Casus 2: Angststoornissen
Leerdoel: Mentale status onderzoek
Piekeren
Rumineren: is verwant aan de obsessie en betekent dat de patiënt een al dan niet reëel probleem
telkens moet heroverwegen, peizen, piekeren, zonder dat er een oplossing wordt bereikt. Rumineren
is een aanwijzing voor de depressieve stoornis en de posttraumatische stressstoornis.
Preoccupatie: dit betekent dat de patiënt veel spreekt over een beperkt aantal onderwerpen. Deze
gedachtearmoede gaat vaak gepaard met een beperking van de hoeveelheid gesproken woorden
(alogie). Is een teken van een depressieve stoornis, schizofrenie, autisme en ver gevorderde stadia
van dementie.
Stoornis van het inhoudelijke denken, gekenmerkt door het niet kunnen loslaten van een gedachte,
een overtuiging of een krachtig verlangen.
Dwanggedachten: stoornis in de inhoud van het denken, gekenmerkt door zich herhalende
gedachten die zich tegen de wil van de patiënt opdringen die hij beleeft als egodystoon (niet eigen)
obsessies. De patiënt kan ze niet of slechts met zeer grote inspanning van zich afzetten.
Dwanggedachten zijn vrijwel altijd beangstigend en hebben vaak een sterk driftmatige inhoud in de
zin van seksuele, agressieve, vieze of anderszins sociaal onwenselijke gedachten en impulsen.
Obsessies: betekent dat de patiënt alleen maar bezig is met een beperkte set van gedachten en zich
daardoor laat leiden, zonder verlies van realiteitsbesef. Bij obsessies ervaart de patiënt gedachten als
opdringend en alleen met grote inspanning kan het lukken deze gedachten los te laten. De gedachten
zijn vrijwel altijd beangstigend vooral omdat de patiënt ze ervaart als een inbreuk op de autonomie.
Obsessies zijn een kenmerkende aanwijzing voor OCD, waarbij een bepaalde angst voor iets of
iemand de patiënt geheel in beslag neemt en die gepaard gaat met handelingen (compulsies).
Wanen: wanen houden in dat de patiënt een denkbeeld (overtuiging) heeft die in strijd is met de
werkelijkheid en oncorrigeerbaar is, ondanks veel of afdoende bewijs van het tegendeel. I wezen zijn
alle wanen betrekkingswanen, daar de inhoud van de waan een onjuiste en vaak onlogische
overtuiging is van de relatie die de patiënt heeft met de buitenwereld.
Voorbeelden:
- Depressieve wanen: schuld, zonde, armoede, wereldondergang
- Paranoïde wanen: achterdocht, vergiftiging, jaloersheid
- Misidentificatiewaan: naaste is vervangen door een bedrieger
- Beïnvloedingswanen: wanen die het denkproces beïnvloeden
Wanen zijn een kenmerkende aanwijzing voor psychotische stoornissen (schizofrenie en verwante
stoornissen), maar ook voor de depressieve stoornis met psychotische kenmerken, delier, dementie
en organische stoornissen waaronder epilepsie en fronto-temporale hersenaandoeningen.
Leerdoel: Mentale status onderzoek
Piekeren
Rumineren: is verwant aan de obsessie en betekent dat de patiënt een al dan niet reëel probleem
telkens moet heroverwegen, peizen, piekeren, zonder dat er een oplossing wordt bereikt. Rumineren
is een aanwijzing voor de depressieve stoornis en de posttraumatische stressstoornis.
Preoccupatie: dit betekent dat de patiënt veel spreekt over een beperkt aantal onderwerpen. Deze
gedachtearmoede gaat vaak gepaard met een beperking van de hoeveelheid gesproken woorden
(alogie). Is een teken van een depressieve stoornis, schizofrenie, autisme en ver gevorderde stadia
van dementie.
Stoornis van het inhoudelijke denken, gekenmerkt door het niet kunnen loslaten van een gedachte,
een overtuiging of een krachtig verlangen.
Dwanggedachten: stoornis in de inhoud van het denken, gekenmerkt door zich herhalende
gedachten die zich tegen de wil van de patiënt opdringen die hij beleeft als egodystoon (niet eigen)
obsessies. De patiënt kan ze niet of slechts met zeer grote inspanning van zich afzetten.
Dwanggedachten zijn vrijwel altijd beangstigend en hebben vaak een sterk driftmatige inhoud in de
zin van seksuele, agressieve, vieze of anderszins sociaal onwenselijke gedachten en impulsen.
Obsessies: betekent dat de patiënt alleen maar bezig is met een beperkte set van gedachten en zich
daardoor laat leiden, zonder verlies van realiteitsbesef. Bij obsessies ervaart de patiënt gedachten als
opdringend en alleen met grote inspanning kan het lukken deze gedachten los te laten. De gedachten
zijn vrijwel altijd beangstigend vooral omdat de patiënt ze ervaart als een inbreuk op de autonomie.
Obsessies zijn een kenmerkende aanwijzing voor OCD, waarbij een bepaalde angst voor iets of
iemand de patiënt geheel in beslag neemt en die gepaard gaat met handelingen (compulsies).
Wanen: wanen houden in dat de patiënt een denkbeeld (overtuiging) heeft die in strijd is met de
werkelijkheid en oncorrigeerbaar is, ondanks veel of afdoende bewijs van het tegendeel. I wezen zijn
alle wanen betrekkingswanen, daar de inhoud van de waan een onjuiste en vaak onlogische
overtuiging is van de relatie die de patiënt heeft met de buitenwereld.
Voorbeelden:
- Depressieve wanen: schuld, zonde, armoede, wereldondergang
- Paranoïde wanen: achterdocht, vergiftiging, jaloersheid
- Misidentificatiewaan: naaste is vervangen door een bedrieger
- Beïnvloedingswanen: wanen die het denkproces beïnvloeden
Wanen zijn een kenmerkende aanwijzing voor psychotische stoornissen (schizofrenie en verwante
stoornissen), maar ook voor de depressieve stoornis met psychotische kenmerken, delier, dementie
en organische stoornissen waaronder epilepsie en fronto-temporale hersenaandoeningen.
