Bipedalisme en vergrote craniale
capaciteit
Waar komen we vandaan? Hoe zijn we ontstaan? Wie zijn onze voorouders? Hoe weten we dat?
Waar gaan we naartoe? (religie)
Onze fylogenetische boom: Kingdom Animalia, Phylum Chordata, Class Mammalia, Order Primates,
Family Hominidae, Genus Homo, Species Homo Sapiens.
60 miljoen jaar geleden begonnen bij de primaten. Hieronder vallen de Lemuren, Loris, Spookdiertjes,
New world monkeys, Old World monkeys en
mensapen (waaronder mensen).
1. Lemuren (Madagaskar) , Lori’s en spookdiertjes (tropisch Afrika en Zuid-Azië): leken het
meest op de arboreale primaten. Zij splitsten als eerste af en lijken dus het meest op onze
gezamenlijke voorouder.
2. Antropoïden (infraorder Simiiformes (subgroep binnen een orde)): Vanaf de New World
Monkeys tot aan onszelf, mensen (wij zijn ongeveer 6 miljoen jaar geleden afgesplitst van
chimpansees en bonobo’s). (Absolute fylogenie -> gedateerd)
Oude wereld apen komen uit Afrika en Azië en zijn ongeveer 40 miljoen jaar geleden ontstaan. We
weten niet zo heel veel van de eerste 20 miljoen jaar daarna. Alleen ‘kaakdelen’ (tanden) die
gevonden zijn van 22 miljoen jaar geleden. Toch weten we dat de 40 miljoen jaar klopt, door
moleculaire data.
Nieuwe wereld apen (Zuid-Amerika) splitsen van oude wereld apen af, ongeveer 25 miljoen jaar
geleden. Ze zijn beide hun eigen adaptieve radiatieve karakteristieken door geëvolueerd. Mensen
stammen af van de oude wereld apen.
Nieuwe wereld apen zijn van Afrika gegaan naar Zuid-Amerika. 2 Theorieën hierover zijn een
landbrug tussen Afrika en Zuid-Amerika en een drijvend stuk land richting Zuid-Amerika. We weten
namelijk ook dat een aantal planten zo zijn gemigreerd en zelfstandig verder zijn geëvolueerd.
, Verschillen tussen
oude wereld en
nieuwe wereld apen:
Mensaap (ape) vs. Aap (monkey)
Mensapen zijn over het algemeen groter dan apen (gibbons zijn hierop een uitzondering).
Mensapen hebben relatief langere armen en kortere benen dan apen.
Mensapen hebben relatief gezien grotere hersenen dan apen.
Mensapen hebben over het algemeen geen staarten. (meeste apen wel, ook uitzonderingen)
Wat maakt mensen nou mensen? Wat is typisch menselijk? Mensen vs. Mensapen
Mensen hebben een verplichte, rechtopstaande postuur. Daarmee ook een bipedale
beweging (tweevoetig).
Verandering in heupregio om de rechtopstaande beweging te
kunnen accommoderen.
Onze voetstructuren. Boogvoet (mensen) vs. Platte voet (mensapen)
Gezichtsformatie. Plat gezicht (mensen) vs. Meer uitgerekt gezicht
(mensapen).
Verandering in plek van het Foramen Magnum. Onze rugwervel
komt nu verticaal tegenover onze schedel te staan. Terwijl
mensapen het rugwervel horizontaan aan het schedel aansluit.
Menselijk brein (genus homo - homo sapiens) heeft een grotere
breincapaciteit. Taalgebruik, *complexe* gereedschap (nadruk op
complex -> veel organismen gebruiken gereedschappen), capaciteit
tot symbolische gedachten (grottekeningen, artistieke expressie).
Gereduceerde kaakstructuur en kaakspieren. Mensapen hebben een hele grote kaakstructuur
en aanhechtingen voor grote spieren. Bij mensen is dit heel gereduceerd.
