Samenvatting handboek forensische orthopedagogiek
Hoofstuk 7; etiologie (oorzaken) van kindermishandeling en verwaarlozing
Kernpunten;
- Risicofactoren spelen een prominente rol in verklaringen voor km
- Vooral het samenspel van factoren op verschillende niveaus is bepalend voor de
hoogte van het risico op (herhaling van) km
- Grondige kennis over etiologie ontbreekt door obstakels in etiologisch onderzoek
Definitie Kindermishandeling;
Jeugdwet art. 1.1;
Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke,
psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de
minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief
opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan
de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel
Onderscheid in twee vormen kindermishandeling:
1. Actief; de schade wordt actief toegebracht aan het kind zoals bij bv. Fysieke en
emotionele mishandeling. En seksueel misbruik
2. Passief; de schade wordt passief toegebracht. Zoals bij bv. Fysieke, emotionele en
medische verwaarlozing. Maar ook het kind getuige laten zijn van huiselijk geweld,
omdat dit vaak tot trauma leidt.
Obstakels in etiologisch onderzoek
1. Een gebrek aan een eenduidige definitie van de verschillende vormen van
mishandeling (in elk land andere wet-/regelgeving. Zoals bv. De corrigerende tik)
2. Verschillende mishandelingsvormen komen vaak tegelijk voor en gezinnen waarin
mishandeling voorkomt vaak te maken hebben met meerdere problemen (armoede,
werkloos, psychische problemen) de vraag welke factor leidt tot welke vorm van
mishandeling is dan lastig te beantwoorden
3. Accuraat vaststellen welke kinderen wel en niet slachtoffer zijn van mishandeling.
(Vaak sprake van onderrapportage, omdat veel gevallen niet gemeld worden bij
officiële instanties)
Monocausale theorieën; per theorie een oorzaak centraal
1. Gehechtheidstheorie; verklaart fysieke mishandeling en verwaarlozing. Mishandeling
wordt veroorzaakt door een slechte ouder-kindrelatie. Zowel bij gehechtheidstheorie
als psychodynamische theorie (afwijkende mentale processen bij ouders door bv.
Mishandeling in eigen jeugd) de nadruk op de verstoorde band tussen moeder en
kind.
, 2. Leertheorotisch perspectief; juist weinig aandacht voor gehechtheid en mentale
processen, maar staat centraal dat km aangeleerd gedrag is.
Risicofactoren en protectieve factoren
Risicofactoren; gebeurtenissen, omstandigheden of kenmerken waarvan onderzoek heeft
aangetoond dat deze samenhangen met een verhoogde kans op negatieve uitkomst. (Bv.
Lage ses)
Beschermende factoren; gebeurtenissen, omstandigheden of kenmerken die het effect van
risicofactoren verminderen of tenietdoen en daarmee de kans op een negatieve uitkomst
verlagen (ondersteunend sociaal netwerk)
Algemene risicofactoren:
(Ouderfactoren)
1. Gebrekkig pedagogisch besef
2. Agressieproblematiek
3. Psychiatrische problemen
4. Middelenmisbruik
5. Verstandelijke beperking
6. Intergenerationele overdacht (ouders vroeger mishandeld> grote kans nu zelf hun
kinderen mishandelen)
- In algemeen verondersteld dat niet alle risicofactoren op dezelfde manier van belang
zijn voor de verschillende mishandelingsvormen
Multicausale theorieën; sociaal-ecologisch perspectief waarbij risicofactoren gerelateerd
aan het kind, de ouders en de sociale omgeving samen komen in een theorie
1 sociaal-ecologisch model van belsky;
-waarbij de ontwikkeling van het kind vormgegeven wordt door 1. Biologische processen 2
interactie tussen kind en sociale omgeving. 3 interactie tussen sociale systemen in de
omgeving van het kind (ouders met leerkracht kind)
Km wordt volgens belsky bepaald door interactie tussen risico en beschermende factoren
op vier niveaus;
1. Het verleden van ouders/ verzorgers die hun kind mishandelen
2. Eigenschappen van het kind en gezin
3. Eigenschappen van het werk van ouders, de gemeenschap waarin het gezin leeft,
mate van sociale steun voor het gezin
4. De houding van de maatschappij ten aanzien van kinderen en km
Volgens dit model hangt het ontstaan van km af van de balans tussen alle risico en
beschermende factoren.
