Huidtherapie jaar 2 Blok B Loep Samenvatting

Bartjes Loep
Week 1 Richtlijnen
Weet wat een richtlijn is
Richtlijnen zijn hulpmiddelen in de vertaalslag van onderzoeksresultaten en nieuwe inzichten naar de
klinische praktijk. Zij bevatten aanbevelingen en adviezen ter ondersteuning van de
besluitvorming in de zorg die gebaseerd zijn op wetenschappelijke samenvattingen van de
literatuur. Daarnaast beogen richtlijnen de kwaliteit van zorg te verbeteren. De richtlijn is bedoeld
om de kloof tussen theorie en praktijk te overbruggen en moet dus ook goed uitvoerbaar zijn.
Richtlijnen moeten worden onderscheiden van (zorg)protocollen (= een nadere specificatie van een
richtlijn, waarin precies wordt aangegeven hoe er gehandeld moet worden en welke stappen moeten
worden gevolgd bij een specifiek klinisch probleem. Meer dwingend en soort afspraak). Richtlijnen
zijn onafhankelijke informatiebronnen, ontwikkeld door organisaties die geloofwaardig en betrouwbaar
zijn en geen bindingen hebben met partijen die mogelijk belang hebben bij de uitkomsten.
Het CBO hanteert een standaardformat voor richtlijnteksten. Op deze manier zijn de teksten die
worden geschreven door verschillende werkgroepleden uniform:
 Uitgangsvraag
 Samenvatting van de literatuur: Een korte samenvatting gegeven van de geselecteerde en
beoordeelde medisch wetenschappelijke literatuur (de ‘evidence’). Belangrijk is dat niet alleen
de resultaten zoals die in de artikelen zijn beschreven, worden vermeld, maar dat ook de
grootte en relevantie van het effect (bijvoorbeeld uitgedrukt in numbers needed to treat)
worden besproken.
 Conclusie(s) met niveau van bewijs en vermelding van geclassificeerde studies: Op basis van
de beschikbare literatuur worden een of meerdere conclusies geformuleerd. De gebruikte
literatuur in de conclusies wordt gegradeerd naar de mate van bewijs volgens de indeling van
evidence level (tabel verderop in deze sv). Op basis van het aantal onderzoeken en de mate
van bewijs wordt een niveau van bewijskracht toegekend aan de conclusie
 Overige overwegingen: Op basis van de conclusie(s) worden vervolgens aanbevelingen
geformuleerd. Echter, naast de evidence uit de literatuur zijn er andere overwegingen die
meespelen bij het formuleren van de aanbeveling. Dit noem je ‘overige overwegingen’ worden
onder een apart kopje in het format vermeld. Op deze manier wordt duidelijk hoe de
werkgroep tot een bepaalde aanbeveling is gekomen. Denk bij het formuleren van de overige
overwegingen aan de volgende onderwerpen: klinische relevantie, veiligheid, kosten,
beschikbare voorzieningen etc.
 Aanbeveling(en): Op basis van de conclusie(s) worden vervolgens aanbevelingen
geformuleerd. In de aanbevelingen geef je je opdrachtgever adviezen ten aanzien van het
vraagstuk
 Alfabetische literatuurlijst

Wat is een evidence based richtlijn
Een evidence-based richtlijn is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van de
besluitvorming door professionals in de zorg en patiënten, en berusten op de resultaten van
wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende meningsvorming,
gericht op het expliciteren van doeltreffend en doelmatig handelen. Richtlijnen zijn bedoeld ter
verbetering van de kwaliteit van zorg. Zij worden vooral geschreven om:
 De snel groeiende informatiestroom hanteerbaar te maken
 De variatie in handelen tussen zorgverleners te verminderen
 Het klinisch handelen meer te baseren op wetenschappelijk bewijs dan op ervaring en
meningen
 Om transparanter te werken.


Weet hoe een richtlijn ontwikkeld wordt
De laatste jaren heeft richtlijnontwikkeling een steeds explicieter plaats gekregen in het totale
kwaliteitsbeleid.

,Weet hoe een richtlijn beoordeeld kan worden
Een richtlijn bestaat uit een set van aanbevelingen over een specifiek klinisch probleem. Bij de
beoordeling van een richtlijn moet onderscheid worden gemaakt tussen:
 de kwaliteit van de richtlijn als geheel, in het bijzonder de methode en de verslaglegging
daarvan. Kan met het instrument.
 de (klinische) validiteit van de aanbevelingen. Een goede richtlijn wordt gekenmerkt door een
zorgvuldig en adequaat doorlopen ontwikkelproces en inhoudelijk goede aanbevelingen die bij
toepassing in de praktijk leiden tot optimale zorg. Nadat de richtlijn als geheel is beoordeeld,
wordt vervolgens naar de klinische inhoud en betrouwbaarheid van de individuele
aanbevelingen gekeken. Ook al is een richtlijn in grote lijnen zorgvuldig ontwikkeld, toch kan
het zijn dat sommige aanbevelingen aanvechtbaar zijn, bijvoorbeeld omdat er belangrijke
studies gemist zijn.

