Samenvatting bijzondere overeenkomsten (hervat periode B)
Hoofdstuk 7 verbintenissenrecht begrepen
Bij een onrechtmatige daad hoeft er geen sprake te zijn van een overeenkomst. Er zijn
enkele gevallen waar er sprake is van een samenloop tussen wanprestatie (overeenkomst)
en onrechtmatige daad. Er vindt dan zowel een schending van het overeengekomen als van
een maatschappelijke gedragsnorm plaats.
Vb. het schoonmaken van graffiti, waarbij de schoonmakers voor elke vierkante meter een beloning
krijgen. Als de schoonmakers zelf de graffiti erop zetten zodat zij meer verdienen is er schending van
beide.
Bij het ontstaan van een verbintenis zijn er altijd twee partijen: de schadeveroorzakende
partij, ook wel de laedens en de schadelijdende partij, de gelaedeerde. Laederen betekent
benadelen, beschadigen.
Mogelijke vorderingen gelaedeerde
Rectificatie
Een andere vorm van schadevergoeding die op grond van onrechtmatige daad gevorderd
kan worden. Hiermee kan ontstane schade gedeeltelijk hersteld worden. Bijvoorbeeld een
uitspraak door de Story, die onjuist is. In het volgende nummer kunnen ze deze uitspraak
dan rectificeren.
Verbodsactie
Wanneer iemand weet dat een ander op het punt staat hem schade aan te brengen, kan hij
bij de rechter ook een verbod tot het verrichten van de onrechtmatige daad vorderen. Een
rechter kan een verklaring van recht uitspreken, ook wel een declaratoir vonnis genoemd.
persoon die op het punt staat een onrechtmatige daad te plegen wordt dan verplicht dit na
te laten. De rechter kan in zijn vonnis opnemen, dat als de pleger het toch doet, hij een
schadevergoeding moet betalen.
Ontstaan van een verbintenis tot schadevergoeding uit onrechtmati ge daad
Vijf cumulatieve voorwaarden, waarvan 4 in artikel 6:162 lid 1 BW staan en de laatste in
artikel 6:163 BW:
- Onrechtmatigheid
- Toerekenbaarheid
- Schade
- Causaliteit
- Relativiteit
Schade
Bestaat uit materiële schade en immateriële schade. Immaterieel is bijvoorbeeld de pijn die
iemand over houdt na een operatie, deze is niet goed vast te stellen in geld.
,Onrechtmatigheid: ongeschreven gedragsnorm
Wordt bepaald in artikel 6:162 lid 2 BW welke gedragingen onrechtmatig zijn:
- Een inbreuk op een recht
- Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht; of
- Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt. Mensen dragen een bepaalde
verantwoordelijkheid en moet rekening houden met de belangen van andere
burgers. Dit betekent niet onvoorzichtig of onzorgvuldig handelen.
Onrechtmatigheid: strijd met wettelijke plicht en rechtsinbreuk
Dit zijn alle gevallen waarin iemand een wettelijke plicht overtreedt. Bij de inbreuk op een
subjectief recht door zaaks beschadiging of het toebrengen van lichamelijk letsel, gevallen
die in de in de praktijk veel voorkomen, de inbreuk niet voldoende is voor onrechtmatigheid.
Dus:
- Onrechtmatigheid kan ontstaan door een inbreuk te maken op een recht, te
handelen in strijd met een wettelijke plicht of met een ongeschreven
maatschappelijke gedragsnormen.
- De gronden voor onrechtmatigheid overlappen elkaar in de praktijk regelmatig. Het
onderscheid is vanuit bewijstechnisch oogpunt belangrijk. Het is voor de gelaedeerde
vaak eenvoudiger om een zuivere rechtsinbreuk of strijd met een wettelijke plicht
aan te tonen dan strijd met een ongeschreven gedragsnorm.
