Arresten deeltentamen A privaatrecht
1. HR Eelman/Hin
De feiten
In het voorjaar van 1954 besluit Eelman om zijn boerderij te verkopen, hij verkoopt deze aan
Hin tegen een normale economische prijs. Tijdens de levering van de boerderij op 1 juli
weigert Eelman om mee te werken aan de levering. Eelman geeft namelijk aan dat hij van de
koopovereenkomst af wil, hij is schizofreen en verkocht zijn boerderij enkel omdat hij geesten
zag. Eelman beroept zich op artikel 3:34 BW, de geestelijke stoornis. Hin beroept zich
daarentegen op gerechtvaardigd vertrouwen, art. 3:35 BW. In het begin van 1955 wordt
Eelman echter onder curatele gesteld wegens krankzinnigheid.
Rechtsregel
Rechtshandelingen van handelingsonbekwamen zijn altijd vernietigbaar. Bij
rechtshandelingen van feitelijk onbekwamen moet er worden gekeken of de wederpartij
gerechtvaardigd heeft vertrouwd op de bekwaamheid van de feitelijk onbekwame. Indien dit
het geval is, is de overeenkomst geldig. Kortom, tegen art. 3:32 BW kan art. 3:35 BW niet
worden ingebracht maar tegen art. 3:34 BW wel.
2. HR Westhoff/Spronsen
De feiten
Westhoff, een internationaal vrachtwagenchauffeur, zegt naar aanleiding van een incident op
zijn werk tegen een collega: ''Ik pak mijn zooitje je bekijkt het maar, ik kom nooit meer terug''.
Westhoff vertrok vervolgens naar huis en liet twee dagen niets van zich horen. Op de derde
dag komt Westhoff op zijn beslissing terug en vordert hij bij zijn baas, Spronsen, doorbetaling
van zijn loon. Spronsen had Westhoff echter al een brief gestuurd waarin deze aangaf dat hij
de uiting van Westhoff als een eenzijdige rechtshandeling had opgevat en derhalve op grond
van deze uiting het dienstverband van Westhoff als beëindigd beschouwde. Nu Westhoff
zegt op zijn beslissing terug te willen komen, stelt Spronsen dat hij gerechtvaardigd op de
uiting van Westhoff mocht vertrouwen.
Rechtsregel
Indien een eenzijdige ontslagneming ingrijpende gevolgen voor een werknemer heeft en het
niet-ontslaan van de werknemer geen nadeel voor de werkgever heeft, mag de werkgever de
werknemer niet ontslaan op grond van de redelijkheid en billijkheid. Hieruit wordt duidelijk dat
er goed naar de omstandigheden gekeken moet worden met betrekking tot gerechtvaardigd
vertrouwen.
3. HR Centavos/ Stichting Nieuwenhuis
Feiten
De stichting heeft vervolgens een huurachterstand laten ontstaan waarop Centavo driemaal
een aanmaning stuurde naar het postbusadres van de stichting. Dit adres werd al vanaf het
begin van het sluiten van de overeenkomsten gebruikt en stond ook op het briefpapier van
de stichting gedrukt. Verschillende aangetekende brieven kwamen retour met de
aantekening “niet afgehaald” of “postbus opgeheven”. Daarop stuurde Centavo
aanmaningen naar de individuele adressen van de verhuurde panden.
De stichting voert aan dat van alle verzonden aanmaningen slechts eentje haar had bereikt.
In de procedure bleek dat de postbus buiten haar schuld was geblokkeerd door TNT-post. De
stichting vorderde een verklaring voor recht dat het recht van terugkoop niet is vervallen, met
veroordeling van Centavos om mee te werken aan het effectueren van het terugkooprecht.
Rechtsregel
, De Hoge Raad kiest nu ondubbelzinnig voor de ontvangsttheorie als uitgangspunt. Het
uitgangspunt is dat de verklaring de wederpartij moet hebben bereikt om werking te hebben.
