ODG hoorcollege 7
Terugblik en vergezicht
Overzicht
1. Terugblik
2. Het wetenschapsbedrijf nu
o Casus: fraude in de sociale wetenschappen
3. Vooruitblik
4. Conclusies
5. MC-vraag
Presenterswall vraag 1
Over de Grenzen – leuk allemaal hoor, die filosofie, maar heb je dat nou echt nodig,
al dat zweverige gepraat?
Wetenschapsfilosofie is een beetje overbodig, je kunt prima wetenschap bedrijven
zonder ‘moeilijk te doen’.
o Ja of nee
Daniel Dennet denkt van niet https://www.youtube.com/watch?v=whHqJUbJJSo
Why philosophy of science?
Je moet begrippen helder hebben, voordat je er onderzoek naar doet (voorbeeld
appelboom en appels)
Wat is bewustzijn? The show going on in your head. Je hebt een voorstelling nodig
van wat bewustzijn is, voordat je psychologisch onderzoek gaat doen.
Hij neemt zelf stelling hierin: bewustzijn is het product (net als de appels), een
halffabricaat van handelingen. Je weet pas dat iemand intelligent handelt, als blijkt
dat er een bepaald bewustzijn aan te pas is gekomen.
o Pragmatisme
1. ODG: terugblik
Wat hebben we geleerd?
Onderzoek naar
o Filosofische veronderstellingen
o Historische stromingen en posities
o Relatie wetenschap x maatschappij
Positionering actuele debatten
o Welzijn
o Rationele keuze theorie
o Waarden in de wetenschap
o Evidence based practice
Schrijven en argumenteren
Filosofische veronderstellingen
Aard van de mens (ontologie)
o Individu, los van elkaar / sociaal wezen, verbonden met elkaar Historische stromingen
Object van kennis (epistemologie) en posities in de sociale
o Soort vragen dat je stelt wetenschappen
Methoden (methodologie)
o Experiment / vragenlijst / interview
Stromingen en posities – enkele voorbeelden
Rationele keuze theorie (economisch model)
, ODG hoorcollege 7
o Mens als geïsoleerd subject met vaste voorkeuren die nutsmaximalisatie
nastreeft (methodologisch individualisme)
o Onderzoek gericht op verklaren en voorspellen (deductief-nomologisch)
Als dit… dan dat
Wetmatigheden vertellen ons iets over collectief gedrag
o Doel wetenschap: ware kennis verzamelen (logisch positivisme)
Psychoanalyse (Sigmund Freud)
Mens als historisch wezen met unieke psycho-seksuele ontwikkelingsgang, driften en
(onbewuste) verlangens (individualisme)
o Complexer geheel dan bij RCT
o In de huidige psychologie speelt de geschiedenis van de mens nog steeds
een rol en ook onbewuste processen zijn nog niet losgelaten.
Onderzoek gericht op begrijpen en verklaren (achteraf), niet voorspellen
(ideografisch)
o Mens gaat in therapie, therapeut wil hem begrijpen
Doel wetenschap: bevrijding (emancipatie)
o Bevrijding van angsten = omzetten van neurotische angst in alledaagse angst
Marxisme (Karl Marx)
Mens is een product van zijn omgeving (holisme)
o We zijn niet geheel vrij, de positie in de maatschappij is al snel bepaald
(klassenmaatschappij)
Onderzoek gericht op sociale structuren in dienst van de dominante ideologie
(functionalisme)
Doel wetenschap: bevrijding maatschappij van onderdrukkende factoren
(emancipatie)
Figuratiesociologie (Norbert Elias)
Mens in onderlinge afhankelijkheidsrelatie (anti-holisme, anti-individualisme,
relationisme)
o Geen holisme, geen individualisme, maar middenpositie: de mens staat
continu in verband/afhankelijk met/van elkaar)
Onderzoek historische verbanden mens en omgeving (ideografisch)
o Beschrijvend
Doel wetenschap: inzicht in functioneren maatschappij (kritische reflectie)
Relatie wetenschap x maatschappij
Historisch (groei disciplines: psychologie-sociologie-antropologie-pedagogiek):
o 18e eeuw: Verlichting
o 19e eeuw: ontstaan sociale wetenschappen leerstoelen
o 20e eeuw: discipline vorming
o Na WO 2: beroepspraktijken
Sociologisch: professionalisering + institutionalisering + methodenstrijd + geld +
status en aanzien bij publiek + maatschappelijke relevantie + popularisering
Relatie wetenschap x maatschappij
Verantwoording (naar maatschappij, politiek)
o Hoe kunnen wij vertellen dat waar wij ons mee bezig houden relevant is?
