Colleges Analyse 4
College 1: Introductie
Waarom Analyse 4?
- Nomothetische benadering: groepen mensen, paar observaties van vele individuen,
overlap/variantie in antwoorden tussen individuen
- Idiografische benadering: uniciteit van het individu, veel observaties van paar individuen,
dynamiek van gedrag, wat werkt voor wie onder welke omstandigheden?
College = toelichting bij ‘De test getest: over de onbruikbaarheid van psychologische testen voor
uitspraken over een individu’
Problemen met assumpties van “sample based statistical inference” & Gevolgen voor de praktijk
➔ The idea of the average patient is a noninformative construct that falls apart when mapping
interindividual differences
Conclusie artikelen: gemiddeldes geven geen informatie over het individu
Artikel: De Test Getest GOED DOORLEZEN!! Belangrijke concepten:
- Ergodiciteit (de assumpties van statistische tests
- Persoonlijke verdeling vs. populatie verdeling
- Inter-individuele (between) en intra-individuele (within) variabiliteit
Ergodiciteit
- Ergodische processen: 1 keer 100 dobbelstenen (space average), 100 keer 1 dobbelsteen
(time average)
- Kenmerken: stationaire & homogene centrale momenten, memorylessness (geheugenverlies
voor dat wat vooraf ging)
- Ergodicity: stationarity + homogeneity + linear additive effects = memorylessness property
• No memory for initial conditions (compare: sensitive dependence on initial conditions
• No (temporal) after-effects of interactions (brainwashing)
Hoe wordt de betrouwbaarheid van een testscore bepaald? Betrouwbaarheidsinterval is gebaseerd
op standaardverdeling
Foutentheorie:
1. Er bestaat maar 1 waarde die de afstand van een ster naar het centrum van de aarde het
meest accuraat weergeeft: de ware afstand
2. Alle observaties bevatten meetfouten die toe te schrijven zijn aan de observater / instrument
/ omstandigheden
3. De observaties liggen symmetrisch rondom de ware waarde. Fouten zijn symmetrisch
verdeeld rondom 0.
4. Kleine afwijkingen komen vaker voor dan grote
Stochastische foutentheorie: oneindig herhaalde metingen leveren normaal verdeling op,
meetfouten vallen tegen elkaar weg, verwachte waarde = gewogen gemiddelde
,Foutentheorie gaf reeds inzicht in de verdeling van meetfouten. Kanstheorie voegde hier de
theorievorming over waarschijnlijkheid aan toe. Met de standaardafwijking werd het mogelijk de
onzekerheid/fout van een meting/observatie te kwantificeren. Hoe groter deze SD is hoe
onbetrouwbaarder de meetprocedure is (zie de weegschaal hiernaast).
Voortaan was het mogelijk om de betrouwbaarheid van een observatie/meting/meetprocedure te
kunnen bepalen.
De stochastische foutentheorie maakt het mogelijk om observaties te koppelen aan kansverdeling
Voorwaarden:
- De observaties moeten onafhankelijk van elkaar zijn en oneindig vaak herhaald worden
- Onder gelijkblijvende omstandigheden
- Het te meten fenomeen moet statisch zijn in de zin dat het een limiet (verwachte waarde)
kent. De tafel moet dus één ware lengte hebben die nooit verandert
➔ Als aan deze voorwaarden voldaan is dan is ...
• De ware waarde = het gemiddelde van oneindig vele observaties/meningen
• De standaardafwijking SD = standaardmeetfout SE
Met de SE is het mogelijk te berekenen hoe groot de kans is op een bepaalde observatie bij een
gegeven gemiddelde.
