bestuursprocesrecht
OEFENMATERIAAL JIB 1
BESTUURSPROCESRECHT WG 1
ONDERWERP: INLEIDING
BESTUURSPROCESRECHT
OEFENVRAGEN
LITERATUUR
1. Wat regelt het bestuursprocesrecht?
Het is formeel recht en regelt o.a.:
- hoe en door wie tegen besluiten van bestuursorganen opgekomen kan worden
- welke procedures daarop van toepassing zijn;
- welke instanties welke uitspraken kunnen doen
- de bijbehorende (on)geschreven beginselen van rechtsbescherming/
bestuursprocesrecht
1. Bij geschillen tussen burgers en de overheid komen burgers in de praktijk
niet bij de burgerlijk rechter terecht, maar bij de bestuursrechter. Wat is daar
de reden van en wanneer kan je naar de bestuursrechter?
De bestuursrechtelijke voorziening van bezwaar of beroep hebben dwingend
voorrang. Het moet gaan or een bij wettelijk voorschrift geopende aparte
voorziening die voor de burger de mogelijkheid biedt om een bestuurlijke
gedraging te laten beoordelen door de bestuursrechten.
3. Wat wordt onder rechtsbescherming verstaan?
- Bescherming van de rechten en belangen van burgers tegen
bestuurshandelingen
- Het geheel aan mogelijkheden om achteraf op te komen tegen een besluit of
andere handeling (reactieve rechtsbescherming)
- Preventieve maatregelen zijn in dit kader niet uitgesloten (denk aan de
voorlopige voorziening)
4. Uit welke fases bestaat (het stelsel van) rechtsbescherming?
- Is de bestuursrechter bevoegd?
- Welke bestuursrechter is bevoegd?
- staat hoger beroep open?
- welke bestuursrechter is bevoegd in hoger beroep?
- moet eerst bezwaar worden gemaakt?
- bij wie kan er bezwaar worden gemaakt?
5. Artikel 6 EVRM bepaalt dat eenieder het recht heeft op een eerlijke en
openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijke termijn, door een
onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij wet is ingesteld.
a. Waaruit blijkt dat de bestuursrechter bij een gerecht hoort dat bij wet is
ingesteld?
, Artikel 1:4, eerste lid, Awb bepaalt dat de bestuursrechter een
onafhankelijk bij wet ingesteld orgaan is dat met bestuursrechtspraak is
belast. Art. 1:4 lid 1 Awb: ‘onder bestuursrechter wordt verstaan: een
onafhankelijk, bij de wet ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is
belast.’
b. Behoort de bestuursrechter, in Nederland, tot de rechterlijke macht?
- Ja, art. 112 lid 2 Grondwet: ‘de wet kan de berechting van geschillen die niet
uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de
rechterlijke macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechtelijke macht
behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen van de
beslissingen,’
- Art. 1:4 lid 1 Awb: ‘onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk,
bij de wet ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is belast.’
Ja en nee, de bestuursrechtspraak behoort niet tot de rechterlijke macht.
Artikel 112, eerste lid GW bepaalt dat gerechten waarvan de berechting
van geschillen over burgerrechtelijke rechtsvorderingen is opgedragen tot
de rechterlijke macht behoren.
Hieronder valt niet de bestuursrechter. Art. 112, tweede lid GW bepaalt
echter dat berechting van andere geschillen ook aan gerechten kunnen
werden opgedragen die niet tot de rechterlijke macht behoren. Zie de Wet
ep de RvS, CRvB, Wet RO art. 2 etc.
6. Benoem de verschillende functies en beginselen van het stelsel van
rechtsbescherming.
