1.1 Vier rivieren
Rivieren zijn belangrijk voor een land. Ze voeren zoet water aan, dat bruikbaar is als
drinkwater, industriewater en koelwater. Rivieren zorgen er voor dat scheepvaart mogelijk
is en hebben een toeristische functie. Ze zijn landschappelijk aantrekkelijk en hebben een
grote natuurlijke waarde. Vanwege het overstromingsgevaar en hoge waterafvoeren
vormen ze soms ook een bedreiging. Door Nederland stromen twee grote rivieren: De Rijn
en de Maas. Twee kleinere rivieren: de Eems en de Schelde.
De Eems is een Duitse rivier die uitmondt in de Dollard ten noorden van
Groningen.
De Schelde stroomt door België en mondt als een trechter uit in de
Nederlandse Westerschelde. Een trechtermonding wordt Estuarium
genoemd.
De Rijn en de Maas stromen vanuit de Alpen in Zwitserland en het Plateau de
Langres in Frankrijk naar Nederland. De rijn is het grootst.
Het stroomgebied van de Rijn
Vanuit negen landen stroomt het water via beekjes, kanalen en rivieren uiteindelijk in de
Rijn. Het gebied dat afwatert op een bepaald rivier en zijn zijrivieren, heet een
stroomgebied.
Het stroomgebied van de Rijn is 185.000 km2 groot. Hiervan ligt 25.000 km2 (15%) in
Nederland.
De grens tussen twee stroomgebieden noem je een waterscheiding. Een waterscheiding
wordt gevormd door hogere delen in het landschap, zoals een heuvelrug of een bergketen.
Een rivier met alle zijrivieren en vertakkingen die deel uitmaken van hetzelfde stroomgebied,
heet een stroomstelsel. Water uit de rijn in Italië, Zwitserland, Liechtenstein, Oostenrijk,
Luxemburg, Duitsland, Frankrijk, België en Nederland stroomt uiteindelijk de Noordzee in.
De rijn ontstaat uit twee bergriviertjes die hun water krijgen van de gletsjers uit het
Gotthardmassief in de Zwitserse Alpen: De Vorderrhein en de Hinterrhein. Vanaf het
stadje Chur komen de riviertjes samen als Alpenrhein. die stroomt via de Bodensee
naar de watervallen bij Schaffhausen op de grens en dan veder Duitsland in. Pas
vanaf Basel is scheepvaart mogelijk in de Rijn voor grotere schepen. De rijn is 1.320
km lang.
De rijn in Nederland
De Rijn vertakt zich zodra hij in Nederland komt. Tien kilometer na de grens splitst de rivier
zich in het Pannerdens Kanaal en de Waal.