- Niet elke inbreuk op een recht is onrechtmatig. Alleen zuivere rechtsinbreuken
leveren onrechtmatigheid op. Bij een inbreuk op een recht door onder andere zaaks
beschadiging en lichamelijk letsel volgt uit, onder meer, de jurisprudentie dat er
sprake moet zijn van strijd met een wettelijke plicht of een maatschappelijke
gedragsnorm om onrechtmatigheid aan te nemen.
Geen onrechtmatigheid: rechtvaardigingsgrond
Noodweer
Verdediging van iemand die wordt aangevallen.
Overmacht
Bijvoorbeeld iemand die een woonkamer in de brand ziet staan, een raam inslaat en de
brand blust.
Ambtelijk bevel
Een smid die in opdracht van politie een deur open maakt.
Toestemming van de benadeelde
Het sloopbedrijf dat in opdracht van de eigenaar een huis sloopt.
Causaliteit
Uit dientengevolge te zien. De onrechtmatige daad moet de oorzaak zijn van de schade. De
onrechtmatige daad moet de condicio sine qua non zijn voor de schade. Dit betekent
voorwaarde zonder welke (het gevolg) niet (zou intreden).
, Relativiteitsbeginsel
Geen verbintenis ontstaat tot schadevergoeding, wanneer de geschonden norm niet strekt
tot bescherming tegen schade zoals de benadeelde heeft geleden. Er moet een relatie
bestaan tussen de geschonden norm en de geleden schade.
Toerekening
Indien het te wijten is aan schuld of aan de oorzaak krachtens de wet of de in het verkeer
geldende opvattingen. Het gaat om de vraag of het de dader kan worden aangerekend.
Kwalitati eve aansprakelijkheid
Ouders kunnen voor kinderen aansprakelijk zijn artikel 6:169 BW
Ondergeschikten artikel 6:170 BW
Vertegenwoordigers artikel 6:172 BW
Gebrekkige zaken artikel BW
Bezitters van dieren zijn hiervoor aansprakelijk artikel 6:179 BW
Aansprakelijkheid voor opstallen artikel 6:174 BW
Gevaarlijke stoffen artikel 6:175 BW
Hoofdstuk 7 verbintenissenrecht begrepen
Bij een onrechtmatige daad hoeft er geen sprake te zijn van een overeenkomst. Er zijn
enkele gevallen waar er sprake is van een samenloop tussen wanprestatie (overeenkomst)
en onrechtmatige daad. Er vindt dan zowel een schending van het overeengekomen als van
een maatschappelijke gedragsnorm plaats.
Vb. het schoonmaken van graffiti, waarbij de schoonmakers voor elke vierkante meter een beloning
krijgen. Als de schoonmakers zelf de graffiti erop zetten zodat zij meer verdienen is er schending van
beide.
Bij het ontstaan van een verbintenis zijn er altijd twee partijen: de schadeveroorzakende
partij, ook wel de laedens en de schadelijdende partij, de gelaedeerde. Laederen betekent
benadelen, beschadigen.
Mogelijke vorderingen gelaedeerde
Rectificatie
Een andere vorm van schadevergoeding die op grond van onrechtmatige daad gevorderd
kan worden. Hiermee kan ontstane schade gedeeltelijk hersteld worden. Bijvoorbeeld een
uitspraak door de Story, die onjuist is. In het volgende nummer kunnen ze deze uitspraak
dan rectificeren.
Verbodsactie
Wanneer iemand weet dat een ander op het punt staat hem schade aan te brengen, kan hij
bij de rechter ook een verbod tot het verrichten van de onrechtmatige daad vorderen. Een
rechter kan een verklaring van recht uitspreken, ook wel een declaratoir vonnis genoemd.
persoon die op het punt staat een onrechtmatige daad te plegen wordt dan verplicht dit na
te laten. De rechter kan in zijn vonnis opnemen, dat als de pleger het toch doet, hij een
schadevergoeding moet betalen.
