwarslaesie revalidatie bleek dat van de
traumatische laesies 40% is veroorzaakt door een verkeersongeval, 14% door een val,
13,7% door een bedrijfsongeval, 2,2% door geweld en 15,5% door andere of onbekende
oorzaken. In deze centra was de verhouding tussen traumatische oorzaak ten opzichte
van niet-traumatische oorzaak 75% versus 25%.
De verhouding man/vrouw is bij traumatische laesies 3 of 4 op 1 en bij niet-traumatische
laesies 3 op 2. Bij traumatische laesies is er een piek tussen 15 en 30 jaar, veelal door
verkeersongevallen. Er is een tweede piek op latere leeftijd door andere ongeval
mechanismen, zoals een val van geringe hoogte van patiënten met vooraf bestaande
wervelkanaalstenose die predisponeert voor ruggenmergletsel. Bij niet traumatische
laesies is de gemiddelde leeftijd 54 jaar.
De prevalentie van mensen met een dwarslaesie wordt in Nederland geschat op 8.000 tot
10.000 personen. De levensverwachting blijft lager. Van de overlevenden met een
dwarslaesie een jaar na het ontstaan heeft iemand van 20 jaar me een paraplegie een 12
jaar, en iemand met een tetraplegie een 17 jaar kortere levensverwachting. De
gemiddelde overleving van mensen met een dwarslaesie door een maligniteit is na het
ontstaan van het neurologische beeld 3 tot 9 maanden. Deze groep wordt zelden
opgenomen voor revalidatie.

Dwarslaesie classificatie
ASIA = American spinal injury association
ASIA heeft een eenduidig classificatiesysteem ontwikkeld. Dit werd voor het eerst in
1982 gepubliceerd en in 1992 overgenomen door de ISCOS. De classificatie staat nu
bekend als de ISNCSCI (= international standards for neurological classification of spinal
cord injury). De laatst herziene versie is afkomstig uit 2011. De classificatie is niet
eenvoudig en vergt oefening om onder de knie te krijgen. Veel artsen die niet dagelijks
met patiënten met een dwarslaesie werken, blijken er niet mee bekend te zijn.
Basis van de classificatie is het nauwkeurig onderzoeken van de sensibiliteit op 28
referentiepunten voor de dermatomen, en de spierkracht van vijf kernspieren van de
bovenste en onderste extremiteiten voor de myotomen C5 tot en met Th1 en L2 tot en
met S1. Dit wordt beiderzijds gedaan met de patiënt in rugligging.
De sensibiliteit wordt ter plaatse van de sensibiliteitspunten getest voor punt-
kopdiscriminatie (scherp-stomp) en voor de fijne tast (strijken met een watje). De mate
van het gevoel wordt vergeleken met een vergelijkingspunt boven de laesie, doorgaans
het gelaat. De score voor beide sensibele kwaliteiten is als volgt:
- 2 punten: normaal
- 1 punt: verminderd; waarbij de test wel wordt waargenomen maar waarbij de
patiënt een verminderde intensiteit aangeeft, hierbij moet bij kop-
puntdiscriminatie wel het onderscheid gemaakt kunnen worden
- 0 punten: als de test niet wordt waargenomen of het punt-koponderscheid niet
kan worden gemaakt.
Bij twijfel geldt as regel dat acht van de tien pogingen goed moet worden aangegeven.
Als een punt niet kan worden getest (door bijvoorbeeld verband of gips) kan men een
ander punt binnen het dermatoom gebruiken of NT (niet testbaar) scoren. Bij twijfel of
afwezigheid van sensibiliteit in S4-5 wordt door middel van een rectaal toucher en