5738 keer gooien met 1 dobbelsteen – meetfouten zijn normaal verdeeld – verwachte waarde =
gewogen gemiddelde = ware waarde – onafhankelijk
1 keer gooien met 5738 dobbelstenen – variatie in een populatie is normaal verdeeld – verwachte
waarde = gewogen gemiddelde = de gemiddelde mens – onafhankelijk
Samenvatting
- Voor het betrouwbaar vaststellen van een testscore maken we gebruik van de stochastische
foutentheorie
- Deze is gebaseerd op astronomie en natuurkunde
- Adolphe Quetelet was de eerste wiskundige, die de stochastische foutentheorie toepaste op
sociale data en daarmee de gemiddelde mens introduceerde
- Hij stelde dat inter en intra individuele data inwisselbaar zijn
- Dit vinden we ook terug in de Klassieke testtheorie (KTT) van Lord en Novick, de meest
gebruikte testtheorie in de psychologie en pedagogiek
- KTT is gebaseerd op de frequentitische interpretatie van kans
Voorbeeld: Dolara, X = 65, betrouwbaarheidsinterval is 18
- De KTT vereist een intra-individuele meting bij Dolara die eruit bestaat dat we oneindig vaak
dezelfde test afnemen onder gelijkblijvende omstandigheden waarbij alle testafnames
onderling van elkaar onafhankelijk zijn (volgens stochastische foutentheorie).
➔ De verwachte waarde (limiet) moet bestaan, dus dolara mag niet veranderen / mag niets
leren
- Omdat we niet over de priveverdeling van Dolora beschikken, maken we gebruik van
steekproefgegevens van verschillende mensen om de onbekende gegevens van Dolora te
schatten.
➔ De KTT gebruikt om pragmatische redenen een meting van steekproef van verschillende
mensen (interindividueel)
,Testpraktijk: intra en interindividuele data worden ingewisseld:
- KTT vereist oneindig vele testafnames bij dezelfde persoon (intra)
- KTT gebruikt om pragmatische redenen één testafname van een steekproef van
verschillende mensen (inter)
➔ Mag dat zomaar ingewisseld worden? NEE, want...
1. Ten eerste moeten de eigenschappen die kenmerkend zijn voor Dolora onveranderd blijven
door de tijd heen (stationair) = niet toepasbaar op mensen
2. Ten tweede moet de steekproef uit identieke (homogene) kopieën van Dolora bestaan = niet
toepasbaar op mensen
Alleen als aan deze twee voorwaarden is voldaan mogen de intra en interindividuele data worden
ingewisseld. Dit is uitsluitend toepasbaar op ergodische systemen en dus niet op mensen
Mensen zijn niet ergodisch
- Als we toch intra individuele data vervangen door interindividuele, dan is het zeer goed
denkbaar dat onze conclusie incorrect is
- We kunnen echter nooit verifiëren hoe incorrect onze conclusie daadwerkelijk is
- DUS: het is onmogelijk om een geïnformeerd correcte conclusie te trekken, het blijft een gok
Conclusie: daarom is het gebruik van tests voor het individuele geval vooralsnog te ontraden
Verschillen nomothetisch & idiografisch onderzoek
- Nomothetisch: Grote groep mensen, paar observaties per persoon
- Idiografisch: weinig mensen, veel observaties per persoon
Tijdserie analyse = niet hetzelfdeals longitudinaal onderzoek: first analyse then aggregate
Gepersonaliseerde behandeling en diagnose: idiographic system modelling
Wat is de complexe systeem benadering: the indisciplinary scientific study of
complex dynamical systems and networks
Menselijk gedrag wordt geproduceerd door een complex adaptief systeem
waarvan de componenten zelf ook als complexe systemen gezien kunnen
worden
- Gedrag van complexe adaptieve systemen heeft de volgende kenmerken:
• Adaptief: leren en ontwikkeling, de individuele geschiedenis van een systeem is van
belang
• Emergentie: gedrag emergeert uit de interacties tussen veel verschillende processen die
zich op veel verschillende processen die zich op veel verschillende tijdschalen afspelen en
is daardoor niet vaak onvoorspelbaar, onverwacht (nieuw) en niet-lineair
• Zelforganisatie: gedrag wordt niet aangestuurd vanuit 1 centrale processor, maar
organiseert zichzelf in stabiele toestanden
Om complexe systemen te onderzoeken kun je eigenlijk geen gebruik maken van statistische
modellen:
- Schending statistische assumpties
- Te grote rol van individuele geschiedenis
, Analyse 4 is een eerste introductie tot de analyse methoden die je wel kunt gebruikenom dit type
gedrag te onderzoeken.
