Probleem 11: In voor- en tegenspoed
Leerdoelen:
- Wat is de invloed van scheiding op de ontwikkeling van het kind (en de ouders)?
- Wat is de invoed van overlijden op de ontwikkeling van het kind (en ouders)?
- Wat zijn verschillen tussen deze bovenste twee?
Bronnen:
- Spruijt (2012) - H6 Van Leeuwen & Van Crombrugge
- Greene et al. (2012) - H5 Walsh
- www.scheidingskinderen.nl
- Artikel Hetherington & Stanley-Hagan (1999)
- Artikel Biblarz & Gottainer (2000)
- Artikel Kaplow et al. (2010)
Scheiding
Cijfers en feiten over scheiding
Greene
Cijfers in de VS:
- In 1960 leefde ongeveer 90% van de kinderen in hun kindertijd en adolesctie in een huis met twee
biologisch, getrouwde ouders. Nu is dat het geval bij ongeveer 40% van de kinderen in de VS en bij
ongeveer 50% van de kinderen in Engeland DUS: vanaf 1960 sterke stijging van aantal scheidingen,
waarbij de piek lag in 1981. Nu is het aantal scheidingen weer gedaald (omdat mensen minder snel
trouwen, dus ook minder snel scheiden).
o 50% van de eerste huwelijken loopt uit op een scheiding (zal iets lager zijn voor recentere
huwelijken)
o Na 5 jaar huwelijk is 20% gestrand
o Na 10 jaar huwelijk is 33% gestrand
o Na 15 jaar huwelijk is 43% gestrand
o Ongeveer de helft van de gescheiden huwelijken, heeft betrekking op kinderen. 84% blijft bij hun
moeder.
Spruijt
Cijfers in Nederland:
- 700.000 paren wonen ongehuwd samen 10% gaat per jaar ongeveer uit elkaar.
- Per jaar 1% van alle huwelijken door een echtscheiding ontbonden, vaak via de rechter, maar is sneller
met een flitsscheiding (maar deze mogelijkheid is in 2009 afgeschaft). DUS: ongeveer 35.000
echtscheidingen per jaar en 60.000 decohabitaties (= verbroken samenwoonrelaties, vaak jonge
mensen en kort bij elkaar).
o De man is ongeveer 45 jaar en de vrouw 42 jaar bij de scheiding (2002; 41 en 38).
o Gemiddeld duurde het huwelijk ongeveer 14 jaar
o Snelle scheiding (binnen vijf jaar huwelijk) neemt af door steeds meer ongehuwd samenwonen
o 1.6% van alle thuiswonende kinderen (70.000 per jaar) tussen de 0 en 22 jaar (totaal = 4.4 miljoen)
krijgt te maken met een scheiding van hun ouders. DUS dat worden er ieder jaar meer over 20
jaar heeft 32% van de kinderen gescheiden ouders.
- Aantal scheidingskinderen:
o Per jaar in NL: 39.000 kinderen betrokken bij officiële scheidingen en flitsscheidingen
o Bij decohabitaties = ongeveer 18.000 kinderen.
DUS 57.000 minderjarige kinderen per jaar zijn hierbij betrokken. Van de meerderjarige
kinderen (800.000) wonen nog thuis naar schatting wordt ongeveer 13.000 van hen
geconfronteerd met een ouderlijke scheiding.
1
, o Een ouderlijke scheiding kan een thuiswonend kind van elke leeftijd treffen alleen is de kans
voor kinderen jonger dan 5 jaar iets minder groot.
Cijfers in andere landen:
- In NL 20 per 1000 scheidingen.
- In de VS hogere scheidingscijfers 37 per 1000
- In Zuid-Europa lager
- België en Tsjechië = de echtscheidingstop, kan bijv. door de verminderde essentie van religie in deze
landen
Verschillen in ras en etniciteit
- Afrikaanse Amerikanen wachten langer met trouwen en trouwen minder vaak dan non-Hispanic
Whites. Afrikaanse Amerikanen hebben ook een grotere kans om te scheiden of uit elkaar te gaan en
om gescheiden te blijven zonder een legale scheiding. Ze zijn minder vaak geneigd om te hertrouwen.
- 38% van de witte kinderen ervaart een scheiding van de ouders voor hun 16e verjaardag, terwijl dit bij
Afrikaanse Amerikaanse kinderen bijna 74% is.
Belangrijke risicofactoren voor scheiding
- De mate van ouderlijke ruzie
- Het aantal bijkomende veranderingen voor de kinderen
- Frequentie van het contact met de uitwonende ouder
Belangrijkste risicofactor? De mate van de ouderlijke ruzies. Voornamelijk voor het negatief
welbevinden en de depressieve gevoelens van het kind.
Andere: niet goed functionerende inwonende ouder, het niet nakomen van afspraken tussen
ouders en financiële achteruitgang.