De afzender moet daartoe feiten en/of omstandigheden stellen en zo nodig bewijzen. Het
begrip bereiken wordt door de Hoge Raad dus objectief ingevuld. De Hoge Raad geeft een
vrij compleet stappenplan van wat precies moet worden bewezen en vult ook meteen het
‘redelijkerwijs’-criterium in zodat dit geen open norm blijf.
In dit concrete geval mocht Centavos redelijkerwijs aannemen dat de stichting bereikbaar
was via de postbus. De stonden op het briefpapier gedrukt en werden als sinds het begin
gebruikt door de stichting. Dat de post vervolgens niet wordt gelezen en de postbus tijdelijk
werd gesloten door TNT-post, komt voor rekening van de stichting.
4. HR Pos/Van den Bosch
De feiten
Van den Bosch pacht sinds 1954 een stuk weiland van Gerrit Brouwer. In het pachtcontract is
een clausule opgenomen waarin staat dat als Brouwer en al zijn bij hem inwonende zussen
overlijden, Van Den Bosch het exclusieve recht heeft om de grond en de boerderij te kopen.
Gerrit en al zijn zussen overlijden op een zus, Neeltje Brouwer, na. Neeltje heeft een
achterneef, Pos, die haar vermogen beheert. In 1963 schenkt Neeltje, daartoe aangezet door
Pos, de boerderij aan Pos. Pos aanvaard de schenking wetende dat Van den Bosch
krachtens de clausule het exclusieve recht heeft om de grond en de boerderij te kopen. Als
Neeltje in 1964 overlijdt wil Van den Bosch de grond en de boerderij kopen. Hij merkt echter
dat Pos het huis van Neeltje geschonken heeft gekregen. Pos weigert om mee te werken
aan een overdracht van het huis aan Van den Bosch. Van den Bosch doet een beroep op
onrechtmatige daad.
Rechtsregel
Het handelen met iemand terwijl men weet, dat deze door het handelen een overeenkomst
met een ander schendt is in beginsel niet onrechtmatig jegens die ander. Dit kan echter
anders zijn indien er bepaalde omstandigheden zijn de dit handelen onrechtmatig maken.
Het profiteren van een wanprestatie is in principe geen onrechtmatige daad, tenzij zoals in
casu de omstandigheden zich hiertoe lenen. Pos wist van de koopoptie, Pos had een
vertrouwenspositie bij Neeltje en hij moet zich bewust zijn geweest van het nadeel voor Van
den Bosch. Dit is een belangrijk voorbeeld van ‘misbruik van omstandigheden’, hieruit wordt
duidelijk dat er bij misbruik van omstandigheden goed geargumenteerd moet worden over de
omstandigheden.
5. HR Kribbebijter
De feiten
Scholte verkocht een negenjarig ruin, een paardenhengst waar de teelballen operatief van
verwijderd zijn, voor 7600 gulden aan Schiphoff onder de garantie dat deze ruin 'goed,
eerlijk, braaf en vrij van enig kwaad' is. Schiphoff heeft in opdracht van Lörsch, een Duitse
paardenhandelaar, gehandeld. Nadat de ruin is geleverd aan Lörsch, onderzoeken twee
dierartsen het beest. De ruin blijkt een 'kribbebijter' met opgereden lendenen te zijn.
Schiphoff vordert ontbinding van de koopovereenkomst en eist vergoeding van de schade
van Scholte. Scholte verweert zich door te stellen dat niet Schiphoff, maar Lörsch de koper
van de ruin is. Bovendien stelt hij dat door de levering aan Lörsch, deze eigenaar van de ruin
is geworden. Schiphoff heeft nooit schade kunnen leiden volgens Scholte, omdat Schiphoff
nooit de koper is geweest.
Rechtsregel
Iemand die in eigen naam, maar ten behoeve van een opdrachtgever een overeenkomst
sluit, kan in beginsel ook in eigen naam ten behoeve van die opdrachtgever de uit de
overeenkomst voortvloeiende rechten uitoefenen.
6. HR Vas Dias/ Salters
1. HR Eelman/Hin
De feiten
In het voorjaar van 1954 besluit Eelman om zijn boerderij te verkopen, hij verkoopt deze aan
Hin tegen een normale economische prijs. Tijdens de levering van de boerderij op 1 juli
weigert Eelman om mee te werken aan de levering. Eelman geeft namelijk aan dat hij van de
koopovereenkomst af wil, hij is schizofreen en verkocht zijn boerderij enkel omdat hij geesten
zag. Eelman beroept zich op artikel 3:34 BW, de geestelijke stoornis. Hin beroept zich
daarentegen op gerechtvaardigd vertrouwen, art. 3:35 BW. In het begin van 1955 wordt
Eelman echter onder curatele gesteld wegens krankzinnigheid.
Rechtsregel
Rechtshandelingen van handelingsonbekwamen zijn altijd vernietigbaar. Bij
rechtshandelingen van feitelijk onbekwamen moet er worden gekeken of de wederpartij
gerechtvaardigd heeft vertrouwd op de bekwaamheid van de feitelijk onbekwame. Indien dit
het geval is, is de overeenkomst geldig. Kortom, tegen art. 3:32 BW kan art. 3:35 BW niet
worden ingebracht maar tegen art. 3:34 BW wel.
2. HR Westhoff/Spronsen
De feiten
Westhoff, een internationaal vrachtwagenchauffeur, zegt naar aanleiding van een incident op
zijn werk tegen een collega: ''Ik pak mijn zooitje je bekijkt het maar, ik kom nooit meer terug''.
Westhoff vertrok vervolgens naar huis en liet twee dagen niets van zich horen. Op de derde
dag komt Westhoff op zijn beslissing terug en vordert hij bij zijn baas, Spronsen, doorbetaling
van zijn loon. Spronsen had Westhoff echter al een brief gestuurd waarin deze aangaf dat hij
de uiting van Westhoff als een eenzijdige rechtshandeling had opgevat en derhalve op grond
van deze uiting het dienstverband van Westhoff als beëindigd beschouwde. Nu Westhoff
zegt op zijn beslissing terug te willen komen, stelt Spronsen dat hij gerechtvaardigd op de
uiting van Westhoff mocht vertrouwen.
Rechtsregel
Indien een eenzijdige ontslagneming ingrijpende gevolgen voor een werknemer heeft en het
niet-ontslaan van de werknemer geen nadeel voor de werkgever heeft, mag de werkgever de
werknemer niet ontslaan op grond van de redelijkheid en billijkheid. Hieruit wordt duidelijk dat
er goed naar de omstandigheden gekeken moet worden met betrekking tot gerechtvaardigd
vertrouwen.
3. HR Centavos/ Stichting Nieuwenhuis
Feiten
De stichting heeft vervolgens een huurachterstand laten ontstaan waarop Centavo driemaal
een aanmaning stuurde naar het postbusadres van de stichting. Dit adres werd al vanaf het
begin van het sluiten van de overeenkomsten gebruikt en stond ook op het briefpapier van
de stichting gedrukt. Verschillende aangetekende brieven kwamen retour met de
aantekening “niet afgehaald” of “postbus opgeheven”. Daarop stuurde Centavo
aanmaningen naar de individuele adressen van de verhuurde panden.
De stichting voert aan dat van alle verzonden aanmaningen slechts eentje haar had bereikt.
In de procedure bleek dat de postbus buiten haar schuld was geblokkeerd door TNT-post. De
stichting vorderde een verklaring voor recht dat het recht van terugkoop niet is vervallen, met
veroordeling van Centavos om mee te werken aan het effectueren van het terugkooprecht.
Rechtsregel
, De Hoge Raad kiest nu ondubbelzinnig voor de ontvangsttheorie als uitgangspunt. Het
uitgangspunt is dat de verklaring de wederpartij moet hebben bereikt om werking te hebben.
De afzender moet daartoe feiten en/of omstandigheden stellen en zo nodig bewijzen. Het
begrip bereiken wordt door de Hoge Raad dus objectief ingevuld. De Hoge Raad geeft een
vrij compleet stappenplan van wat precies moet worden bewezen en vult ook meteen het
‘redelijkerwijs’-criterium in zodat dit geen open norm blijf.
In dit concrete geval mocht Centavos redelijkerwijs aannemen dat de stichting bereikbaar
was via de postbus. De stonden op het briefpapier gedrukt en werden als sinds het begin
gebruikt door de stichting. Dat de post vervolgens niet wordt gelezen en de postbus tijdelijk
werd gesloten door TNT-post, komt voor rekening van de stichting.
4. HR Pos/Van den Bosch
De feiten
Van den Bosch pacht sinds 1954 een stuk weiland van Gerrit Brouwer. In het pachtcontract is
een clausule opgenomen waarin staat dat als Brouwer en al zijn bij hem inwonende zussen
overlijden, Van Den Bosch het exclusieve recht heeft om de grond en de boerderij te kopen.
Gerrit en al zijn zussen overlijden op een zus, Neeltje Brouwer, na. Neeltje heeft een
achterneef, Pos, die haar vermogen beheert. In 1963 schenkt Neeltje, daartoe aangezet door
Pos, de boerderij aan Pos. Pos aanvaard de schenking wetende dat Van den Bosch
krachtens de clausule het exclusieve recht heeft om de grond en de boerderij te kopen. Als
Neeltje in 1964 overlijdt wil Van den Bosch de grond en de boerderij kopen. Hij merkt echter
dat Pos het huis van Neeltje geschonken heeft gekregen. Pos weigert om mee te werken
aan een overdracht van het huis aan Van den Bosch. Van den Bosch doet een beroep op
onrechtmatige daad.
Rechtsregel
Het handelen met iemand terwijl men weet, dat deze door het handelen een overeenkomst
met een ander schendt is in beginsel niet onrechtmatig jegens die ander. Dit kan echter
anders zijn indien er bepaalde omstandigheden zijn de dit handelen onrechtmatig maken.
Het profiteren van een wanprestatie is in principe geen onrechtmatige daad, tenzij zoals in
casu de omstandigheden zich hiertoe lenen. Pos wist van de koopoptie, Pos had een
vertrouwenspositie bij Neeltje en hij moet zich bewust zijn geweest van het nadeel voor Van
den Bosch. Dit is een belangrijk voorbeeld van ‘misbruik van omstandigheden’, hieruit wordt
duidelijk dat er bij misbruik van omstandigheden goed geargumenteerd moet worden over de
omstandigheden.
5. HR Kribbebijter
De feiten
Scholte verkocht een negenjarig ruin, een paardenhengst waar de teelballen operatief van
verwijderd zijn, voor 7600 gulden aan Schiphoff onder de garantie dat deze ruin 'goed,
eerlijk, braaf en vrij van enig kwaad' is. Schiphoff heeft in opdracht van Lörsch, een Duitse
paardenhandelaar, gehandeld. Nadat de ruin is geleverd aan Lörsch, onderzoeken twee
dierartsen het beest. De ruin blijkt een 'kribbebijter' met opgereden lendenen te zijn.
Schiphoff vordert ontbinding van de koopovereenkomst en eist vergoeding van de schade
van Scholte. Scholte verweert zich door te stellen dat niet Schiphoff, maar Lörsch de koper
van de ruin is. Bovendien stelt hij dat door de levering aan Lörsch, deze eigenaar van de ruin
is geworden. Schiphoff heeft nooit schade kunnen leiden volgens Scholte, omdat Schiphoff
nooit de koper is geweest.
Rechtsregel
Iemand die in eigen naam, maar ten behoeve van een opdrachtgever een overeenkomst
sluit, kan in beginsel ook in eigen naam ten behoeve van die opdrachtgever de uit de
overeenkomst voortvloeiende rechten uitoefenen.
6. HR Vas Dias/ Salters