Relevantie (impact/valorisatie)
o De leek wil waar voor zijn geld, hij wil dat ons werk waarde heeft, hij betaalt
immers
Terugblik en vergezicht
Overzicht
1. Terugblik
2. Het wetenschapsbedrijf nu
o Casus: fraude in de sociale wetenschappen
3. Vooruitblik
4. Conclusies
5. MC-vraag
Presenterswall vraag 1
Over de Grenzen – leuk allemaal hoor, die filosofie, maar heb je dat nou echt nodig,
al dat zweverige gepraat?
Wetenschapsfilosofie is een beetje overbodig, je kunt prima wetenschap bedrijven
zonder ‘moeilijk te doen’.
o Ja of nee
Daniel Dennet denkt van niet https://www.youtube.com/watch?v=whHqJUbJJSo
Why philosophy of science?
Je moet begrippen helder hebben, voordat je er onderzoek naar doet (voorbeeld
appelboom en appels)
Wat is bewustzijn? The show going on in your head. Je hebt een voorstelling nodig
van wat bewustzijn is, voordat je psychologisch onderzoek gaat doen.
Hij neemt zelf stelling hierin: bewustzijn is het product (net als de appels), een
halffabricaat van handelingen. Je weet pas dat iemand intelligent handelt, als blijkt
dat er een bepaald bewustzijn aan te pas is gekomen.
o Pragmatisme
1. ODG: terugblik
Wat hebben we geleerd?
Onderzoek naar
o Filosofische veronderstellingen
o Historische stromingen en posities
o Relatie wetenschap x maatschappij
Positionering actuele debatten
o Welzijn
o Rationele keuze theorie
o Waarden in de wetenschap
o Evidence based practice
Schrijven en argumenteren
Filosofische veronderstellingen
Aard van de mens (ontologie)
o Individu, los van elkaar / sociaal wezen, verbonden met elkaar Historische stromingen
Object van kennis (epistemologie) en posities in de sociale
o Soort vragen dat je stelt wetenschappen
Methoden (methodologie)
o Experiment / vragenlijst / interview
Stromingen en posities – enkele voorbeelden
Rationele keuze theorie (economisch model)
, ODG hoorcollege 7
o Mens als geïsoleerd subject met vaste voorkeuren die nutsmaximalisatie
nastreeft (methodologisch individualisme)
o Onderzoek gericht op verklaren en voorspellen (deductief-nomologisch)
Als dit… dan dat
Wetmatigheden vertellen ons iets over collectief gedrag
o Doel wetenschap: ware kennis verzamelen (logisch positivisme)
Psychoanalyse (Sigmund Freud)
Mens als historisch wezen met unieke psycho-seksuele ontwikkelingsgang, driften en
(onbewuste) verlangens (individualisme)
o Complexer geheel dan bij RCT
o In de huidige psychologie speelt de geschiedenis van de mens nog steeds
een rol en ook onbewuste processen zijn nog niet losgelaten.
Onderzoek gericht op begrijpen en verklaren (achteraf), niet voorspellen
(ideografisch)
o Mens gaat in therapie, therapeut wil hem begrijpen
Doel wetenschap: bevrijding (emancipatie)
o Bevrijding van angsten = omzetten van neurotische angst in alledaagse angst
Marxisme (Karl Marx)
Mens is een product van zijn omgeving (holisme)
o We zijn niet geheel vrij, de positie in de maatschappij is al snel bepaald
(klassenmaatschappij)
Onderzoek gericht op sociale structuren in dienst van de dominante ideologie
(functionalisme)
Doel wetenschap: bevrijding maatschappij van onderdrukkende factoren
(emancipatie)
Figuratiesociologie (Norbert Elias)
Mens in onderlinge afhankelijkheidsrelatie (anti-holisme, anti-individualisme,
relationisme)
o Geen holisme, geen individualisme, maar middenpositie: de mens staat
continu in verband/afhankelijk met/van elkaar)
Onderzoek historische verbanden mens en omgeving (ideografisch)
o Beschrijvend
Doel wetenschap: inzicht in functioneren maatschappij (kritische reflectie)
Relatie wetenschap x maatschappij
Historisch (groei disciplines: psychologie-sociologie-antropologie-pedagogiek):
o 18e eeuw: Verlichting
o 19e eeuw: ontstaan sociale wetenschappen leerstoelen
o 20e eeuw: discipline vorming
o Na WO 2: beroepspraktijken
Sociologisch: professionalisering + institutionalisering + methodenstrijd + geld +
status en aanzien bij publiek + maatschappelijke relevantie + popularisering
Relatie wetenschap x maatschappij
Verantwoording (naar maatschappij, politiek)
o Hoe kunnen wij vertellen dat waar wij ons mee bezig houden relevant is?
Relevantie (impact/valorisatie)
o De leek wil waar voor zijn geld, hij wil dat ons werk waarde heeft, hij betaalt
immers
