Hoofdstuk 1 Verbintenissenrecht: plaatsbepaling
1.1 Inleiding
Wat is een verbintenis?
Een verbintenis kun je omschrijven als: iets wat je volgens het recht verplicht bent om te doen of
laten. Deze verplichting noemen we een prestatie. We spreken alleen van verbintenissen als het gaat
om een verplichting tot prestaties die geld waard zijn. De vaste uitdrukking hiervoor is dat de
prestatie op geld waardeerbaar moet zijn.
Definitie verbintenis:
‘Een vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.’
Ontstaan van een verbintenis
Verbintenissen kunnen op twee manieren ontstaan. Door de wet of door een overeenkomst.
1.2 Verbintenissen uit overeenkomst
Een overeenkomst is eigenlijk niets anders dan een afspraak tussen twee partijen. Een overeenkomst
komt tot stand door een aanbod en een aanvaarding. Uit het aanbod en de aanvaarding moet blijken
dat de wil van de twee partijen overstemt. Er moet sprake zijn van wilsovereenstemming.
Bij een verbintenis ontstaat er een schuldenaar/debiteur en een schuldeiser/crediteur. De ene partij
heeft recht op een prestatie, die de andere partij moet verrichten. De partij die de prestatie moet
verrichten is de schuldenaar, de partij die recht heeft op een prestatie is de schuldeiser. De prestatie
is het object van de verbintenis en kan bestaan uit een doen of nalaten. Prestaties om te doen zijn
bijvoorbeeld: betaling van een geldsom, levering van een goed of het verrichten van een dienst, of
een combinatie hiervan.
1.3 Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad art.162:6 BW
De belangrijkste bron van verbintenissen, na overeenkomsten, is de onrechtmatige daad. Het is een
feitelijke handeling die, in combinatie met de wettelijke bepaling, de verbintenis doet ontstaan.
WA-verzekering
Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kun je een WA-verzekering sluiten, een verzekering
tegen wettelijke aansprakelijkheid.
Opzettelijk of onopzettelijk
Een WA-verzekering biedt geen dekking wanneer je expres dingen schade toebrengt.
Verbintenisrechtelijk gezien maakt eventuele opzet voor de aansprakelijkheid geen verschil.
1.4 Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
Onverschuldigde betaling
Een onverschuldigde betaling is als iemand per ongeluk geld op je rekening stort. Deze persoon heeft
dit jou onverschuldigd betaald, aangezien deze persoon geen verbintenis met jou had. De wet bepaalt
dat er dan een verbintenis ontstaat om dit bedrag terug te geven.
, Ongerechtvaardigde verrijking
Om op het voorbeeld hierboven genoemd, verder te gaan: als je over het geld op je rekening rente
ontvangt dan is dit een ongerechtvaardigde verrijking. Namelijk, als dit niet gestort was had jij die
rente nooit gehad. Dit betekent dat ook deze rente terugbetaald moet worden volgens de wet.
Zaakwaarneming
We spreken van een zaakwaarneming, als iemand een handeling verricht ten goede van jou terwijl je
zelf afwezig bent. De kosten die iemand daarvoor maakt ben je verschuldigd terug te betalen.
1.5 Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht
Het verbintenissenrecht is een onderdeel van privaatrecht. Het recht is als volgt opgedeeld:
1.9 Opbouw en structuur van het Burgerlijk Wetboek
Het Burgerlijk Wetboek
Het burgerlijk wetboek bevat de belangrijkste regels van het privaatrecht en is door zijn grote
omvang verdeeld in negen boeken.
- Boek 1: Personen- en Familierecht. In dit rechtsgebied gaat het om de rechten en
plichten die op een individu betrekking hebben. En de relaties tussen mensen binnen en
buiten het gezin.
- Boek 2: Rechtspersonenrecht, organisatie- en ondernemingsvormen beschreven.
- Boek 3: Goederenrecht en Verbintenissenrecht, hoe een geldige rechtshandeling tot
stand komt, of wat een volmacht is.
- Boek 4: Erfrecht
- Boek 5: Zakelijke rechten
- Boek 6: algemene regels over verbintenissen.
- Boek 7: bijzondere regels over diverse overeenkomsten, onder meer de
arbeidsovereenkomst en koopovereenkomst
- Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
- Boek 9: niet ingevoerd
- Boek 10: Internationaal privaatrecht.
1.10 Gelaagde opbouw van het BW
Het BW gaat van algemeen naar bijzonder. Zo staan in boek 1 veel algemene gelden voor natuurlijke
rechtspersonen. En in boek 3 staan alleen nog de regels die gelden voor rechtshandelingen in het
algemeen, en in boek 7 gaat het ver de regels rond arbeidsovereenkomsten.