- Leeftijd tijdens huwelijk (hoe jonger, hoe meer kans op scheiding)
- Opleiding (lage opleiding, meer kans op scheiding)
- Inkomen huishouden (laag inkomen, meer stress)
- Ras/etniciteit (vaak in combinatie met opleiding, is namelijk vaak laag).
o Uitzondering met betrekking tot de Spaanse etniciteit (redelijk laag scheidingspercentage) DUS
altijd meerdere factoren combineren.
- Religie
- Geschiedenis ouders (zelf ook gescheiden, slecht huwelijk)
- Kenmerken gemeenschap (crimineel, onveilig, geen cohesie)
- Persoonlijke kenmerken (wanneer de interactie vaak bestaat uit escalatie, negeren, tegenwerken,
schuld geven heb je een hoger risico op scheiding)
- Manier van gezinsleven (als je niet dezelfde opvattingen hebt over het gezinsleven of weinig interesse
toont in de vrienden van een ander heb je een hogere kans op een scheiding).
- Seksuele ontevredenheid is een grotere risicofactor bij mannen dan bij vrouwen.
- Problemen voor het huwelijk (antisociaal gedrag, depressie, middelengebruik, impulsiviteit leidt tot meer
stress wat kan leiden tot een scheiding).
o Antisociale mensen trekken vaak ook toe naar antisociale partners dus kans is groter op scheiding.
A proces Model of Divorce
betrekt een procesperspectief met betrekking tot stress, risico en veerkracht. In dit model wordt scheiden
gezien als een waterval van mogelijke, stressvolle veranderingen en onderbrekingen in de sociale en
fysieke omgeving van volwassenen en kinderen. DUS geen reactie op één negatieve ervaring.
Een onstabiel huwelijk en scheidingen bestaat dus eigenlijk uit een aantal huwelijksovergangen en
gezinserkenning dat bepaalde rollen en relaties veranderen, die vervolgens invloed hebben op de
individuele instelling.
- De overgangen gaan samen met aanpassingsuitdagingen, en hoe men reageert op deze uitdagingen
hangt samen met het eerdere functioneren en ervaringen van het gezin.
Het succes van het huwelijk hangt samen met beschermende en risicofactoren.
In dit boek wordt er vooral nadruk gelegd op de verschillende reacties die ontstaan wanneer men
voor de uitdaging van het scheiden staat.
Verband tussen opleidingsniveau en echtscheiding: hoe hoger de opleiding, hoe minder er wordt
gescheiden. LET OP: in landen met een hoog scholingsniveau, scheiden hoger opgeleide personen
minder. MAAR in landen met een laag scholingsniveau scheiden hoog opgeleiden meer.
2
Leerdoelen:
- Wat is de invloed van scheiding op de ontwikkeling van het kind (en de ouders)?
- Wat is de invoed van overlijden op de ontwikkeling van het kind (en ouders)?
- Wat zijn verschillen tussen deze bovenste twee?
Bronnen:
- Spruijt (2012) - H6 Van Leeuwen & Van Crombrugge
- Greene et al. (2012) - H5 Walsh
- www.scheidingskinderen.nl
- Artikel Hetherington & Stanley-Hagan (1999)
- Artikel Biblarz & Gottainer (2000)
- Artikel Kaplow et al. (2010)
Scheiding
Cijfers en feiten over scheiding
Greene
Cijfers in de VS:
- In 1960 leefde ongeveer 90% van de kinderen in hun kindertijd en adolesctie in een huis met twee
biologisch, getrouwde ouders. Nu is dat het geval bij ongeveer 40% van de kinderen in de VS en bij
ongeveer 50% van de kinderen in Engeland DUS: vanaf 1960 sterke stijging van aantal scheidingen,
waarbij de piek lag in 1981. Nu is het aantal scheidingen weer gedaald (omdat mensen minder snel
trouwen, dus ook minder snel scheiden).
o 50% van de eerste huwelijken loopt uit op een scheiding (zal iets lager zijn voor recentere
huwelijken)
o Na 5 jaar huwelijk is 20% gestrand
o Na 10 jaar huwelijk is 33% gestrand
o Na 15 jaar huwelijk is 43% gestrand
o Ongeveer de helft van de gescheiden huwelijken, heeft betrekking op kinderen. 84% blijft bij hun
moeder.
Spruijt
Cijfers in Nederland:
- 700.000 paren wonen ongehuwd samen 10% gaat per jaar ongeveer uit elkaar.
- Per jaar 1% van alle huwelijken door een echtscheiding ontbonden, vaak via de rechter, maar is sneller
met een flitsscheiding (maar deze mogelijkheid is in 2009 afgeschaft). DUS: ongeveer 35.000
echtscheidingen per jaar en 60.000 decohabitaties (= verbroken samenwoonrelaties, vaak jonge
mensen en kort bij elkaar).
o De man is ongeveer 45 jaar en de vrouw 42 jaar bij de scheiding (2002; 41 en 38).
o Gemiddeld duurde het huwelijk ongeveer 14 jaar
o Snelle scheiding (binnen vijf jaar huwelijk) neemt af door steeds meer ongehuwd samenwonen
o 1.6% van alle thuiswonende kinderen (70.000 per jaar) tussen de 0 en 22 jaar (totaal = 4.4 miljoen)
krijgt te maken met een scheiding van hun ouders. DUS dat worden er ieder jaar meer over 20
jaar heeft 32% van de kinderen gescheiden ouders.