- Beroep moet ingesteld kunnen worden bij een onafhankelijk gerecht, bij
wet ingesteld
- Voorafgaande moet er sprake zijn geweest van bestuurlijke heroverweging
- Rechtsbescherming in twee feitelijke instanties
- Rechtsbescherming moet toegankelijk zijn
- Rechtseenheid en rechtszekerheid moeten gewaarborgd zijn
- Rechtsbescherming moet efficiënt zijn
- Rechtsbescherming moet effectief en tijdig zijn
- Onpartijdigheid
- Ongelijkheidscompensatie
- Hoor- en wederhoor
- Openbaarheid
- Motivering
- Tijdigheid
7. Wat wordt bedoeld met het voorwerp van geschil?
Het aangrijpingspunt voor het instellen van bezwaar en beroep. Een
besluit is meestal dat aangrijpingspunt op grond van artikel 8:1 Awb, Het
kan ook een met een beslissing gelijk gesteld besluit zin.
8. Benoem alle handelingen van bestuursorganen waartegen bestuursrechtelijke
rechtsmiddelen kunnen worden aangewend?
, - Uitgangspunt: Het besluit
- Uitzonderingen: de beperkingen en verruiming
o Beperkingen, o.a.: Avv's en beleidsregels (art. 8.3 lid 1 onder 4
Awb), art. 6:3Ab en art. 8:3 t/m 8:5 Awb
o Verruimingen, o.a.: art. 6:2 onder a en b Awb en art. 8:2 Awb
9. Wat zijn de elementen van een besluit in de zin van art. 1:3 lid 1 Awb?
- schriftelijke
- beslissing
- Bestuursorgaan
- Publiekrechtelijk
- rechtshandeling
10. Is het criterium “dat een beslissing dient te zijn gericht op rechtsgevolg”
altijd een vereiste willen we kunnen spreken van een besluit in de zin van Awb?
Nee, dat criterium is niet altijd van toepassing. In het geval van een afwijzing is
er vaak geen rechtsgevolg. Immers, geen wijziging in de rechten en plichten
van een persoon (bijv. je kreeg al geen uitkering en nu nog steeds niet). Maar
op grond van art. 1:3 lid 2 Awb is de afwijzing gelijkgesteld met een besluit.
Ook in het geval van het niet tijdig nemen van een besluit en de schriftelijke
weigering tot het nemen van een besluit gelijkgesteld met een besluit in de zin
van de Awb, zie art. 6:2 Awb, Dit laatste artikel mist voor de schriftelijke
afwijzing van een aanvraag om een beschikking betekenis, omdat art. 1:3 lid 2
(zoals hiervoor ook al is genoemd) deze afwijzing al met een besluit gelijkstelt.
11. Er heeft zich in het bestuursprocesrecht een verschuiving voorgedaan van
handhaving van het objectieve publiekrecht naar individuele rechtsbescherming.
Waarin uit zich dit onder meer?
Deze verschuiving hangt rechtstreeks samen met het type oordelende
instantie (type voorziening). Vroeger moest de burger voor zijn rechtsbescherming
tegen bestuurshandelen zijn heil vooral zoeken bij een bestuursorgaan: de nadruk
lag op rechtsbescherming door het bestuur, in de vorm van administratief beroep.
Het bestuur was van oudsher tevens belast met de handhaving van het objectieve
recht. Het is begrijpelijk dat een aangebrachte beroepszaak werd aangegrepen ter
rechtshandhaving, waarbij verder werd gekeken dan alleen de individuele
rechtspositie van degene die het beroep had ingesteld.
Het onderscheid tussen beide invalshoeken (rechtshandhaving en individuele
rechtsbescherming), werkt door in de concrete invulling van het procesrecht.
Rechtshandhaving is gebaat bij een ruime toegang tot een controlerende instantie
die over ruime toetsingsbevoegdheden beschikt. In principe zou iedereen tegen elke
bestuurshandeling moeten kunnen opkomen, terwijl die handeling vervolgens in al
haar onderdelen getoetst zou moeten kunnen worden. in principe zou individuele
rechtsbescherming gereserveerd kunnen blijven voor rechthebbenden die door een
bepaalde handeling in een subjectief recht zijn geschonden, terwijl die handeling
slechts voor zover door hen bestreden, getoetst mag worden.
