H1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Wat is psychologie?
=>Psyche en logos; studie van de geest (waarom doen denken voelen en willen we)
Drie soorten psychologen:
- Experimenteel psychologen: stelt onderzoeken op en haalt er conclusies uit
- Docenten psychologen: iedereen die de kennis van de psychologie overdraagt
- Toegepast psychologen: kennis toepassen op individuen, groepen of maatschappij
(beïnvloeden)
Werkgebieden voor tp’ers (in boek staan specialisaties):
Consument en maatschappij; arbeid en organisatie; maatschappelijke participatie en
veiligheid; sociale innovatie; gezondheid en zorg; onderwijs en ontwikkeling; relaties
Psychologische perspectieven (niet in volgorde):
1. Biologisch perspectief
2. Cognitief perspectief
3. Behavioristisch perspectief
4. Perspectieven vanuit de gehele persoon: psychodynamisch, humanistisch en
dispositioneel
5. Ontwikkelingsperspectief
6. Sociocultureel perspectief
Psychologie is situaties vanuit verschillende perspectieven bekijken -> vanuit 1 perspectief
heb je niet het complete plaatje. Perspectieven komen voort uit onderzoek.
->Psychodynamisch (whole person)
- Mensen zijn zich niet bewust van hun beweegredenen -> onbewuste verdrongen
conflicten in bewustzijn brengen
- De mens is een conflictwezen => kan leiden tot neurosen of sublimatie
- Droominterpretatie (waarom droom je dat je valt of je tanden verliest)
- Sigmund Freud (1856-1939)
- Primaire driften spelen altijd een rol
Veel kritiek op; want het was geen wetenschap. Geen bewijs verzameld, niet kritisch bekeken
door anderen. Geen echt onderzoek gedaan.
->Behaviorisme
- Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag- blackbox psychologie
- Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op leerervaringen (stimulus-
respons) bijv.: afstraffen-> stopt met bepaald gedrag. Belonen-> gaat door met
bepaald gedrag
- De omgeving bepaalt het gedrag
- Watson en Skinner (operant conditioneren)
Kritiek: zou betekenen dat de mens een speelbal is van eigen omgeving en geen eigen wil
heeft.
, ->Humanistisch (whole person) kijken naar persoon als geheel, mensen doen dingen omdat
ze ervoor kiezen. Ze maken keuzes omdat ze dat willen.
- Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het behaviorisme
- Geloven in de vrije wil van de mens => groei en zelfactualisatie
- Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
- Abraham Maslow => behoeftehiërarchie
- Carl Rogers => non-directieve therapie (alleen cliënt de gelegenheid geven om na te
denken)
->Cognitief perspectief (ontwikkeling net als computers, rond de tijd van computers)
- Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
- De computer als metafoor voor de wijze waarop mensen met informatie omgaan.
“als je dit doet en dit zegt tegen iemand, denkt diegene dat, en maakt hij die keuze en
komt hij tot die beslissing”
Bijv. in de supermarkt staat duur product op ooghoogte, waardoor iemand dat als
eerste ziet. Die informatie wordt verwerkt en wordt meegenomen in de keuze.
- Cognitie -> opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
->Sociocultureel perspectief
- Mensen zijn sociale wezens en daarom zijn sociale interactie en het culturele
perspectief van belang. De omgeving en cultuur waar iemand in opgroeit is heel
bepalend voor hoe iemand de wereld ziet.
- Onderwerpen: vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid en conformisme.
- Wat is de invloed van cultuur op het gedrag van mensen?
- Huidige psychologie heeft een westers subject als onderwerp. Geeft een eenzijdig
beeld.
Wat is er nodig om botsingen te voorkomen en mensen in contact te laten komen?
->Biologisch perspectief
Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden komen voort uit lichamelijke
eigenschappen
- Neurowetenschap: de oorzaken van ons gedrag worden gezocht in de werking van de
genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de hormonen
- Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de
kans op overleven en voortplanting te vergroten
Bijv. homo sapiens waren niet per se sterker of slimmer, maar door samenwerking etc
is het de enige soort die heeft overleefd.
->Dispositionele invalshoek (whole-person)
- Verschillen tussen mensen ontstaan uit verschillen in blijvende kenmerken en
neigingen, die karaktertrekken en temperamenten genoemd worden
Wat is psychologie?
