Leesvragen Weber- Gezag en bureaucratie
1. Wat zijn volgens Weber de belangrijkste kenmerken van de bureaucratische organisatievorm?
In de eerste plaats is er het beginsel van de vaste, door regels: wetten of bestuursreglementen,
algemeen geregelde bestuurlijke competenties. Veel regels, vaststaande regels. Regels over de taken
die mensen hebben en waar ze zich aan moeten houden, hoeveel belasting ze moeten betalen etc.
In de tweede plaats is er het beginsel van de ambtshiërarchie en van de instantie-keten, d.w.z. een
vast geordend systeem van boven- en onderschikking van ‘ambten’ (Behörden), waarbij het
ondergeschikte ambt onder toezicht staat van de bovengeschikte – een systeem dat tegelijkertijd de
gezagssubjecten de vast geregelde mogelijkheid biedt om tegen een lagere overheidsdienst in beroep
te gaan bij een hogere. Een duidelijke machtsverhouding, de piramide. Het moet duidelijk zijn waar
de verantwoording aan afgelegd moet worden en wie de baas is uiteindelijk.
In de derde plaats berust de moderne wijze van ambtsuitoefening op schriftelijke stukken (akten) die
in oorspronkelijke vorm of in concept bewaard worden, en op een staf van subalterne ambtenaren en
schrijvers van allerlei soort.
In de vierde plaats vereist de ambtelijke activiteit, zeker elke gespecialiseerde ambtelijke activiteit –
en dit is het specifiek moderne – normaliter een diepgaande vakopleiding. Mensen moeten dus een
bijbehorende opleiding hebben gehad die geschikt ervoor zijn.
In de vijfde plaats eist bij een volledig ontwikkeld ambt de ambtelijke activiteit de hele arbeidskracht
van de ambtenaar op, ook al is de tijd, dat hij verplicht op het bureau moet werken, vast begrensd.
Ambtenaren doen het niet als bijbaantje, je doet het fulltime.
In de zesde plaats geschiedt de wijze waarop de ambtenaar zijn ambt vervult volgens algemene, min
of meer vaste en min of meer uitputtende, aan te leren regels.
Je mag geen privé winst uit je werk halen, je wordt betaald als ambtenaar en daar blijft het bij. Privé
en werk zijn gescheiden. Loopbaan hebben de ambtenaren, gaat over dat de ambtenaren continuïteit
hebben, ze kunnen in principe hun werk afmaken, ze moeten het wel goed doen, en ze kunnen dus
niet zomaar ontslagen worden.
2. Wat zijn volgens Weber de belangrijkste kenmerken van de positie van de functionaris in een
bureaucratie?
De politieke ambtenaar bijvoorbeeld geldt zeker in de ontwikkelde moderne staat niet als een
persoonlijke bediende van een heerser. Ambtenaren zijn in dienst van een zakelijk doel
geworden.
De sociale positie van een ambtenaar is door rangvoorschriften beschermd.
Het zuivere type van de bureaucratische ambtenaar wordt door een bovengeschikte instantie
benoemd. Een ambtenaar die namelijk door de overheersten gekozen is, is geen zuiver
bureaucratische figuur meer.
De doorsnee-ambtenaar zelf streeft zoals verwacht mag worden naar een ‘ambtenarenrecht’ dat
naast materiële zekerheid voor de oude dag ook betere waarborgen biedt tegen willekeurig
ontslag uit het ambt.
De ambtenaar ontvangt normaal regelmatig een geldelijke beloning in de vorm van een vast
salaris en een ouderdomsverzekering door middel van een pensioen.
1. Wat zijn volgens Weber de belangrijkste kenmerken van de bureaucratische organisatievorm?
In de eerste plaats is er het beginsel van de vaste, door regels: wetten of bestuursreglementen,
algemeen geregelde bestuurlijke competenties. Veel regels, vaststaande regels. Regels over de taken
die mensen hebben en waar ze zich aan moeten houden, hoeveel belasting ze moeten betalen etc.
In de tweede plaats is er het beginsel van de ambtshiërarchie en van de instantie-keten, d.w.z. een
vast geordend systeem van boven- en onderschikking van ‘ambten’ (Behörden), waarbij het
ondergeschikte ambt onder toezicht staat van de bovengeschikte – een systeem dat tegelijkertijd de
gezagssubjecten de vast geregelde mogelijkheid biedt om tegen een lagere overheidsdienst in beroep
te gaan bij een hogere. Een duidelijke machtsverhouding, de piramide. Het moet duidelijk zijn waar
de verantwoording aan afgelegd moet worden en wie de baas is uiteindelijk.
In de derde plaats berust de moderne wijze van ambtsuitoefening op schriftelijke stukken (akten) die
in oorspronkelijke vorm of in concept bewaard worden, en op een staf van subalterne ambtenaren en
schrijvers van allerlei soort.
In de vierde plaats vereist de ambtelijke activiteit, zeker elke gespecialiseerde ambtelijke activiteit –
en dit is het specifiek moderne – normaliter een diepgaande vakopleiding. Mensen moeten dus een
bijbehorende opleiding hebben gehad die geschikt ervoor zijn.
In de vijfde plaats eist bij een volledig ontwikkeld ambt de ambtelijke activiteit de hele arbeidskracht
van de ambtenaar op, ook al is de tijd, dat hij verplicht op het bureau moet werken, vast begrensd.
Ambtenaren doen het niet als bijbaantje, je doet het fulltime.
In de zesde plaats geschiedt de wijze waarop de ambtenaar zijn ambt vervult volgens algemene, min
of meer vaste en min of meer uitputtende, aan te leren regels.
Je mag geen privé winst uit je werk halen, je wordt betaald als ambtenaar en daar blijft het bij. Privé
en werk zijn gescheiden. Loopbaan hebben de ambtenaren, gaat over dat de ambtenaren continuïteit
hebben, ze kunnen in principe hun werk afmaken, ze moeten het wel goed doen, en ze kunnen dus
niet zomaar ontslagen worden.
2. Wat zijn volgens Weber de belangrijkste kenmerken van de positie van de functionaris in een
bureaucratie?
De politieke ambtenaar bijvoorbeeld geldt zeker in de ontwikkelde moderne staat niet als een
persoonlijke bediende van een heerser. Ambtenaren zijn in dienst van een zakelijk doel
geworden.
De sociale positie van een ambtenaar is door rangvoorschriften beschermd.
Het zuivere type van de bureaucratische ambtenaar wordt door een bovengeschikte instantie
benoemd. Een ambtenaar die namelijk door de overheersten gekozen is, is geen zuiver
bureaucratische figuur meer.
De doorsnee-ambtenaar zelf streeft zoals verwacht mag worden naar een ‘ambtenarenrecht’ dat
naast materiële zekerheid voor de oude dag ook betere waarborgen biedt tegen willekeurig
ontslag uit het ambt.
De ambtenaar ontvangt normaal regelmatig een geldelijke beloning in de vorm van een vast
salaris en een ouderdomsverzekering door middel van een pensioen.
