Materieel strafrecht, hoorcolleges 1 t/m 7

Materieel strafrecht - Hoorcolleges


Hoorcollege 1 – Schuld en roekeloosheid

Schuld
Culpoze gevolgsdelicten:  het veroorzaken van een gevolg is strafbaar.
- Art. 307 Sr: dood door schuld
- Art. 308 Sr: zwaar lichamelijk letsel door schuld
- Art. 158 Sr: brand door schuld
- Art. 6 WVW: dood en letsel door schuld in het verkeer

Schuld op bijkomende omstandigheden:  je had redelijkerwijs moeten vermoeden dat er een
strafbaar gevolg zit aan een bepaalde actie
- Art. 417bis Sr: schuldheling

Schuld = verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid
Criteria:
 Normatieve component: onvoorzichtigheid
o Aanmerkelijkheid: de onvoorzichtigheid moet een bepaald niveau hebben
 Psychische component: onbewuste schuld (Verpleegster), bewuste schuld (Porsche) en
voorzienbaarheid van het gevolg (Kampvuur).
o Verwijtbaarheid: ontbreekt bij verontschuldigbare onmacht (Blackout) of
verontschuldigbare dwaling

Toepassing op een casus
Feiten casus Salam (verdronken meisje in het zwembad):
- De twee schoolleraren kenden het Protocol en het Schoolwerkplan niet
- De normale gang van zaken was dat de badmeesters tijdens het zwemmen toezicht hielden
- De twee schoolleraren hielden geen toezicht tijdens het vrij zwemmen, ze zaten wel bij het
ondiepe bad
- De groepsleraar van Salam had tegen de badmeester gezegd dat Salam niet kon zwemmen
 Uitspraak: De schoolleraren hadden het plan en het protocol niet hoeven kennen, maar het
schoolbestuur wel. De leraren hebben onvoorzichtig gehandeld, maar de leraren hadden geen
bijzondere zorgplicht en waren ondersteunende toezichthouders.
De drie badmeesters hielden algemeen toezicht op de twee baden, maar er waren geen
afspraken over gevaarlijke plaatsen of kinderen niet konden zwemmen. Dus ze volgden de
normale gang van zaken. De badmeesters hadden wel een bijzondere zorgplicht. Alle
badmeesters handelden aanmerkelijk onvoorzichtig, en zijn daarmee schuldig.

Normatieve component  badmeesters en schoolleraren zijn verantwoordelijk voor toezicht tijdens
het zwemmen en maken daar afspraken over.
Psychische component  de badmeesters waren daarvan wel op de hoogte, de schoolleraren niet.
Verschil: de schoolleraren hebben gedwaald omtrent hun bijzondere zorgplicht om toezicht te
houden. Is deze dwaling verschoonbaar (net als Blackout)?

Roekeloosheid
Wettelijke bepalingen:
- Art. 307 lid 2: dood door roekeloosheid
- Art. 308 lid 2: zwaar letsel door roekeloosheid
- Art. 175 lid 2 WVW: roekeloosheid in het verkeer
 Strafverzwarende omstandigheden bij schuld en roekeloosheid in art. 175 lid 3 WVW.

Schuld in het verkeer (Arrest Blackout):

, Materieel strafrecht - Hoorcolleges


 Geheel van gedragingen, aard en ernst daarvan en overige omstandigheden van het geval
bepalen de schuld.
 In zijn algemeenheid valt niet te zeggen of één verkeersovertreding voldoende is voor schuld
 Ernst van de gevolgen van een verkeersovertreding bepaalt niet zonder meer schuld
 Geen schuld bij verontschuldigbare onmacht (blackout)
De Blackout-criteria gelden ook bij roekeloosheid. Roekeloosheid is de zwaarste vorm van schuld,
daarom is er een motivering vereist door de rechter.

Criteria:
 Buitengewoon onvoorzichtige gedraging
 Zeer ernstig gevaar
 Verdachte was zich daarvan bewust of had dat moeten zijn
Geen buitengewone onvoorzichtigheid  te hard en dronken rijden op onverlicht weg en brommer
aanrijden (art. 175 lid 2 WVW)
Wel buitengewone onvoorzichtigheid  Snelwedstijd en Filefuik

Toepassing op een casus
Speedrijder  onder invloed van speed en een daardoor veroorzaakte psychose rijdt de verdachte
met grote snelheid over de vluchtstrook en botst bij het invoegen op een auto. Het gevolg is 1 dode
en 5 zwaargewonden. Is dit roekeloosheid?
 Geen roekeloosheid
o Onder invloed, te hard rijden, gevaarlijk inhalen: art. 175 lid 3 WVW
o Geen ‘tomeloze onverschilligheid’
o Roekeloosheid alleen bij snelheidswedstrijden
 Wel schuld: aanmerkelijke onvoorzichtigheid
 Ook onmacht (psychose), maar niet verontschuldigbaar

Samenvatting
Bij schuld en roekeloosheid ligt de nadruk op de normatieve component: aanmerkelijke of
buitengewone onvoorzichtigheid van de gedraging.
Psychische component = onbewuste of bewuste schuld/roekeloosheid, voorzienbaarheid.
De psychische component komt vooral aan de orde bij de verwijtbaarheid: is er sprake van
verontschuldigbare onmacht (Blackout) of verontschuldigbare dwaling?
Hoorcollege 2: Opzet en voorbedachte raad

Opzet
Opzet op gevolg
 Art. 287 Sr (doodslag)
 Art. 302 Sr (zware mishandeling)
 Art. 157 Sr (brandstichting)
Opzet op omstandigheid
 Art. 416 Sr (heling

Gewoon opzet  Willens en wetens
Voorwaardelijk opzet  Willens en wetens de aanmerkelijke kans aanvaarden
Aanmerkelijke kans: Overweging 3.6 HIV I arrest. De aard van de gedraging, omstandigheden
van het geval en algemene ervaringsregels. De aanmerkelijkheid is niet afhankelijk van de
aard van het gevolg (als het risico op het gevolg ernstiger wordt, dan betekent dat niet dat de
aanmerkelijke kans ook zwaarder kan worden gestraft).
Variaties in aanmerkelijkheid: