Hoofdstuk 11 - ADHD
ADHD: Attention-Deficit Hyperactivity Disorder/aandachtsdeficiëntie-hyperactiviteitsstoornis.
> aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit;
ADD: Attention-Deficit Disorder.
> aandachtstekortstoornis zonder hyperactiviteit;
> Kinderen met AD(H)D kunnen moeite hebben met beheersing, zelfsturing
en zelfregulatie (impulsbeheersing).
De normale ontwikkeling
Zelfregulatie:
- Lichamelijke zelfregulatie:
> Ademen;
> De lichaamstemperatuur op peil houden;
> Voedsel verwerven.
- Emotie- gedrags- en aandachtsregulatie:
> Schrikken bij een ongeluk (emotieregulatie);
> Jezelf weer bij elkaar kunnen rapen en verder gaan na het ongeluk
(gedragsregulatie);
> Op kunnen letten tijdens bijv. de les en niet afgeleid raken door wat er
buiten gebeurt (aandachtsregulatie);
> Dit alles gaat bij kinderen met ADHD net iets anders.
Emotieregulatie:
- Aan de hand van de externe regulatie van de opvoeders, leert het kind zowel emotie-
als gedragsregulatie;
- Kind laat eerst een directe reactie na een stimulus zien;
- Na verloop van tijd, leert het kind de directe reactie uit te stellen. Het zal eerst gaan
onderzoeken/waarnemen hoe de ouder/verzorger op de stimulus reageert.
Executieve functies
- Executieve functies:
> Verzamelbegrip voor een aantal aan zelfregulatie verwante vaardigheden, welke
nodig zijn bij het verrichten van bewust, opzettelijk, (zelfgekozen) en doelgericht
gedrag;
> Er is een stapsgewijze toename in complexiteit en efficiëntie;
> Denkvaardigheden: Waarmee we doelen kiezen en oplossingen voor problemen
bedenken;
> Gedragsvaardigheden: Vaardigheden waarmee we ons gedrag zodanig sturen of
aanpassen om de gestelde doelen te kunnen bereiken.
Denkvaardigheden:
- Planning en organisatie;
> Iets naar een bepaald systeem kunnen ordenen en rangschikken;
- Tijdmanagement;
> Kunnen inschatten hoeveel tijd iets gaat kosten;
- Werkgeheugen;
14
, > Het vermogen om informatie in het geheugen vast te kunnen houden bij het
uitvoeren van complexe taken;
- Metacognitie;
> Het vermogen om een stapje terug te zetten, om zo jezelf en de situatie te
kunnen bekijken om vervolgens te kunnen bedenken hoe je een probleem
aan gaat pakken. Het gaat hierbij vooral om zelfmonitoring en zelfevaluatie.
Gedragsvaardigheden:
- Reactie-inhibitie;
> Na kunnen denken voordat je een handeling uitvoert, waardoor er tijd
ontstaat om de situatie te kunnen beoordelen en na te denken hoe ons
gedrag deze situatie zal gaan beïnvloeden;
- Emotieregulatie;
> Je emoties kunnen controleren en je eigen gedrag kunnen sturen, doelen
behalen en controle hebben over je taken;
- Taakinitiatie:
> Het vermogen hebben om makkelijk en op tijd aan een taak te beginnen en
dit op een efficiënte manier aan te pakken;
- Volgehouden aandacht;
> Je aandacht kunnen houden bij je doelen en taken en niet van je pad
afdwalen;
- Flexibiliteit;
> Je plannen aan kunnen passen aan de veranderende omstandigheden. De
planning moet herzien kunnen worden, mocht er plots iets in de situatie
veranderen;
- Doelgericht doorzettingsvermogen;
> Een doel kunnen formuleren en je hieraan kunnen houden;
> Niet afgeleid of afgeschrikt worden door andere belangen en behoeften die
op je pad komen en je af zouden kunnen laten dwalen van je doel.
Kenmerken van kinderen met ADHD
Twee clusters van symptomen:
1. Onoplettendheid/aandachtstekort;
> Als dit het enige is (dus zonder hyperactiviteit) wordt het ADD genoemd;
> Betekent niet dat het kind te weinig aandacht krijgt, maar dat het kind
moeite heeft met het erbij houden van zijn/haar aandacht (meestal moeite
met focussen voor langdurige tijd, op een en dezelfde bezigheid);
2. Hyperactiviteit en impulsiviteit.
> Kinderen met ADHD zijn vaak beweeglijk en reageren snel;
> Dit is ook zo tijdens de slaap.
Opvallende kenmerken:
- Ze hebben moeite met het opvolgen van instructies;
- Ze rennen vaak veel rond en hebben de neiging om op dingen te gaan klimmen;
- Ze hebben een ongelijkmatig patroon van werken;
- Ze hebben een afwijkende ontwikkeling van de zelfbeheersing;
- Ze hebben vaak een te veel aan energie;
- Ze zijn vaak niet goed in plannen en organiseren;
15
ADHD: Attention-Deficit Hyperactivity Disorder/aandachtsdeficiëntie-hyperactiviteitsstoornis.
> aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit;
ADD: Attention-Deficit Disorder.
> aandachtstekortstoornis zonder hyperactiviteit;
> Kinderen met AD(H)D kunnen moeite hebben met beheersing, zelfsturing
en zelfregulatie (impulsbeheersing).
De normale ontwikkeling
Zelfregulatie:
- Lichamelijke zelfregulatie:
> Ademen;
> De lichaamstemperatuur op peil houden;
> Voedsel verwerven.
- Emotie- gedrags- en aandachtsregulatie:
> Schrikken bij een ongeluk (emotieregulatie);
> Jezelf weer bij elkaar kunnen rapen en verder gaan na het ongeluk
(gedragsregulatie);
> Op kunnen letten tijdens bijv. de les en niet afgeleid raken door wat er
buiten gebeurt (aandachtsregulatie);
> Dit alles gaat bij kinderen met ADHD net iets anders.
Emotieregulatie:
- Aan de hand van de externe regulatie van de opvoeders, leert het kind zowel emotie-
als gedragsregulatie;
- Kind laat eerst een directe reactie na een stimulus zien;
- Na verloop van tijd, leert het kind de directe reactie uit te stellen. Het zal eerst gaan
onderzoeken/waarnemen hoe de ouder/verzorger op de stimulus reageert.
Executieve functies
- Executieve functies:
> Verzamelbegrip voor een aantal aan zelfregulatie verwante vaardigheden, welke
nodig zijn bij het verrichten van bewust, opzettelijk, (zelfgekozen) en doelgericht
gedrag;
> Er is een stapsgewijze toename in complexiteit en efficiëntie;
> Denkvaardigheden: Waarmee we doelen kiezen en oplossingen voor problemen
bedenken;
> Gedragsvaardigheden: Vaardigheden waarmee we ons gedrag zodanig sturen of
aanpassen om de gestelde doelen te kunnen bereiken.
Denkvaardigheden:
- Planning en organisatie;
> Iets naar een bepaald systeem kunnen ordenen en rangschikken;
- Tijdmanagement;
> Kunnen inschatten hoeveel tijd iets gaat kosten;
- Werkgeheugen;
14
, > Het vermogen om informatie in het geheugen vast te kunnen houden bij het
uitvoeren van complexe taken;
- Metacognitie;
> Het vermogen om een stapje terug te zetten, om zo jezelf en de situatie te
kunnen bekijken om vervolgens te kunnen bedenken hoe je een probleem
aan gaat pakken. Het gaat hierbij vooral om zelfmonitoring en zelfevaluatie.
Gedragsvaardigheden:
- Reactie-inhibitie;
> Na kunnen denken voordat je een handeling uitvoert, waardoor er tijd
ontstaat om de situatie te kunnen beoordelen en na te denken hoe ons
gedrag deze situatie zal gaan beïnvloeden;
- Emotieregulatie;
> Je emoties kunnen controleren en je eigen gedrag kunnen sturen, doelen
behalen en controle hebben over je taken;
- Taakinitiatie:
> Het vermogen hebben om makkelijk en op tijd aan een taak te beginnen en
dit op een efficiënte manier aan te pakken;
- Volgehouden aandacht;
> Je aandacht kunnen houden bij je doelen en taken en niet van je pad
afdwalen;
- Flexibiliteit;
> Je plannen aan kunnen passen aan de veranderende omstandigheden. De
planning moet herzien kunnen worden, mocht er plots iets in de situatie
veranderen;
- Doelgericht doorzettingsvermogen;
> Een doel kunnen formuleren en je hieraan kunnen houden;
> Niet afgeleid of afgeschrikt worden door andere belangen en behoeften die
op je pad komen en je af zouden kunnen laten dwalen van je doel.
Kenmerken van kinderen met ADHD
Twee clusters van symptomen:
1. Onoplettendheid/aandachtstekort;
> Als dit het enige is (dus zonder hyperactiviteit) wordt het ADD genoemd;
> Betekent niet dat het kind te weinig aandacht krijgt, maar dat het kind
moeite heeft met het erbij houden van zijn/haar aandacht (meestal moeite
met focussen voor langdurige tijd, op een en dezelfde bezigheid);
2. Hyperactiviteit en impulsiviteit.
> Kinderen met ADHD zijn vaak beweeglijk en reageren snel;
> Dit is ook zo tijdens de slaap.
Opvallende kenmerken:
- Ze hebben moeite met het opvolgen van instructies;
- Ze rennen vaak veel rond en hebben de neiging om op dingen te gaan klimmen;
- Ze hebben een ongelijkmatig patroon van werken;
- Ze hebben een afwijkende ontwikkeling van de zelfbeheersing;
- Ze hebben vaak een te veel aan energie;
- Ze zijn vaak niet goed in plannen en organiseren;
15