- Aantal scheidingskinderen:
o Per jaar in NL: 39.000 kinderen betrokken bij officiële scheidingen en flitsscheidingen
o Bij decohabitaties = ongeveer 18.000 kinderen.
DUS 57.000 minderjarige kinderen per jaar zijn hierbij betrokken. Van de meerderjarige
kinderen (800.000) wonen nog thuis naar schatting wordt ongeveer 13.000 van hen
geconfronteerd met een ouderlijke scheiding.
1
, o Een ouderlijke scheiding kan een thuiswonend kind van elke leeftijd treffen alleen is de kans
voor kinderen jonger dan 5 jaar iets minder groot.
Cijfers in andere landen:
- In NL 20 per 1000 scheidingen.
- In de VS hogere scheidingscijfers 37 per 1000
- In Zuid-Europa lager
- België en Tsjechië = de echtscheidingstop, kan bijv. door de verminderde essentie van religie in deze
landen
Verschillen in ras en etniciteit
- Afrikaanse Amerikanen wachten langer met trouwen en trouwen minder vaak dan non-Hispanic
Whites. Afrikaanse Amerikanen hebben ook een grotere kans om te scheiden of uit elkaar te gaan en
om gescheiden te blijven zonder een legale scheiding. Ze zijn minder vaak geneigd om te hertrouwen.
- 38% van de witte kinderen ervaart een scheiding van de ouders voor hun 16e verjaardag, terwijl dit bij
Afrikaanse Amerikaanse kinderen bijna 74% is.
Belangrijke risicofactoren voor scheiding
- De mate van ouderlijke ruzie
- Het aantal bijkomende veranderingen voor de kinderen
- Frequentie van het contact met de uitwonende ouder
Belangrijkste risicofactor? De mate van de ouderlijke ruzies. Voornamelijk voor het negatief
welbevinden en de depressieve gevoelens van het kind.
Andere: niet goed functionerende inwonende ouder, het niet nakomen van afspraken tussen
ouders en financiële achteruitgang.
- Leeftijd tijdens huwelijk (hoe jonger, hoe meer kans op scheiding)
- Opleiding (lage opleiding, meer kans op scheiding)
- Inkomen huishouden (laag inkomen, meer stress)
- Ras/etniciteit (vaak in combinatie met opleiding, is namelijk vaak laag).
o Uitzondering met betrekking tot de Spaanse etniciteit (redelijk laag scheidingspercentage) DUS
altijd meerdere factoren combineren.
- Religie
- Geschiedenis ouders (zelf ook gescheiden, slecht huwelijk)
- Kenmerken gemeenschap (crimineel, onveilig, geen cohesie)
- Persoonlijke kenmerken (wanneer de interactie vaak bestaat uit escalatie, negeren, tegenwerken,
schuld geven heb je een hoger risico op scheiding)
- Manier van gezinsleven (als je niet dezelfde opvattingen hebt over het gezinsleven of weinig interesse
toont in de vrienden van een ander heb je een hogere kans op een scheiding).
- Seksuele ontevredenheid is een grotere risicofactor bij mannen dan bij vrouwen.
- Problemen voor het huwelijk (antisociaal gedrag, depressie, middelengebruik, impulsiviteit leidt tot meer
stress wat kan leiden tot een scheiding).
o Antisociale mensen trekken vaak ook toe naar antisociale partners dus kans is groter op scheiding.
A proces Model of Divorce
betrekt een procesperspectief met betrekking tot stress, risico en veerkracht. In dit model wordt scheiden
gezien als een waterval van mogelijke, stressvolle veranderingen en onderbrekingen in de sociale en
fysieke omgeving van volwassenen en kinderen. DUS geen reactie op één negatieve ervaring.
Een onstabiel huwelijk en scheidingen bestaat dus eigenlijk uit een aantal huwelijksovergangen en
gezinserkenning dat bepaalde rollen en relaties veranderen, die vervolgens invloed hebben op de
individuele instelling.
- De overgangen gaan samen met aanpassingsuitdagingen, en hoe men reageert op deze uitdagingen
hangt samen met het eerdere functioneren en ervaringen van het gezin.
Het succes van het huwelijk hangt samen met beschermende en risicofactoren.
In dit boek wordt er vooral nadruk gelegd op de verschillende reacties die ontstaan wanneer men
voor de uitdaging van het scheiden staat.
Verband tussen opleidingsniveau en echtscheiding: hoe hoger de opleiding, hoe minder er wordt
gescheiden. LET OP: in landen met een hoog scholingsniveau, scheiden hoger opgeleide personen
minder. MAAR in landen met een laag scholingsniveau scheiden hoog opgeleiden meer.
2