Ontstaan van een verbintenis tot schadevergoeding uit onrechtmati ge daad
Vijf cumulatieve voorwaarden, waarvan 4 in artikel 6:162 lid 1 BW staan en de laatste in
artikel 6:163 BW:
- Onrechtmatigheid
- Toerekenbaarheid
- Schade
- Causaliteit
- Relativiteit
Schade
Bestaat uit materiële schade en immateriële schade. Immaterieel is bijvoorbeeld de pijn die
iemand over houdt na een operatie, deze is niet goed vast te stellen in geld.
,Onrechtmatigheid: ongeschreven gedragsnorm
Wordt bepaald in artikel 6:162 lid 2 BW welke gedragingen onrechtmatig zijn:
- Een inbreuk op een recht
- Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht; of
- Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt. Mensen dragen een bepaalde
verantwoordelijkheid en moet rekening houden met de belangen van andere
burgers. Dit betekent niet onvoorzichtig of onzorgvuldig handelen.
Onrechtmatigheid: strijd met wettelijke plicht en rechtsinbreuk
Dit zijn alle gevallen waarin iemand een wettelijke plicht overtreedt. Bij de inbreuk op een
subjectief recht door zaaks beschadiging of het toebrengen van lichamelijk letsel, gevallen
die in de in de praktijk veel voorkomen, de inbreuk niet voldoende is voor onrechtmatigheid.
Dus:
- Onrechtmatigheid kan ontstaan door een inbreuk te maken op een recht, te
handelen in strijd met een wettelijke plicht of met een ongeschreven
maatschappelijke gedragsnormen.
- De gronden voor onrechtmatigheid overlappen elkaar in de praktijk regelmatig. Het
onderscheid is vanuit bewijstechnisch oogpunt belangrijk. Het is voor de gelaedeerde
vaak eenvoudiger om een zuivere rechtsinbreuk of strijd met een wettelijke plicht
aan te tonen dan strijd met een ongeschreven gedragsnorm.
- Niet elke inbreuk op een recht is onrechtmatig. Alleen zuivere rechtsinbreuken
leveren onrechtmatigheid op. Bij een inbreuk op een recht door onder andere zaaks
beschadiging en lichamelijk letsel volgt uit, onder meer, de jurisprudentie dat er
sprake moet zijn van strijd met een wettelijke plicht of een maatschappelijke
gedragsnorm om onrechtmatigheid aan te nemen.
Geen onrechtmatigheid: rechtvaardigingsgrond
Noodweer
Verdediging van iemand die wordt aangevallen.
Overmacht
Bijvoorbeeld iemand die een woonkamer in de brand ziet staan, een raam inslaat en de
brand blust.
Ambtelijk bevel
Een smid die in opdracht van politie een deur open maakt.
Toestemming van de benadeelde
Het sloopbedrijf dat in opdracht van de eigenaar een huis sloopt.
Causaliteit
Uit dientengevolge te zien. De onrechtmatige daad moet de oorzaak zijn van de schade. De
onrechtmatige daad moet de condicio sine qua non zijn voor de schade. Dit betekent
voorwaarde zonder welke (het gevolg) niet (zou intreden).
, Relativiteitsbeginsel
Geen verbintenis ontstaat tot schadevergoeding, wanneer de geschonden norm niet strekt
tot bescherming tegen schade zoals de benadeelde heeft geleden. Er moet een relatie
bestaan tussen de geschonden norm en de geleden schade.
Toerekening
Indien het te wijten is aan schuld of aan de oorzaak krachtens de wet of de in het verkeer
geldende opvattingen. Het gaat om de vraag of het de dader kan worden aangerekend.
Kwalitati eve aansprakelijkheid
Ouders kunnen voor kinderen aansprakelijk zijn artikel 6:169 BW
Ondergeschikten artikel 6:170 BW
Vertegenwoordigers artikel 6:172 BW
Gebrekkige zaken artikel BW
Bezitters van dieren zijn hiervoor aansprakelijk artikel 6:179 BW
Aansprakelijkheid voor opstallen artikel 6:174 BW
Gevaarlijke stoffen artikel 6:175 BW