Nabijheid van factoren: factoren die dichter bij het kind staan wegen zwaarder dan factoren
verder van het kind af (mentale problemen ouder t.o.v. overheid)
Hoofstuk 7; etiologie (oorzaken) van kindermishandeling en verwaarlozing
Kernpunten;
- Risicofactoren spelen een prominente rol in verklaringen voor km
- Vooral het samenspel van factoren op verschillende niveaus is bepalend voor de
hoogte van het risico op (herhaling van) km
- Grondige kennis over etiologie ontbreekt door obstakels in etiologisch onderzoek
Definitie Kindermishandeling;
Jeugdwet art. 1.1;
Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke,
psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de
minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief
opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan
de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel
Onderscheid in twee vormen kindermishandeling:
1. Actief; de schade wordt actief toegebracht aan het kind zoals bij bv. Fysieke en
emotionele mishandeling. En seksueel misbruik
2. Passief; de schade wordt passief toegebracht. Zoals bij bv. Fysieke, emotionele en
medische verwaarlozing. Maar ook het kind getuige laten zijn van huiselijk geweld,
omdat dit vaak tot trauma leidt.
Obstakels in etiologisch onderzoek
1. Een gebrek aan een eenduidige definitie van de verschillende vormen van
mishandeling (in elk land andere wet-/regelgeving. Zoals bv. De corrigerende tik)
2. Verschillende mishandelingsvormen komen vaak tegelijk voor en gezinnen waarin
mishandeling voorkomt vaak te maken hebben met meerdere problemen (armoede,
werkloos, psychische problemen) de vraag welke factor leidt tot welke vorm van
mishandeling is dan lastig te beantwoorden
3. Accuraat vaststellen welke kinderen wel en niet slachtoffer zijn van mishandeling.
(Vaak sprake van onderrapportage, omdat veel gevallen niet gemeld worden bij
officiële instanties)
Monocausale theorieën; per theorie een oorzaak centraal
1. Gehechtheidstheorie; verklaart fysieke mishandeling en verwaarlozing. Mishandeling
wordt veroorzaakt door een slechte ouder-kindrelatie. Zowel bij gehechtheidstheorie
als psychodynamische theorie (afwijkende mentale processen bij ouders door bv.
Mishandeling in eigen jeugd) de nadruk op de verstoorde band tussen moeder en
kind.
, 2. Leertheorotisch perspectief; juist weinig aandacht voor gehechtheid en mentale
processen, maar staat centraal dat km aangeleerd gedrag is.
Risicofactoren en protectieve factoren
Risicofactoren; gebeurtenissen, omstandigheden of kenmerken waarvan onderzoek heeft
aangetoond dat deze samenhangen met een verhoogde kans op negatieve uitkomst. (Bv.
Lage ses)
Beschermende factoren; gebeurtenissen, omstandigheden of kenmerken die het effect van
risicofactoren verminderen of tenietdoen en daarmee de kans op een negatieve uitkomst
verlagen (ondersteunend sociaal netwerk)
Algemene risicofactoren:
(Ouderfactoren)
1. Gebrekkig pedagogisch besef
2. Agressieproblematiek
3. Psychiatrische problemen
4. Middelenmisbruik
5. Verstandelijke beperking
6. Intergenerationele overdacht (ouders vroeger mishandeld> grote kans nu zelf hun
kinderen mishandelen)
- In algemeen verondersteld dat niet alle risicofactoren op dezelfde manier van belang
zijn voor de verschillende mishandelingsvormen
Multicausale theorieën; sociaal-ecologisch perspectief waarbij risicofactoren gerelateerd
aan het kind, de ouders en de sociale omgeving samen komen in een theorie
1 sociaal-ecologisch model van belsky;
-waarbij de ontwikkeling van het kind vormgegeven wordt door 1. Biologische processen 2
interactie tussen kind en sociale omgeving. 3 interactie tussen sociale systemen in de
omgeving van het kind (ouders met leerkracht kind)
Km wordt volgens belsky bepaald door interactie tussen risico en beschermende factoren
op vier niveaus;
1. Het verleden van ouders/ verzorgers die hun kind mishandelen
2. Eigenschappen van het kind en gezin
3. Eigenschappen van het werk van ouders, de gemeenschap waarin het gezin leeft,
mate van sociale steun voor het gezin
4. De houding van de maatschappij ten aanzien van kinderen en km
Volgens dit model hangt het ontstaan van km af van de balans tussen alle risico en
beschermende factoren.
Nabijheid van factoren: factoren die dichter bij het kind staan wegen zwaarder dan factoren
verder van het kind af (mentale problemen ouder t.o.v. overheid)