=>Psyche en logos; studie van de geest (waarom doen denken voelen en willen we)
Drie soorten psychologen:
- Experimenteel psychologen: stelt onderzoeken op en haalt er conclusies uit
- Docenten psychologen: iedereen die de kennis van de psychologie overdraagt
- Toegepast psychologen: kennis toepassen op individuen, groepen of maatschappij
(beïnvloeden)
Werkgebieden voor tp’ers (in boek staan specialisaties):
Consument en maatschappij; arbeid en organisatie; maatschappelijke participatie en
veiligheid; sociale innovatie; gezondheid en zorg; onderwijs en ontwikkeling; relaties
Psychologische perspectieven (niet in volgorde):
1. Biologisch perspectief
2. Cognitief perspectief
3. Behavioristisch perspectief
4. Perspectieven vanuit de gehele persoon: psychodynamisch, humanistisch en
dispositioneel
5. Ontwikkelingsperspectief
6. Sociocultureel perspectief
Psychologie is situaties vanuit verschillende perspectieven bekijken -> vanuit 1 perspectief
heb je niet het complete plaatje. Perspectieven komen voort uit onderzoek.
->Psychodynamisch (whole person)
- Mensen zijn zich niet bewust van hun beweegredenen -> onbewuste verdrongen
conflicten in bewustzijn brengen
- De mens is een conflictwezen => kan leiden tot neurosen of sublimatie
- Droominterpretatie (waarom droom je dat je valt of je tanden verliest)
- Sigmund Freud (1856-1939)
- Primaire driften spelen altijd een rol
Veel kritiek op; want het was geen wetenschap. Geen bewijs verzameld, niet kritisch bekeken
door anderen. Geen echt onderzoek gedaan.
->Behaviorisme
- Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag- blackbox psychologie
- Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op leerervaringen (stimulus-
respons) bijv.: afstraffen-> stopt met bepaald gedrag. Belonen-> gaat door met
bepaald gedrag
- De omgeving bepaalt het gedrag
- Watson en Skinner (operant conditioneren)
Kritiek: zou betekenen dat de mens een speelbal is van eigen omgeving en geen eigen wil
heeft.
, ->Humanistisch (whole person) kijken naar persoon als geheel, mensen doen dingen omdat
ze ervoor kiezen. Ze maken keuzes omdat ze dat willen.
- Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het behaviorisme
- Geloven in de vrije wil van de mens => groei en zelfactualisatie
- Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
- Abraham Maslow => behoeftehiërarchie
- Carl Rogers => non-directieve therapie (alleen cliënt de gelegenheid geven om na te
denken)
->Cognitief perspectief (ontwikkeling net als computers, rond de tijd van computers)
- Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
- De computer als metafoor voor de wijze waarop mensen met informatie omgaan.
“als je dit doet en dit zegt tegen iemand, denkt diegene dat, en maakt hij die keuze en
komt hij tot die beslissing”
Bijv. in de supermarkt staat duur product op ooghoogte, waardoor iemand dat als
eerste ziet. Die informatie wordt verwerkt en wordt meegenomen in de keuze.
- Cognitie -> opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
->Sociocultureel perspectief
- Mensen zijn sociale wezens en daarom zijn sociale interactie en het culturele
perspectief van belang. De omgeving en cultuur waar iemand in opgroeit is heel
bepalend voor hoe iemand de wereld ziet.
- Onderwerpen: vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid en conformisme.
- Wat is de invloed van cultuur op het gedrag van mensen?
- Huidige psychologie heeft een westers subject als onderwerp. Geeft een eenzijdig
beeld.
Wat is er nodig om botsingen te voorkomen en mensen in contact te laten komen?
->Biologisch perspectief
Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden komen voort uit lichamelijke
eigenschappen
- Neurowetenschap: de oorzaken van ons gedrag worden gezocht in de werking van de
genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de hormonen
- Evolutionaire psychologie: gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de
kans op overleven en voortplanting te vergroten
Bijv. homo sapiens waren niet per se sterker of slimmer, maar door samenwerking etc
is het de enige soort die heeft overleefd.
->Dispositionele invalshoek (whole-person)
- Verschillen tussen mensen ontstaan uit verschillen in blijvende kenmerken en
neigingen, die karaktertrekken en temperamenten genoemd worden
