B1
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan nakomelingen uit 1 ouder. Eencelligen kunnen
ongeslachtelijk voortplanten door celdeling: moedercel deelt zicht in 2 identieke
dochtercellen. Celdeling vindt ook plaats bij meercellige organismen voor groei en
vervanging van oude/beschadigde cellen. Schimmels en, sommige planten en bacteriën
planten zich voort via sporen: voortplantingscellen, hierbij kan vaak nieuw individu groeien.
Bij zaadplanten: Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan.
Aardappelplanten vormen knollen met knoppen, als een knop uitloopt ontstaat aan uiteinde
van uitloper een nieuwe knol waaruit nieuwe aardappelplant kan ontstaan. Bolgewassen
planten zich ongeslachtelijk voort door bollen, tussen de lagen (rokken) van de bol bevinden
zich knoppen, als een tulpenbol uitloopt vanuit een knop wordt deel van reservevoedsel uit
rokken verbruikt. De rokken verschrompelen en de overgebleven knoppen ontwikkelen zich
tot nieuwe tulpenbollen.
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting: klonen. Bij planten kan dit met stekken (deel van
plant laten uitgroeien tot individu) en weefselkweek (stukjes weefsel van plant laten
uitgroeien tot individu). Welke methode is afhankelijk van soort plant.
Ook dieren worden gekloond om bv. menselijke ziekten te onderzoeken, medicijnen te
testen, vleesproductie en andere commerciële doeleinden. Sommigen vinden dat de mens
niet mag ingrijpen in de natuur of dieren niet mogen gebruiken. Dit zijn ethische argumenten.
Anderen hebben bezwaren tegen klonen omdat sommige klonen krijgen afwijkingen of
overlijden jong. Dit zijn biologische argumenten.
De erfelijke eigenschappen van een organisme liggen vast in DNA dat in chromosomen zit.
Voordat een cel deelt wordt het DNA gekopieerd. De celcyclus (levenscyclus van een cel)
bestaat uit twee onderdelen: de M-fase (periode waarin mitose en celdeling plaatsvinden) en
de interfase (periode tussen twee delingen, verdeeld in fasen: G1-fase, S-fase en G2-fase).
G1-fase: grootte van cel neemt toe, de cel maakt eiwitten die nodig zijn om DNA te kopiëren.
S-fase: het DNA wordt gekopieerd (DNA-replicatie/DNA-synthese). Oorspronkelijke en
gekopieerde DNA blijven aan elkaar vastzitten op 1 punt (de centromeer). Zolang het
chromosoom uit 2 identieke delen DNA bestaat, heten deze identieke DNA-delen
chromatiden.
G2-fase: cel neemt in grootte toe en maakt eiwitten voor mitose. Organellen worden
gekopieerd en er wordt celmembraan gevormd. Ook trekdraden worden geproduceerd.
M-fase: mitose en celdeling vinden plaats.
G0-fase: na celdeling kan een cel nieuwe celcyclus ingaan of in tijdelijke/blijvende rust gaan
of zich specialiseren.
M-fase bestaat uit mitose en celdeling. De mitose vindt plaats in fasen.
Profase: het centrosoom (spoellichaampje) is een organel, het ziet eruit als 2 kleine cilinders
(de centriolen). Tijdens de profase verdubbelt het centrosoom, ze bewegen zich naar
tegenovergestelde kanten waarbij trekdraden tussen de centrosomen ontstaan. De
chromosomen rollen op (spiraliseren).
, Prometafase: terwijl het kernmembraan verdwijnt houdt de kernspoel de chromosomen op
hun plaats in het midden van de cel. De trekdraden kunnen nu bij de chromosomen komen.
Ze hechten zich aan de centromeer.
Metafase: De chromosomen bevinden zich in een vlak tussen beide centrosomen. De
trekdraden verbinden elk centromeer met een centrosoom.
Anafase: De chromatiden laten elkaar los, waarna elk door de trekdraden naar een ander
centrosoom wordt getrokken. Chromatiden heten nu weer chromosomen.
Telofase: Er vormt zich rondom elke groep chromosomen een nieuw kernmembraan.
Doordat de chromosomen zijn verdubbeld en daarna weer zijn gesplitst, bevat elke kern een
kopie van de chromosomen in de moedercel.
De mitose heeft nu plaatsgevonden. De celdeling volgt doordat de cel zich tussen de twee
kernen insnoert, waardoor twee cellen ontstaan.
