Boek Moderne Sociotechnische benadering
H1 Inleiding
De sociotechniek kan gezien worden als de bedrijfskundige studie van het functioneren van
organisaties, in relatie tot de omgevingscontext, die door de onderlinge samenhang tussen
organisatievormgeving, in termen van structuur en de systemen en sociale variabelen wordt bepaald.
Volgens deze definitie van moderne sociotechniek zijn de volgende kenmerken van belang:
- De organisatievormgeving wordt gezien als een strategisch vraagstuk.
- In relatie tot de strategische positionering is de organisatievormgeving
voorwaardenscheppend voor het behalen van resultaten op de gebieden kwaliteit van
organisatie en arbeid(-relaties)
- Een centraal begrip bij organisatievormgeving is complexiteit.
- De organisatie wordt gezien als een integraal samenhangend geheel van zowel sociale als
technische variabelen.
H2 Het ontstaan van de sociotechnische benadering
Sociotechniek is voor het eerst aan bod gekomen toen verbeteringen in het technisch systeem van
een bedrijf niet leidden tot de verwachte resultaten door het achterblijven van het sociale systeem.
Op grond van dit inzicht werd een nieuwe organisatievorm ontwikkeld, waarbij kleine groepen een
complete taak op een zelfstandige wijze tot uitvoering brachten. Dit zorgden voor verbeteringen.
Door het veranderen van de taakinhoud van medewerkers, door middel van taakroulatie,
taakverruiming en taakverrijking en door het versterken van de samenwerking, werd beoogd
zinvoller werk voor mensen te creëren en de productiviteit te verbeteren.
Een vernieuwing van organisaties vond niet plaats omdat:
• Experimenten plaatsvonden in een klein deel van de organisatie waardoor er geen actieve
steun van het management was.
• De consequenties van meer regelcapaciteit in het operationele proces voor de organisatie als
geheel werd niet goed overzien.
• Het werkklimaat was jaren 70 niet gunstig voor organisatievernieuwing.
• De aandacht van het management was gericht op het behalen van economische successen
op korte termijn.
De overheid heeft eind jaren 80 initiatieven genomen om de arbeidsorganisatie te verbeteren.
Onder toenemende concurrentiedruk stijft de aandacht voor praktische toepassingen van de
moderne sociotechniek.
, Moderne sociotechniek
Aanleiding Strategische overwegingen en maximale benutting menselijke
mogelijkheden
Strategische context Efficiency, kwaliteit, flexibiliteit en innovatie
Focus Kwaliteit van de organisatie
Kwaliteit van de arbeidsrelaties
Kwaliteit van de arbeid
Onderwerp Gehele organisatie als integraal systeem
Inzichten Organisatie als strategisch wapen
Organisatie als een integraal systeem van sociale en technische
variabelen die onderling samenhangen
Vergroten effectiviteit en efficiency door reductie complexiteit en
herverdeling van regelcapaciteit
Aanpak Integraal onderdeel beleid
Brede aanpak
Combinatie leren en beleren
H3 Organisatievormgeving als een strategisch vraagstuk
In moderne sociotechniek zijn vergaande arbeidsdelen, standaardisatie en formatie opgepakt door
de organisatie vormgeving te zien als een strategisch thema.
De behoefte aan flexibiliteit blijkt in de praktijk een belangrijke aanleiding om het sociotechnische
gedachtegoed te implementeren.
• De efficiënte organisatie
Het model van de efficiënte organisatie is vooral gebaseerd op het realiseren van kostenverlaging, er
moet zo goedkoop mogelijk geproduceerd worden. efficiency verbetering wordt bereikt door
massaproductie.de organisatiestructuur kan gekenmerkt worden door een vergaande arbeidsdeling
en centrale besluitvorming.
Door deze vergaande arbeidsverdeling in het primaire proces ontstaan monotone routine taken. Een
ander voordeel is dat deze gemakkelijker te mechaniseren zijn. Er is veel aandacht voor
mechanisatie/automatisering om met minder mensen het werk te kunnen verrichten. De arbeid is
monotoon met geringe taakinhoud die nauwkeurig is omschreven en moet uitgevoerd volgens
strenge werkinstructies. Creativiteit is ongewenst omdat deze de voortgang en efficiency verstoord.
• De kwalitatieve organisatie
Als gevolg van het toenemen van de welvaart en concurrentie werden klanten kritischer. De kwaliteit
van producten en diensten stond in de belangstelling. Om kwaliteitsverbetering te realiseren is een
goede onderlinge afstemming tussen afdelingen en hiërarchische niveaus nodig. Door de
veranderende cultuur van organisaties werd de machtafstand tussen leidinggevenden en
medewerkers kleiner.
• De flexibele organisatie
Naarmate de consument meer en hogere eisen kon stellen, verandert de afzetmarkt. Behalve de prijs
en kwaliteit zijn de factoren levertijd, assortiment, leverbetrouwbaarheid en de vormgeving van
producten van belang.
Het primaire proces wordt leidend en de staf- en hulpdiensten hebben een ondersteunende rol.
