GGZ 2021
Kinder en Jeugdpsychopathologie
Taak 1: Verstandelijke beperking:
Beschrijf het klinisch beeld bij verstandelijke beperking. Aan welke criteria (DSM-5 kernkenmerken)
moet worden voldaan?
Het klinische beeld van verstandelijke beperking wordt gedefinieerd door de DSM-5 (Diagnostic and
Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition) en omvat de volgende kernkenmerken:
1. Beperkte intellectuele functie: De persoon heeft een significant lage score op een
intelligentietest, meestal met een IQ onder de 70.
2. Beperkingen in adaptief gedrag: De persoon heeft moeite met alledaagse sociale en
praktische vaardigheden die passen bij hun leeftijd en culturele achtergrond. Dit omvat
gebieden zoals communicatie, zelfzorg, sociale interactie, zelfstandig wonen en academische
vaardigheden.
3. Begin vóór de leeftijd van 18 jaar: De beperkingen moeten zich al voordoen tijdens de
ontwikkelingsperiode, meestal in de kindertijd.
Deze criteria helpen bij het vaststellen van de diagnose van verstandelijke beperking en het
beoordelen van de ernst ervan (licht, matig, ernstig of diep). Het klinische beeld kan variëren
afhankelijk van de individuele kenmerken en ernst van de beperking.
Bestudeer de verschillende termen en classificaties (niveaus van ernst) die worden gebruikt met
betrekking tot verstandelijke beperking en waarop deze gebaseerd zijn.
Verstandelijke beperking: intellectuele ontwikkelingsstoornis die begint tijdens de
ontwikkelingsperiode en beide intellectuele en adaptieve functioneringstekorten omvat, in
conceptuele, sociale en praktische domeinen.
− Conceptueel domein: competenties op het gebied van geheugen, taal, lezen, schrijven,
rekenkundig redeneren, probleem oplossen.
− Sociaal domein: het besef van de gedachten, gevoelens en ervaringen van anderen
(empathie).
− Praktisch domein: het leervermogen en zelfmanagement in verschillende levenssituaties,
waaronder zelfverzorging.
,Invloed van IQ
IQ is een belangrijke standaard geworden voor het diagnosticeren van verstandelijke beperkingen,
gecombineerd met andere vaardigheden en capaciteiten. Een gemiddeld IQ is tussen de 70 en 130,
een onder gemiddeld IQ van 70 of lager.
De verschillende niveaus van ernst worden gedefinieerd volgens het adaptief functioneren en niet
enkel volgens de IQ-scores, want dat functioneren bepaalt de hoeveelheid benodigde ondersteuning.
Er is een klinisch oordeel nodig om de resultaten van een IQ-test te kunnen interpreteren.
Verstandelijke beperking kan worden geclassificeerd op basis van verschillende niveaus van ernst, die
meestal zijn gebaseerd op de IQ-score en de mate van adaptieve beperkingen. De meest
voorkomende classificaties zijn:
Lichte/mild vorm van verstandelijke beperking: IQ 55-70 (85%): regulier onderwijs
• Conceptuele domein: Bij schoolgaande kinderen en volwassenen is sprake
van problemen met lezen, schrijven, rekenen, klokkijken of geldbeheer. Bij
volwassenen is er een beperking in abstract denken en executieve functies.
• Sociale domein: de betrokkene gedraagt zich onvolwassen in sociale
interacties. Moeite met het ontvangen van sociale cues. Communicatie en
taalgebruik zijn concreter of minder volwassen van aard. Er kan sprake zijn
van problemen met reguleren van emoties en gedrag.
• Praktische domein: de betrokkene functioneert mogelijk op een voor de
leeftijd passende wijze wat betreft persoonlijke verzorging. Wel heeft hij of zij
meer ondersteuning nodig bij complexe dagelijkse taken als boodschappen
doen, vervoer, huishouden organiseren.
Matige vorm van verstandelijke beperking – IQ 40-54 (10%): speciaal onderwijs
• Conceptuele domein; Taal en voorschoolse vaardigheden ontwikkelen zich
langzaam, en bij schoolgaande kinderen ontwikkelen lees-, schrijf- en
rekenvaardigheden en klokkijken zich minder goed. Ontwikkeling van
schoolse vaardigheden bij volwassen is meestal van basaal niveau.
• Sociale domein; de betrokkene verschilt duidelijk van leeftijdsgenoten in
sociaal en communicatief gedrag. De betrokkene is in staat om sociale relaties
aan te gaan, maar is niet altijd in staat om sociale signalen op te merken of te
interpreteren.
• Praktische domein; de betrokkene kan voorzien in persoonlijke behoeften van
eten, aankleden, stoelgang en hygiëne, maar heeft daarvoor een lange
leerperiode en geheugensteuntjes nodig. Zelfstandig functioneren kan
mogelijk zijn.
Ernstige vorm van verstandelijke beperking – IQ 25-39 (4%): geen onderwijsmogelijkheid
• Conceptuele domein; het vermogen om conceptuele vaardigheden te
verwerven is beperkt. De betrokkene begrijpt te weinig van geschreven taal,
getallen, hoeveelheden, tijd en geld. Verzorgers geven gedurende het leven
uitgebreide ondersteuning.