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan nakomelingen uit 1 ouder. Eencelligen kunnen
ongeslachtelijk voortplanten door celdeling: moedercel deelt zicht in 2 identieke
dochtercellen. Celdeling vindt ook plaats bij meercellige organismen voor groei en
vervanging van oude/beschadigde cellen. Schimmels en, sommige planten en bacteriën
planten zich voort via sporen: voortplantingscellen, hierbij kan vaak nieuw individu groeien.
Bij zaadplanten: Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan.
Aardappelplanten vormen knollen met knoppen, als een knop uitloopt ontstaat aan uiteinde
van uitloper een nieuwe knol waaruit nieuwe aardappelplant kan ontstaan. Bolgewassen
planten zich ongeslachtelijk voort door bollen, tussen de lagen (rokken) van de bol bevinden
zich knoppen, als een tulpenbol uitloopt vanuit een knop wordt deel van reservevoedsel uit
rokken verbruikt. De rokken verschrompelen en de overgebleven knoppen ontwikkelen zich
tot nieuwe tulpenbollen.
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting: klonen. Bij planten kan dit met stekken (deel van
plant laten uitgroeien tot individu) en weefselkweek (stukjes weefsel van plant laten
uitgroeien tot individu). Welke methode is afhankelijk van soort plant.
Ook dieren worden gekloond om bv. menselijke ziekten te onderzoeken, medicijnen te
testen, vleesproductie en andere commerciële doeleinden. Sommigen vinden dat de mens
niet mag ingrijpen in de natuur of dieren niet mogen gebruiken. Dit zijn ethische argumenten.
Anderen hebben bezwaren tegen klonen omdat sommige klonen krijgen afwijkingen of
overlijden jong. Dit zijn biologische argumenten.
De erfelijke eigenschappen van een organisme liggen vast in DNA dat in chromosomen zit.
Voordat een cel deelt wordt het DNA gekopieerd. De celcyclus (levenscyclus van een cel)
bestaat uit twee onderdelen: de M-fase (periode waarin mitose en celdeling plaatsvinden) en
de interfase (periode tussen twee delingen, verdeeld in fasen: G1-fase, S-fase en G2-fase).
G1-fase: grootte van cel neemt toe, de cel maakt eiwitten die nodig zijn om DNA te kopiëren.
S-fase: het DNA wordt gekopieerd (DNA-replicatie/DNA-synthese). Oorspronkelijke en
gekopieerde DNA blijven aan elkaar vastzitten op 1 punt (de centromeer). Zolang het
chromosoom uit 2 identieke delen DNA bestaat, heten deze identieke DNA-delen
chromatiden.
G2-fase: cel neemt in grootte toe en maakt eiwitten voor mitose. Organellen worden
gekopieerd en er wordt celmembraan gevormd. Ook trekdraden worden geproduceerd.
M-fase: mitose en celdeling vinden plaats.
G0-fase: na celdeling kan een cel nieuwe celcyclus ingaan of in tijdelijke/blijvende rust gaan
of zich specialiseren.
M-fase bestaat uit mitose en celdeling. De mitose vindt plaats in fasen.
Profase: het centrosoom (spoellichaampje) is een organel, het ziet eruit als 2 kleine cilinders
(de centriolen). Tijdens de profase verdubbelt het centrosoom, ze bewegen zich naar
tegenovergestelde kanten waarbij trekdraden tussen de centrosomen ontstaan. De
chromosomen rollen op (spiraliseren).
, Prometafase: terwijl het kernmembraan verdwijnt houdt de kernspoel de chromosomen op
hun plaats in het midden van de cel. De trekdraden kunnen nu bij de chromosomen komen.
Ze hechten zich aan de centromeer.
Metafase: De chromosomen bevinden zich in een vlak tussen beide centrosomen. De
trekdraden verbinden elk centromeer met een centrosoom.
Anafase: De chromatiden laten elkaar los, waarna elk door de trekdraden naar een ander
centrosoom wordt getrokken. Chromatiden heten nu weer chromosomen.
Telofase: Er vormt zich rondom elke groep chromosomen een nieuw kernmembraan.
Doordat de chromosomen zijn verdubbeld en daarna weer zijn gesplitst, bevat elke kern een
kopie van de chromosomen in de moedercel.
De mitose heeft nu plaatsgevonden. De celdeling volgt doordat de cel zich tussen de twee
kernen insnoert, waardoor twee cellen ontstaan.