H1 Inleiding
De sociotechniek kan gezien worden als de bedrijfskundige studie van het functioneren van
organisaties, in relatie tot de omgevingscontext, die door de onderlinge samenhang tussen
organisatievormgeving, in termen van structuur en de systemen en sociale variabelen wordt bepaald.
Volgens deze definitie van moderne sociotechniek zijn de volgende kenmerken van belang:
- De organisatievormgeving wordt gezien als een strategisch vraagstuk.
- In relatie tot de strategische positionering is de organisatievormgeving
voorwaardenscheppend voor het behalen van resultaten op de gebieden kwaliteit van
organisatie en arbeid(-relaties)
- Een centraal begrip bij organisatievormgeving is complexiteit.
- De organisatie wordt gezien als een integraal samenhangend geheel van zowel sociale als
technische variabelen.
H2 Het ontstaan van de sociotechnische benadering
Sociotechniek is voor het eerst aan bod gekomen toen verbeteringen in het technisch systeem van
een bedrijf niet leidden tot de verwachte resultaten door het achterblijven van het sociale systeem.
Op grond van dit inzicht werd een nieuwe organisatievorm ontwikkeld, waarbij kleine groepen een
complete taak op een zelfstandige wijze tot uitvoering brachten. Dit zorgden voor verbeteringen.
Door het veranderen van de taakinhoud van medewerkers, door middel van taakroulatie,
taakverruiming en taakverrijking en door het versterken van de samenwerking, werd beoogd
zinvoller werk voor mensen te creëren en de productiviteit te verbeteren.
Een vernieuwing van organisaties vond niet plaats omdat:
• Experimenten plaatsvonden in een klein deel van de organisatie waardoor er geen actieve
steun van het management was.
• De consequenties van meer regelcapaciteit in het operationele proces voor de organisatie als
geheel werd niet goed overzien.
• Het werkklimaat was jaren 70 niet gunstig voor organisatievernieuwing.
• De aandacht van het management was gericht op het behalen van economische successen
op korte termijn.
De overheid heeft eind jaren 80 initiatieven genomen om de arbeidsorganisatie te verbeteren.
Onder toenemende concurrentiedruk stijft de aandacht voor praktische toepassingen van de
moderne sociotechniek.
, Moderne sociotechniek
Aanleiding Strategische overwegingen en maximale benutting menselijke
mogelijkheden
Strategische context Efficiency, kwaliteit, flexibiliteit en innovatie
Focus Kwaliteit van de organisatie
Kwaliteit van de arbeidsrelaties
Kwaliteit van de arbeid
Onderwerp Gehele organisatie als integraal systeem
Inzichten Organisatie als strategisch wapen
Organisatie als een integraal systeem van sociale en technische
variabelen die onderling samenhangen
Vergroten effectiviteit en efficiency door reductie complexiteit en
herverdeling van regelcapaciteit
Aanpak Integraal onderdeel beleid
Brede aanpak
Combinatie leren en beleren
H3 Organisatievormgeving als een strategisch vraagstuk
In moderne sociotechniek zijn vergaande arbeidsdelen, standaardisatie en formatie opgepakt door
de organisatie vormgeving te zien als een strategisch thema.
De behoefte aan flexibiliteit blijkt in de praktijk een belangrijke aanleiding om het sociotechnische
gedachtegoed te implementeren.
• De efficiënte organisatie
Het model van de efficiënte organisatie is vooral gebaseerd op het realiseren van kostenverlaging, er
moet zo goedkoop mogelijk geproduceerd worden. efficiency verbetering wordt bereikt door
massaproductie.de organisatiestructuur kan gekenmerkt worden door een vergaande arbeidsdeling
en centrale besluitvorming.
Door deze vergaande arbeidsverdeling in het primaire proces ontstaan monotone routine taken. Een
ander voordeel is dat deze gemakkelijker te mechaniseren zijn. Er is veel aandacht voor
mechanisatie/automatisering om met minder mensen het werk te kunnen verrichten. De arbeid is
monotoon met geringe taakinhoud die nauwkeurig is omschreven en moet uitgevoerd volgens
strenge werkinstructies. Creativiteit is ongewenst omdat deze de voortgang en efficiency verstoord.
• De kwalitatieve organisatie
Als gevolg van het toenemen van de welvaart en concurrentie werden klanten kritischer. De kwaliteit
van producten en diensten stond in de belangstelling. Om kwaliteitsverbetering te realiseren is een
goede onderlinge afstemming tussen afdelingen en hiërarchische niveaus nodig. Door de
veranderende cultuur van organisaties werd de machtafstand tussen leidinggevenden en
medewerkers kleiner.
• De flexibele organisatie
Naarmate de consument meer en hogere eisen kon stellen, verandert de afzetmarkt. Behalve de prijs
en kwaliteit zijn de factoren levertijd, assortiment, leverbetrouwbaarheid en de vormgeving van
producten van belang.
Het primaire proces wordt leidend en de staf- en hulpdiensten hebben een ondersteunende rol.