Kleinere verteringsstelsel (net als gereduceerde kaakstructuur te maken met de verandering
van het dieet).
capaciteit
Waar komen we vandaan? Hoe zijn we ontstaan? Wie zijn onze voorouders? Hoe weten we dat?
Waar gaan we naartoe? (religie)
Onze fylogenetische boom: Kingdom Animalia, Phylum Chordata, Class Mammalia, Order Primates,
Family Hominidae, Genus Homo, Species Homo Sapiens.
60 miljoen jaar geleden begonnen bij de primaten. Hieronder vallen de Lemuren, Loris, Spookdiertjes,
New world monkeys, Old World monkeys en
mensapen (waaronder mensen).
1. Lemuren (Madagaskar) , Lori’s en spookdiertjes (tropisch Afrika en Zuid-Azië): leken het
meest op de arboreale primaten. Zij splitsten als eerste af en lijken dus het meest op onze
gezamenlijke voorouder.
2. Antropoïden (infraorder Simiiformes (subgroep binnen een orde)): Vanaf de New World
Monkeys tot aan onszelf, mensen (wij zijn ongeveer 6 miljoen jaar geleden afgesplitst van
chimpansees en bonobo’s). (Absolute fylogenie -> gedateerd)
Oude wereld apen komen uit Afrika en Azië en zijn ongeveer 40 miljoen jaar geleden ontstaan. We
weten niet zo heel veel van de eerste 20 miljoen jaar daarna. Alleen ‘kaakdelen’ (tanden) die
gevonden zijn van 22 miljoen jaar geleden. Toch weten we dat de 40 miljoen jaar klopt, door
moleculaire data.
Nieuwe wereld apen (Zuid-Amerika) splitsen van oude wereld apen af, ongeveer 25 miljoen jaar
geleden. Ze zijn beide hun eigen adaptieve radiatieve karakteristieken door geëvolueerd. Mensen
stammen af van de oude wereld apen.
Nieuwe wereld apen zijn van Afrika gegaan naar Zuid-Amerika. 2 Theorieën hierover zijn een
landbrug tussen Afrika en Zuid-Amerika en een drijvend stuk land richting Zuid-Amerika. We weten
namelijk ook dat een aantal planten zo zijn gemigreerd en zelfstandig verder zijn geëvolueerd.
, Verschillen tussen
oude wereld en
nieuwe wereld apen:
Mensaap (ape) vs. Aap (monkey)
Mensapen zijn over het algemeen groter dan apen (gibbons zijn hierop een uitzondering).
Mensapen hebben relatief langere armen en kortere benen dan apen.
Mensapen hebben relatief gezien grotere hersenen dan apen.
Mensapen hebben over het algemeen geen staarten. (meeste apen wel, ook uitzonderingen)
Wat maakt mensen nou mensen? Wat is typisch menselijk? Mensen vs. Mensapen
Mensen hebben een verplichte, rechtopstaande postuur. Daarmee ook een bipedale
beweging (tweevoetig).
Verandering in heupregio om de rechtopstaande beweging te
kunnen accommoderen.
Onze voetstructuren. Boogvoet (mensen) vs. Platte voet (mensapen)
Gezichtsformatie. Plat gezicht (mensen) vs. Meer uitgerekt gezicht
(mensapen).
Verandering in plek van het Foramen Magnum. Onze rugwervel
komt nu verticaal tegenover onze schedel te staan. Terwijl
mensapen het rugwervel horizontaan aan het schedel aansluit.
Menselijk brein (genus homo - homo sapiens) heeft een grotere
breincapaciteit. Taalgebruik, *complexe* gereedschap (nadruk op
complex -> veel organismen gebruiken gereedschappen), capaciteit
tot symbolische gedachten (grottekeningen, artistieke expressie).
Gereduceerde kaakstructuur en kaakspieren. Mensapen hebben een hele grote kaakstructuur
en aanhechtingen voor grote spieren. Bij mensen is dit heel gereduceerd.
Kleinere verteringsstelsel (net als gereduceerde kaakstructuur te maken met de verandering
van het dieet).