, • Sociale domein; de gesproken taal is beperkt in termen van woordenschat en
grammatica. Het spreken kan beperkt blijven tot enkele zinnen of woorden.
De betrokkene begrijpt simpele taal en communicatie met gebaren
• Praktische domein; de betrokkene heeft ondersteuning nodig voor alle
dagelijkse activiteiten en continu toezicht. De betrokkene kan geen
zelfstandige keuzes maken met betrekking tot het welzijn van zichzelf of
anderen. Op volwassen leeftijd vereist deelname aan taken thuis, recreatie en
werk voortdurende ondersteuning en hulp.
Zeer ernstige vorm van verstandelijke beperking – IQ beneden 25 (1%):
• Geen onderwijsmogelijkheid
• Conceptuele domein; De betrokkene kan voorwerpen gebruiken voor
zelfzorg, werk en vrijetijdsactiviteiten. Bepaalde visueel-ruimtelijke
vaardigheden, zoals matchen en sorteren op basis van fysieke kenmerken,
kunnen worden verworven.
Korter samengevat:
1. Lichte verstandelijke beperking (IQ 50-69):
− IQ ligt tussen 50 en 69.
− Meestal kunnen deze personen redelijk zelfstandig leven met wat ondersteuning.
− Ze kunnen basisvaardigheden aanleren en beperkte academische en beroepsmogelijkheden
hebben.
2. Matige verstandelijke beperking (IQ 35-49 tot 40-54):
− IQ ligt tussen 35-49 tot 40-54, afhankelijk van de classificatiesysteem.
− Personen met matige verstandelijke beperking hebben aanzienlijke ondersteuning nodig voor
dagelijkse activiteiten en kunnen basale communicatieve vaardigheden ontwikkelen.
3. Ernstige verstandelijke beperking (IQ 20-34 tot 25-39):
− IQ ligt tussen 20-34 tot 25-39, afhankelijk van de classificatiesysteem.
− Zorg en toezicht zijn in de meeste aspecten van het dagelijks leven vereist.
− De ontwikkeling van communicatieve en zelfzorgvaardigheden is beperkt.
4. Zeer ernstige verstandelijke beperking (IQ onder 20 of 25):
− Personen met een diepe verstandelijke beperking hebben zeer ernstige intellectuele
beperkingen.
− Ze hebben intensieve, voortdurende ondersteuning en zorg nodig voor bijna alle aspecten
van het dagelijks leven.
Kinder en Jeugdpsychopathologie
Taak 1: Verstandelijke beperking:
Beschrijf het klinisch beeld bij verstandelijke beperking. Aan welke criteria (DSM-5 kernkenmerken)
moet worden voldaan?
Het klinische beeld van verstandelijke beperking wordt gedefinieerd door de DSM-5 (Diagnostic and
Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition) en omvat de volgende kernkenmerken:
1. Beperkte intellectuele functie: De persoon heeft een significant lage score op een
intelligentietest, meestal met een IQ onder de 70.
2. Beperkingen in adaptief gedrag: De persoon heeft moeite met alledaagse sociale en
praktische vaardigheden die passen bij hun leeftijd en culturele achtergrond. Dit omvat
gebieden zoals communicatie, zelfzorg, sociale interactie, zelfstandig wonen en academische
vaardigheden.
3. Begin vóór de leeftijd van 18 jaar: De beperkingen moeten zich al voordoen tijdens de
ontwikkelingsperiode, meestal in de kindertijd.
Deze criteria helpen bij het vaststellen van de diagnose van verstandelijke beperking en het
beoordelen van de ernst ervan (licht, matig, ernstig of diep). Het klinische beeld kan variëren
afhankelijk van de individuele kenmerken en ernst van de beperking.
Bestudeer de verschillende termen en classificaties (niveaus van ernst) die worden gebruikt met
betrekking tot verstandelijke beperking en waarop deze gebaseerd zijn.
Verstandelijke beperking: intellectuele ontwikkelingsstoornis die begint tijdens de
ontwikkelingsperiode en beide intellectuele en adaptieve functioneringstekorten omvat, in
conceptuele, sociale en praktische domeinen.
− Conceptueel domein: competenties op het gebied van geheugen, taal, lezen, schrijven,
rekenkundig redeneren, probleem oplossen.
− Sociaal domein: het besef van de gedachten, gevoelens en ervaringen van anderen
(empathie).
− Praktisch domein: het leervermogen en zelfmanagement in verschillende levenssituaties,
waaronder zelfverzorging.
,Invloed van IQ
IQ is een belangrijke standaard geworden voor het diagnosticeren van verstandelijke beperkingen,
gecombineerd met andere vaardigheden en capaciteiten. Een gemiddeld IQ is tussen de 70 en 130,
een onder gemiddeld IQ van 70 of lager.
De verschillende niveaus van ernst worden gedefinieerd volgens het adaptief functioneren en niet
enkel volgens de IQ-scores, want dat functioneren bepaalt de hoeveelheid benodigde ondersteuning.