College 1: Introductie
Waarom Analyse 4?
- Nomothetische benadering: groepen mensen, paar observaties van vele individuen,
overlap/variantie in antwoorden tussen individuen
- Idiografische benadering: uniciteit van het individu, veel observaties van paar individuen,
dynamiek van gedrag, wat werkt voor wie onder welke omstandigheden?
College = toelichting bij ‘De test getest: over de onbruikbaarheid van psychologische testen voor
uitspraken over een individu’
Problemen met assumpties van “sample based statistical inference” & Gevolgen voor de praktijk
➔ The idea of the average patient is a noninformative construct that falls apart when mapping
interindividual differences
Conclusie artikelen: gemiddeldes geven geen informatie over het individu
Artikel: De Test Getest GOED DOORLEZEN!! Belangrijke concepten:
- Ergodiciteit (de assumpties van statistische tests
- Persoonlijke verdeling vs. populatie verdeling
- Inter-individuele (between) en intra-individuele (within) variabiliteit
Ergodiciteit
- Ergodische processen: 1 keer 100 dobbelstenen (space average), 100 keer 1 dobbelsteen
(time average)
- Kenmerken: stationaire & homogene centrale momenten, memorylessness (geheugenverlies
voor dat wat vooraf ging)
- Ergodicity: stationarity + homogeneity + linear additive effects = memorylessness property
• No memory for initial conditions (compare: sensitive dependence on initial conditions
• No (temporal) after-effects of interactions (brainwashing)
Hoe wordt de betrouwbaarheid van een testscore bepaald? Betrouwbaarheidsinterval is gebaseerd
op standaardverdeling
Foutentheorie:
1. Er bestaat maar 1 waarde die de afstand van een ster naar het centrum van de aarde het
meest accuraat weergeeft: de ware afstand
2. Alle observaties bevatten meetfouten die toe te schrijven zijn aan de observater / instrument
/ omstandigheden
3. De observaties liggen symmetrisch rondom de ware waarde. Fouten zijn symmetrisch
verdeeld rondom 0.
4. Kleine afwijkingen komen vaker voor dan grote
Stochastische foutentheorie: oneindig herhaalde metingen leveren normaal verdeling op,
meetfouten vallen tegen elkaar weg, verwachte waarde = gewogen gemiddelde
,Foutentheorie gaf reeds inzicht in de verdeling van meetfouten. Kanstheorie voegde hier de
theorievorming over waarschijnlijkheid aan toe. Met de standaardafwijking werd het mogelijk de
onzekerheid/fout van een meting/observatie te kwantificeren. Hoe groter deze SD is hoe
onbetrouwbaarder de meetprocedure is (zie de weegschaal hiernaast).
Voortaan was het mogelijk om de betrouwbaarheid van een observatie/meting/meetprocedure te
kunnen bepalen.
De stochastische foutentheorie maakt het mogelijk om observaties te koppelen aan kansverdeling
Voorwaarden:
- De observaties moeten onafhankelijk van elkaar zijn en oneindig vaak herhaald worden
- Onder gelijkblijvende omstandigheden
- Het te meten fenomeen moet statisch zijn in de zin dat het een limiet (verwachte waarde)
kent. De tafel moet dus één ware lengte hebben die nooit verandert
➔ Als aan deze voorwaarden voldaan is dan is ...
• De ware waarde = het gemiddelde van oneindig vele observaties/meningen
• De standaardafwijking SD = standaardmeetfout SE
Met de SE is het mogelijk te berekenen hoe groot de kans is op een bepaalde observatie bij een
gegeven gemiddelde.