OEFENMATERIAAL JIB 1
BESTUURSPROCESRECHT WG 1
ONDERWERP: INLEIDING
BESTUURSPROCESRECHT
OEFENVRAGEN
LITERATUUR
1. Wat regelt het bestuursprocesrecht?
Het is formeel recht en regelt o.a.:
- hoe en door wie tegen besluiten van bestuursorganen opgekomen kan worden
- welke procedures daarop van toepassing zijn;
- welke instanties welke uitspraken kunnen doen
- de bijbehorende (on)geschreven beginselen van rechtsbescherming/
bestuursprocesrecht
1. Bij geschillen tussen burgers en de overheid komen burgers in de praktijk
niet bij de burgerlijk rechter terecht, maar bij de bestuursrechter. Wat is daar
de reden van en wanneer kan je naar de bestuursrechter?
De bestuursrechtelijke voorziening van bezwaar of beroep hebben dwingend
voorrang. Het moet gaan or een bij wettelijk voorschrift geopende aparte
voorziening die voor de burger de mogelijkheid biedt om een bestuurlijke
gedraging te laten beoordelen door de bestuursrechten.
3. Wat wordt onder rechtsbescherming verstaan?
- Bescherming van de rechten en belangen van burgers tegen
bestuurshandelingen
- Het geheel aan mogelijkheden om achteraf op te komen tegen een besluit of
andere handeling (reactieve rechtsbescherming)
- Preventieve maatregelen zijn in dit kader niet uitgesloten (denk aan de
voorlopige voorziening)
4. Uit welke fases bestaat (het stelsel van) rechtsbescherming?
- Is de bestuursrechter bevoegd?
- Welke bestuursrechter is bevoegd?
- staat hoger beroep open?
- welke bestuursrechter is bevoegd in hoger beroep?
- moet eerst bezwaar worden gemaakt?
- bij wie kan er bezwaar worden gemaakt?
5. Artikel 6 EVRM bepaalt dat eenieder het recht heeft op een eerlijke en
openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijke termijn, door een
onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij wet is ingesteld.
a. Waaruit blijkt dat de bestuursrechter bij een gerecht hoort dat bij wet is
ingesteld?
, Artikel 1:4, eerste lid, Awb bepaalt dat de bestuursrechter een
onafhankelijk bij wet ingesteld orgaan is dat met bestuursrechtspraak is
belast. Art. 1:4 lid 1 Awb: ‘onder bestuursrechter wordt verstaan: een
onafhankelijk, bij de wet ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is
belast.’
b. Behoort de bestuursrechter, in Nederland, tot de rechterlijke macht?
- Ja, art. 112 lid 2 Grondwet: ‘de wet kan de berechting van geschillen die niet
uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de
rechterlijke macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechtelijke macht
behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen van de
beslissingen,’
- Art. 1:4 lid 1 Awb: ‘onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk,
bij de wet ingesteld orgaan dat met bestuursrechtspraak is belast.’
Ja en nee, de bestuursrechtspraak behoort niet tot de rechterlijke macht.
Artikel 112, eerste lid GW bepaalt dat gerechten waarvan de berechting
van geschillen over burgerrechtelijke rechtsvorderingen is opgedragen tot
de rechterlijke macht behoren.
Hieronder valt niet de bestuursrechter. Art. 112, tweede lid GW bepaalt
echter dat berechting van andere geschillen ook aan gerechten kunnen
werden opgedragen die niet tot de rechterlijke macht behoren. Zie de Wet
ep de RvS, CRvB, Wet RO art. 2 etc.
6. Benoem de verschillende functies en beginselen van het stelsel van
rechtsbescherming.
