Hoofdstuk 5 Sociologie voor de
praktijk
5.1 Inleiding
De volgende begrippen zijn erg belangrijk in dit hoofdstuk:
- Sociaal bewustzijn.
- Sociale verbanden.
- Sociale ongelijkheid.
5.2 Groeperingen
Een groepering is een verzameling mensen die te onderscheiden is van andere mensen.
Indeling groepering volgens Merton:
- Groep.
- Collectiviteit.
- Sociale categorie.
Met groep wordt bedoeld een overzichtelijke groepering waarvan de leden regelmatig, veelvuldig en
intensief interactie met elkaar hebben in de loop der tijd gezamenlijke waarden en normen
ontwikkelen. (vriendengroep)
Een criminele vereniging is een organisatie die het plegen van misdrijven (meervoud) tot oogmerk
heeft.
Een collectiviteit is een grote groepering waarvan de leden wel een basis van gemeenschappelijke
waarden (of belangen) hebben, maar geen directe interactie en communicatie met elkaar
onderhouden. (vakbonden, politieke partijen)
Een sociale categorie (doelgroepen) is een groepering mensen die alleen een bepaalde eigenschap
gemeen hebben. (roodharigen, 18-jarigen)
Een categorie die zich rondom een belang organiseert om invloed uit te oefenen wordt daarmee een
collectiviteit, genaamd sociale beweging.
5.3 Andere kenmerken van groeperingen
De indeling van groep, collectiviteit en sociale categorie is gebaseerd op twee criteria:
- Wel of geen interactie en communicatie.
- Wel of geen gemeenschappelijke waarden en normen (en/of doelen en belangen).
Belangrijkste kenmerken die inzicht geven in specifieke organisaties zijn:
- Onderscheid tussen wij en zij.
- Open en gesloten groeperingen.
- Taken of contacten.
- Mate van intimiteit (vertrouwelijkheid).
- Formele en informele groeperingen.
- Duurzaam of tijdelijk.
Onderscheid tussen wij en zij wordt ook wel de in- en out-groepering genoemd, om aan te geven dat
het gaat om wie er wel en wie er niet bij horen.
Het onderscheid tussen formele en informele groeperingen geeft aan in welke mate de
verwachtingen aan de leden zijn omschreven, geformaliseerd of zoals we dat eerder noemden:
geïnstitutionaliseerd (psychologisch en gedragsmatig afhankelijk van een instituut).
5.4 Formele organisaties
Een organisatie is een groep die gericht is op het bereiken van bepaalde doeleinden en daarvoor een
bepaalde positie- en taakverdeling heeft. We spreken van een formele organisatie wanneer die
organisatie duidelijk geformaliseerde procedures heeft.
praktijk
5.1 Inleiding
De volgende begrippen zijn erg belangrijk in dit hoofdstuk:
- Sociaal bewustzijn.
- Sociale verbanden.
- Sociale ongelijkheid.
5.2 Groeperingen
Een groepering is een verzameling mensen die te onderscheiden is van andere mensen.
Indeling groepering volgens Merton:
- Groep.
- Collectiviteit.
- Sociale categorie.
Met groep wordt bedoeld een overzichtelijke groepering waarvan de leden regelmatig, veelvuldig en
intensief interactie met elkaar hebben in de loop der tijd gezamenlijke waarden en normen
ontwikkelen. (vriendengroep)
Een criminele vereniging is een organisatie die het plegen van misdrijven (meervoud) tot oogmerk
heeft.
Een collectiviteit is een grote groepering waarvan de leden wel een basis van gemeenschappelijke
waarden (of belangen) hebben, maar geen directe interactie en communicatie met elkaar
onderhouden. (vakbonden, politieke partijen)
Een sociale categorie (doelgroepen) is een groepering mensen die alleen een bepaalde eigenschap
gemeen hebben. (roodharigen, 18-jarigen)
Een categorie die zich rondom een belang organiseert om invloed uit te oefenen wordt daarmee een
collectiviteit, genaamd sociale beweging.
5.3 Andere kenmerken van groeperingen
De indeling van groep, collectiviteit en sociale categorie is gebaseerd op twee criteria:
- Wel of geen interactie en communicatie.
- Wel of geen gemeenschappelijke waarden en normen (en/of doelen en belangen).
Belangrijkste kenmerken die inzicht geven in specifieke organisaties zijn:
- Onderscheid tussen wij en zij.
- Open en gesloten groeperingen.
- Taken of contacten.
- Mate van intimiteit (vertrouwelijkheid).
- Formele en informele groeperingen.
- Duurzaam of tijdelijk.
Onderscheid tussen wij en zij wordt ook wel de in- en out-groepering genoemd, om aan te geven dat
het gaat om wie er wel en wie er niet bij horen.
Het onderscheid tussen formele en informele groeperingen geeft aan in welke mate de
verwachtingen aan de leden zijn omschreven, geformaliseerd of zoals we dat eerder noemden:
geïnstitutionaliseerd (psychologisch en gedragsmatig afhankelijk van een instituut).
5.4 Formele organisaties
Een organisatie is een groep die gericht is op het bereiken van bepaalde doeleinden en daarvoor een
bepaalde positie- en taakverdeling heeft. We spreken van een formele organisatie wanneer die
organisatie duidelijk geformaliseerde procedures heeft.