5738 keer gooien met 1 dobbelsteen – meetfouten zijn normaal verdeeld – verwachte waarde =
gewogen gemiddelde = ware waarde – onafhankelijk
1 keer gooien met 5738 dobbelstenen – variatie in een populatie is normaal verdeeld – verwachte
waarde = gewogen gemiddelde = de gemiddelde mens – onafhankelijk
Samenvatting
- Voor het betrouwbaar vaststellen van een testscore maken we gebruik van de stochastische
foutentheorie
- Deze is gebaseerd op astronomie en natuurkunde
- Adolphe Quetelet was de eerste wiskundige, die de stochastische foutentheorie toepaste op
sociale data en daarmee de gemiddelde mens introduceerde
- Hij stelde dat inter en intra individuele data inwisselbaar zijn
- Dit vinden we ook terug in de Klassieke testtheorie (KTT) van Lord en Novick, de meest
gebruikte testtheorie in de psychologie en pedagogiek
- KTT is gebaseerd op de frequentitische interpretatie van kans
Voorbeeld: Dolara, X = 65, betrouwbaarheidsinterval is 18
- De KTT vereist een intra-individuele meting bij Dolara die eruit bestaat dat we oneindig vaak
dezelfde test afnemen onder gelijkblijvende omstandigheden waarbij alle testafnames
onderling van elkaar onafhankelijk zijn (volgens stochastische foutentheorie).
➔ De verwachte waarde (limiet) moet bestaan, dus dolara mag niet veranderen / mag niets
leren
- Omdat we niet over de priveverdeling van Dolora beschikken, maken we gebruik van
steekproefgegevens van verschillende mensen om de onbekende gegevens van Dolora te
schatten.
➔ De KTT gebruikt om pragmatische redenen een meting van steekproef van verschillende
mensen (interindividueel)
,Testpraktijk: intra en interindividuele data worden ingewisseld:
- KTT vereist oneindig vele testafnames bij dezelfde persoon (intra)
- KTT gebruikt om pragmatische redenen één testafname van een steekproef van
verschillende mensen (inter)
➔ Mag dat zomaar ingewisseld worden? NEE, want...
1. Ten eerste moeten de eigenschappen die kenmerkend zijn voor Dolora onveranderd blijven
door de tijd heen (stationair) = niet toepasbaar op mensen
2. Ten tweede moet de steekproef uit identieke (homogene) kopieën van Dolora bestaan = niet
toepasbaar op mensen
Alleen als aan deze twee voorwaarden is voldaan mogen de intra en interindividuele data worden
ingewisseld. Dit is uitsluitend toepasbaar op ergodische systemen en dus niet op mensen
Mensen zijn niet ergodisch
- Als we toch intra individuele data vervangen door interindividuele, dan is het zeer goed
denkbaar dat onze conclusie incorrect is
- We kunnen echter nooit verifiëren hoe incorrect onze conclusie daadwerkelijk is
- DUS: het is onmogelijk om een geïnformeerd correcte conclusie te trekken, het blijft een gok
Conclusie: daarom is het gebruik van tests voor het individuele geval vooralsnog te ontraden
Verschillen nomothetisch & idiografisch onderzoek
- Nomothetisch: Grote groep mensen, paar observaties per persoon
- Idiografisch: weinig mensen, veel observaties per persoon
Tijdserie analyse = niet hetzelfdeals longitudinaal onderzoek: first analyse then aggregate
Gepersonaliseerde behandeling en diagnose: idiographic system modelling
Wat is de complexe systeem benadering: the indisciplinary scientific study of
complex dynamical systems and networks
Menselijk gedrag wordt geproduceerd door een complex adaptief systeem
waarvan de componenten zelf ook als complexe systemen gezien kunnen
worden
- Gedrag van complexe adaptieve systemen heeft de volgende kenmerken:
• Adaptief: leren en ontwikkeling, de individuele geschiedenis van een systeem is van
belang
• Emergentie: gedrag emergeert uit de interacties tussen veel verschillende processen die
zich op veel verschillende processen die zich op veel verschillende tijdschalen afspelen en
is daardoor niet vaak onvoorspelbaar, onverwacht (nieuw) en niet-lineair
• Zelforganisatie: gedrag wordt niet aangestuurd vanuit 1 centrale processor, maar
organiseert zichzelf in stabiele toestanden
Om complexe systemen te onderzoeken kun je eigenlijk geen gebruik maken van statistische
modellen:
- Schending statistische assumpties
- Te grote rol van individuele geschiedenis
, Analyse 4 is een eerste introductie tot de analyse methoden die je wel kunt gebruikenom dit type
gedrag te onderzoeken.