- Beroep moet ingesteld kunnen worden bij een onafhankelijk gerecht, bij
wet ingesteld
- Voorafgaande moet er sprake zijn geweest van bestuurlijke heroverweging
- Rechtsbescherming in twee feitelijke instanties
- Rechtsbescherming moet toegankelijk zijn
- Rechtseenheid en rechtszekerheid moeten gewaarborgd zijn
- Rechtsbescherming moet efficiënt zijn
- Rechtsbescherming moet effectief en tijdig zijn
- Onpartijdigheid
- Ongelijkheidscompensatie
- Hoor- en wederhoor
- Openbaarheid
- Motivering
- Tijdigheid
7. Wat wordt bedoeld met het voorwerp van geschil?
Het aangrijpingspunt voor het instellen van bezwaar en beroep. Een
besluit is meestal dat aangrijpingspunt op grond van artikel 8:1 Awb, Het
kan ook een met een beslissing gelijk gesteld besluit zin.
8. Benoem alle handelingen van bestuursorganen waartegen bestuursrechtelijke
rechtsmiddelen kunnen worden aangewend?
, - Uitgangspunt: Het besluit
- Uitzonderingen: de beperkingen en verruiming
o Beperkingen, o.a.: Avv's en beleidsregels (art. 8.3 lid 1 onder 4
Awb), art. 6:3Ab en art. 8:3 t/m 8:5 Awb
o Verruimingen, o.a.: art. 6:2 onder a en b Awb en art. 8:2 Awb
9. Wat zijn de elementen van een besluit in de zin van art. 1:3 lid 1 Awb?
- schriftelijke
- beslissing
- Bestuursorgaan
- Publiekrechtelijk
- rechtshandeling
10. Is het criterium “dat een beslissing dient te zijn gericht op rechtsgevolg”
altijd een vereiste willen we kunnen spreken van een besluit in de zin van Awb?
Nee, dat criterium is niet altijd van toepassing. In het geval van een afwijzing is
er vaak geen rechtsgevolg. Immers, geen wijziging in de rechten en plichten
van een persoon (bijv. je kreeg al geen uitkering en nu nog steeds niet). Maar
op grond van art. 1:3 lid 2 Awb is de afwijzing gelijkgesteld met een besluit.
Ook in het geval van het niet tijdig nemen van een besluit en de schriftelijke
weigering tot het nemen van een besluit gelijkgesteld met een besluit in de zin
van de Awb, zie art. 6:2 Awb, Dit laatste artikel mist voor de schriftelijke
afwijzing van een aanvraag om een beschikking betekenis, omdat art. 1:3 lid 2
(zoals hiervoor ook al is genoemd) deze afwijzing al met een besluit gelijkstelt.
11. Er heeft zich in het bestuursprocesrecht een verschuiving voorgedaan van
handhaving van het objectieve publiekrecht naar individuele rechtsbescherming.
Waarin uit zich dit onder meer?
Deze verschuiving hangt rechtstreeks samen met het type oordelende
instantie (type voorziening). Vroeger moest de burger voor zijn rechtsbescherming
tegen bestuurshandelen zijn heil vooral zoeken bij een bestuursorgaan: de nadruk
lag op rechtsbescherming door het bestuur, in de vorm van administratief beroep.
Het bestuur was van oudsher tevens belast met de handhaving van het objectieve
recht. Het is begrijpelijk dat een aangebrachte beroepszaak werd aangegrepen ter
rechtshandhaving, waarbij verder werd gekeken dan alleen de individuele
rechtspositie van degene die het beroep had ingesteld.
Het onderscheid tussen beide invalshoeken (rechtshandhaving en individuele
rechtsbescherming), werkt door in de concrete invulling van het procesrecht.
Rechtshandhaving is gebaat bij een ruime toegang tot een controlerende instantie
die over ruime toetsingsbevoegdheden beschikt. In principe zou iedereen tegen elke
bestuurshandeling moeten kunnen opkomen, terwijl die handeling vervolgens in al
haar onderdelen getoetst zou moeten kunnen worden. in principe zou individuele
rechtsbescherming gereserveerd kunnen blijven voor rechthebbenden die door een
bepaalde handeling in een subjectief recht zijn geschonden, terwijl die handeling
slechts voor zover door hen bestreden, getoetst mag worden.