Er is een klinisch oordeel nodig om de resultaten van een IQ-test te kunnen interpreteren.
Verstandelijke beperking kan worden geclassificeerd op basis van verschillende niveaus van ernst, die
meestal zijn gebaseerd op de IQ-score en de mate van adaptieve beperkingen. De meest
voorkomende classificaties zijn:
Lichte/mild vorm van verstandelijke beperking: IQ 55-70 (85%): regulier onderwijs
• Conceptuele domein: Bij schoolgaande kinderen en volwassenen is sprake
van problemen met lezen, schrijven, rekenen, klokkijken of geldbeheer. Bij
volwassenen is er een beperking in abstract denken en executieve functies.
• Sociale domein: de betrokkene gedraagt zich onvolwassen in sociale
interacties. Moeite met het ontvangen van sociale cues. Communicatie en
taalgebruik zijn concreter of minder volwassen van aard. Er kan sprake zijn
van problemen met reguleren van emoties en gedrag.
• Praktische domein: de betrokkene functioneert mogelijk op een voor de
leeftijd passende wijze wat betreft persoonlijke verzorging. Wel heeft hij of zij
meer ondersteuning nodig bij complexe dagelijkse taken als boodschappen
doen, vervoer, huishouden organiseren.
Matige vorm van verstandelijke beperking – IQ 40-54 (10%): speciaal onderwijs
• Conceptuele domein; Taal en voorschoolse vaardigheden ontwikkelen zich
langzaam, en bij schoolgaande kinderen ontwikkelen lees-, schrijf- en
rekenvaardigheden en klokkijken zich minder goed. Ontwikkeling van
schoolse vaardigheden bij volwassen is meestal van basaal niveau.
• Sociale domein; de betrokkene verschilt duidelijk van leeftijdsgenoten in
sociaal en communicatief gedrag. De betrokkene is in staat om sociale relaties
aan te gaan, maar is niet altijd in staat om sociale signalen op te merken of te
interpreteren.
• Praktische domein; de betrokkene kan voorzien in persoonlijke behoeften van
eten, aankleden, stoelgang en hygiëne, maar heeft daarvoor een lange
leerperiode en geheugensteuntjes nodig. Zelfstandig functioneren kan
mogelijk zijn.
Ernstige vorm van verstandelijke beperking – IQ 25-39 (4%): geen onderwijsmogelijkheid
• Conceptuele domein; het vermogen om conceptuele vaardigheden te
verwerven is beperkt. De betrokkene begrijpt te weinig van geschreven taal,
getallen, hoeveelheden, tijd en geld. Verzorgers geven gedurende het leven
uitgebreide ondersteuning.
, • Sociale domein; de gesproken taal is beperkt in termen van woordenschat en
grammatica. Het spreken kan beperkt blijven tot enkele zinnen of woorden.
De betrokkene begrijpt simpele taal en communicatie met gebaren
• Praktische domein; de betrokkene heeft ondersteuning nodig voor alle
dagelijkse activiteiten en continu toezicht. De betrokkene kan geen
zelfstandige keuzes maken met betrekking tot het welzijn van zichzelf of
anderen. Op volwassen leeftijd vereist deelname aan taken thuis, recreatie en
werk voortdurende ondersteuning en hulp.
Zeer ernstige vorm van verstandelijke beperking – IQ beneden 25 (1%):
• Geen onderwijsmogelijkheid
• Conceptuele domein; De betrokkene kan voorwerpen gebruiken voor
zelfzorg, werk en vrijetijdsactiviteiten. Bepaalde visueel-ruimtelijke
vaardigheden, zoals matchen en sorteren op basis van fysieke kenmerken,
kunnen worden verworven.
Korter samengevat:
1. Lichte verstandelijke beperking (IQ 50-69):
− IQ ligt tussen 50 en 69.
− Meestal kunnen deze personen redelijk zelfstandig leven met wat ondersteuning.
− Ze kunnen basisvaardigheden aanleren en beperkte academische en beroepsmogelijkheden
hebben.
2. Matige verstandelijke beperking (IQ 35-49 tot 40-54):
− IQ ligt tussen 35-49 tot 40-54, afhankelijk van de classificatiesysteem.
− Personen met matige verstandelijke beperking hebben aanzienlijke ondersteuning nodig voor
dagelijkse activiteiten en kunnen basale communicatieve vaardigheden ontwikkelen.
3. Ernstige verstandelijke beperking (IQ 20-34 tot 25-39):
− IQ ligt tussen 20-34 tot 25-39, afhankelijk van de classificatiesysteem.
− Zorg en toezicht zijn in de meeste aspecten van het dagelijks leven vereist.
− De ontwikkeling van communicatieve en zelfzorgvaardigheden is beperkt.
4. Zeer ernstige verstandelijke beperking (IQ onder 20 of 25):
− Personen met een diepe verstandelijke beperking hebben zeer ernstige intellectuele
beperkingen.
− Ze hebben intensieve, voortdurende ondersteuning en zorg nodig voor bijna alle aspecten
van het dagelijks leven.