Wat is het agree instrument
Het AGREE-instrument bevat 23 items onderverdeeld in zes domeinen (zie kader). Elk domein
beslaat een aparte dimensie van kwaliteit van richtlijnen. Het is verleidelijk om steeds een item een
waarde, bijvoorbeeld 1 tot 4 te geven en alle scores per item dan op te tellen. Het gebruik van een
dergelijke geaggregeerde score voor de kwaliteit van een richtlijn wordt echter ontraden. Een meer
genuanceerd en bruikbaar oordeel wordt verkregen door per domein na te gaan wat de sterke en
zwakke kanten van de richtlijn zijn.
 Onderwerp en doel
 Betrokkenheid van belanghebbend: Dit domein richt zich op de mate waarin de richtlijn de
opvattingen van de beoogde gebruikers weerspiegelt.
 Methodologie: Een betrouwbare evidence-based richtlijn staat of valt bij de methode waarmee
het bewijsmateriaal is verzameld en samengesteld en hoe dit is vertaald naar aanbevelingen
voor de praktijk. De zoekactie voor richtlijnen is sensitief: er dient zo volledig mogelijk te
worden gezocht. De strategie waarmee de literatuur is verzameld, is in detail beschreven,
inclusief zoektermen, geraadpleegde bronnen en de periode waarover artikelen zijn
verzameld.
 Helderheid en presentatie: Het is noodzakelijk dat zij eenvoudig te begrijpen, patiëntgericht
en gebruikersvriendelijk zijn. Een goede richtlijn bevat specifieke, eenduidige aanbevelingen
en geeft heldere informatie over de keuzemogelijkheden en de mogelijke consequenties van
de beleidsopties.
 Toepassing: In dit domein gaat het om de effecten van de toepassing van de richtlijn in de
praktijk en de mogelijk organisatorische en financiële barrières die hierbij geslecht moeten
worden. Richtlijnen die praktisch niet uitvoerbaar of haalbaar zijn, zijn zinloos en verspilde
moeite.
 Onafhankelijkheid van opstellers

Beschrijf wat volgens de EBRO handleiding de indeling is van niveaus van individuele studies

, EBRO is evidence based richtlijn ontwikkeling. Initiatief van CBO. Sterkte van de wetenschappelijke
onderbouwing, gebaseerd op de hiërarchieën van bewijs




Beschrijf de indeling van niveaus van conclusie




Wat is een evidence tabel en waarom wordt die gemaakt?
De belangrijkste evidence die een antwoord kan geven op de uitgangsvraag is nu verzameld en
gegradeerd naar mate van bewijs. Deze evidence wordt samengevat in een ‘evidencetabel’. Zo is het
voor de lezer van de richtlijn snel duidelijk op basis van welk wetenschappelijk bewijs de
aanbevelingen zijn geformuleerd. In de evidence-tabel wordt opgenomen op welke patiëntenpopulatie
de studie betrekking had, welke interventie of diagnostische test in het onderzoek werd toegepast,
welke uitkomstmaten werden gehanteerd en natuurlijk de resultaten van het onderzoek. Voorbeeld:




Kan het verschil en de
relatie tussen
onderzoeksmethoden
en data verzamelmethoden benoemen
Onderzoeksmethoden: Wel doordachte manier van wijze van onderzoek, zoals onderzoekspopulatie,
duur van t onderzoek etc.
Data verzamelingsmethoden: Manier van gegevens vinden voor je onderzoek.
 Participerende observatie (kwali): Het observeren in het veld en het daarmee verzamelen van
informatie (observeren). Dit gebeurt terwijl de onderzoeker ter plaatse aanwezig is en
deelneemt aan de alledaagse activiteiten (participeren). Dit onderwerp wordt behandeld in
hoofdstuk
 Interviewen (Beide)
 Documentanalyse (kwali): Bij documenten gaat het om producten met een communicatieve
functie. De onderzoeker moet proberen via interpretatie de betekenissen te achterhalen van
degenen die het materiaal hebben geproduceerd.
 Groepsdiscussies en brainstormsessies (kwali): worden gebruikt om binnen relatief korte tijd
te achterhalen welke meningen, opvattingen en waarden er binnen bepaalde groepen bestaan
over een probleem of vraagstuk.
 Survey (beide): Engquetes aflleggen.

Kan kwantitatief en kwalitatief onderzoek van elkaar onderscheiden
Kwantitatief onderzoek biedt cijfermatig inzicht en geeft veelal antwoorden op vragen die in termen
van hoeveelheid kunnen worden uitgedrukt (bijvoorbeeld uit hoeveel jongeren bestaat de doelgroep,
hoeveel geadresseerden lezen het blad; hoeveel klanten zijn tevreden over onze service et cetera).
Ook de beoordeling van bepaalde producten of organisaties wordt meestal kwantitatief onderzocht