1.1 Inleiding
Wat is een verbintenis?
Een verbintenis kun je omschrijven als: iets wat je volgens het recht verplicht bent om te doen of
laten. Deze verplichting noemen we een prestatie. We spreken alleen van verbintenissen als het gaat
om een verplichting tot prestaties die geld waard zijn. De vaste uitdrukking hiervoor is dat de
prestatie op geld waardeerbaar moet zijn.
Definitie verbintenis:
‘Een vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.’
Ontstaan van een verbintenis
Verbintenissen kunnen op twee manieren ontstaan. Door de wet of door een overeenkomst.
1.2 Verbintenissen uit overeenkomst
Een overeenkomst is eigenlijk niets anders dan een afspraak tussen twee partijen. Een overeenkomst
komt tot stand door een aanbod en een aanvaarding. Uit het aanbod en de aanvaarding moet blijken
dat de wil van de twee partijen overstemt. Er moet sprake zijn van wilsovereenstemming.
Bij een verbintenis ontstaat er een schuldenaar/debiteur en een schuldeiser/crediteur. De ene partij
heeft recht op een prestatie, die de andere partij moet verrichten. De partij die de prestatie moet
verrichten is de schuldenaar, de partij die recht heeft op een prestatie is de schuldeiser. De prestatie
is het object van de verbintenis en kan bestaan uit een doen of nalaten. Prestaties om te doen zijn
bijvoorbeeld: betaling van een geldsom, levering van een goed of het verrichten van een dienst, of
een combinatie hiervan.
1.3 Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad art.162:6 BW
De belangrijkste bron van verbintenissen, na overeenkomsten, is de onrechtmatige daad. Het is een
feitelijke handeling die, in combinatie met de wettelijke bepaling, de verbintenis doet ontstaan.
WA-verzekering
Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kun je een WA-verzekering sluiten, een verzekering
tegen wettelijke aansprakelijkheid.
Opzettelijk of onopzettelijk
Een WA-verzekering biedt geen dekking wanneer je expres dingen schade toebrengt.
Verbintenisrechtelijk gezien maakt eventuele opzet voor de aansprakelijkheid geen verschil.
1.4 Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
Onverschuldigde betaling
Een onverschuldigde betaling is als iemand per ongeluk geld op je rekening stort. Deze persoon heeft
dit jou onverschuldigd betaald, aangezien deze persoon geen verbintenis met jou had. De wet bepaalt
dat er dan een verbintenis ontstaat om dit bedrag terug te geven.
, Ongerechtvaardigde verrijking
Om op het voorbeeld hierboven genoemd, verder te gaan: als je over het geld op je rekening rente
ontvangt dan is dit een ongerechtvaardigde verrijking. Namelijk, als dit niet gestort was had jij die
rente nooit gehad. Dit betekent dat ook deze rente terugbetaald moet worden volgens de wet.
Zaakwaarneming
We spreken van een zaakwaarneming, als iemand een handeling verricht ten goede van jou terwijl je
zelf afwezig bent. De kosten die iemand daarvoor maakt ben je verschuldigd terug te betalen.
1.5 Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht
Het verbintenissenrecht is een onderdeel van privaatrecht. Het recht is als volgt opgedeeld:
1.9 Opbouw en structuur van het Burgerlijk Wetboek
Het Burgerlijk Wetboek
Het burgerlijk wetboek bevat de belangrijkste regels van het privaatrecht en is door zijn grote
omvang verdeeld in negen boeken.
- Boek 1: Personen- en Familierecht. In dit rechtsgebied gaat het om de rechten en
plichten die op een individu betrekking hebben. En de relaties tussen mensen binnen en
buiten het gezin.
- Boek 2: Rechtspersonenrecht, organisatie- en ondernemingsvormen beschreven.
- Boek 3: Goederenrecht en Verbintenissenrecht, hoe een geldige rechtshandeling tot
stand komt, of wat een volmacht is.
- Boek 4: Erfrecht
- Boek 5: Zakelijke rechten
- Boek 6: algemene regels over verbintenissen.
- Boek 7: bijzondere regels over diverse overeenkomsten, onder meer de
arbeidsovereenkomst en koopovereenkomst
- Boek 8: verkeersmiddelen en vervoer
- Boek 9: niet ingevoerd
- Boek 10: Internationaal privaatrecht.
1.10 Gelaagde opbouw van het BW
Het BW gaat van algemeen naar bijzonder. Zo staan in boek 1 veel algemene gelden voor natuurlijke
rechtspersonen. En in boek 3 staan alleen nog de regels die gelden voor rechtshandelingen in het
algemeen, en in boek 7 gaat het ver de regels rond arbeidsovereenkomsten.
