Samenvatting Taalfilosofie

Taalfilosofie​ ​-​ ​Samenvatting
College​ ​week​ ​1
Hoe​ ​verloopt​ ​wetenschappelijk​ ​onderzoek?
- Standaardbeeld​ ​(traditioneel)
- Falisificatie​ ​(Popper)
- Paradigma’s​ ​en​ ​revoluties​ ​(Kuhn)
- Onderzoeksprogramma’s​ ​(Lakatos)

Empirische​ ​cirkel:​ ​standaardbeeld
Waarnemingen/rock​ ​bottom​ ​of​ ​knowledge​:​ ​feiten​ ​waaruit​ ​een
generalisatie​ ​gemaakt​ ​kan​ ​worden​ ​(temperatuur​ ​is​ ​23​ ​graden​ ​op
verschillende​ ​plekken.​ ​→​ ​wet​ ​vaststellen
Empirische​ ​wetten​:​ ​uit​ ​een​ ​generalisatie​ ​kan​ ​je​ ​een​ ​empirische​ ​wet
trekken​ ​(op​ ​alle​ ​plekken​ ​is​ ​het​ ​23​ ​graden).​ ​Maar​ ​waarom​ ​is​ ​het​ ​op​ ​alle
plekken​ ​deze​ ​temperatuur,​ ​daar​ ​heb​ ​je​ ​een​ ​theorievorming​ ​voor​ ​nodig.
Theorieën​:​ ​waarom​ ​is​ ​de​ ​wet​ ​zo?
Hypothese​:​ ​Vanuit​ ​hier​ ​kan​ ​je​ ​weer​ ​hypothese​ ​vaststellen,​ ​een
voorspelling​ ​van​ ​wat​ ​er​ ​met​ ​je​ ​theorie​ ​kan​ ​gebeuren​ ​(bv.​ ​op​ ​deze​ ​plek
zou​ ​het​ ​dan​ ​ook​ ​wel​ ​23​ ​graden​ ​zijn).​ ​Dit​ ​kun​ ​je​ ​opnieuw​ ​w
waarnemen​ ​en​ ​daarmee​ ​is​ ​de​ ​cirkel​ ​rond.

Inductie​:​ ​er​ ​komt​ ​een​ ​algemene​ ​regel​ ​op​ ​grond​ ​van​ ​een​ ​aantal​ ​waarnemingen​ ​→​ ​een​ ​waarheid​ ​formuleren​ ​op
basis​ ​van​ ​waarnemingen​ ​(er​ ​zijn​ ​2​ ​kraaien,​ ​allebei​ ​zwart,​ ​dus​ ​alle​ ​kraaien​ ​zijn​ ​zwart)
Deductie​:​ ​een​ ​gevolgtrekking​ ​wordt​ ​gemaakt​ ​vanuit​ ​een​ ​algemene​ ​regel​ ​→​ ​een​ ​waarheid​ ​formuleren​ ​op​ ​basis
van​ ​een​ ​algemene​ ​waarheid​ ​(alle​ ​kraaien​ ​zijn​ ​zwart,​ ​dit​ ​is​ ​een​ ​kraai,​ ​dus​ ​is​ ​hij​ ​zwart)

Wetenschap:
- Het​ ​doel​ ​is​ ​het​ ​verkrijgen​ ​van​ ​inzichten:​ ​intuïtief,​ ​chaotisch,​ ​creatief
- Het​ ​moet​ ​rationeel​ ​onderbouwd​ ​zijn:​ ​logische​ ​argumentatie,​ ​empirische/experimentele
onderbouwing​ ​en​ ​objectieve​ ​verificatie​ ​moet​ ​mogelijk​ ​zijn.
- Het​ ​is​ ​niet​ ​zomaar​ ​een​ ​mening
- Het​ ​is​ ​anders​ ​dan​ ​een​ ​geloof

Karl​ ​Popper​ ​-​ ​falsificatie:
- Waarnemingen​ ​zijn​ ​ook​ ​theoriegebonden
Wat​ ​Popper​ ​zegt​ ​gaat​ ​tegen​ ​het​ ​logisch​ ​positivisme​ ​in.​ ​Logisch​ ​positivisme​ ​vs​ ​kritisch​ ​rationalisme
- Logisch​ ​positivisme:​ ​streeft​ ​naar​ ​radicaal​ ​empirisme​ ​en​ ​een​ ​logische​ ​denkwijze.​ ​Een​ ​uitspraak​ ​over​ ​de
werkelijkheid​ ​is​ ​alleen​ ​zinvol​ ​als​ ​hij​ ​op​ ​grond​ ​van​ ​zintuiglijke​ ​waarnemingen​ ​te​ ​verifiëren​ ​is.​ ​→
verificatie
- Kritisch​ ​rationalisme:​ ​Theorieën​ ​kunnen​ ​erg​ ​vaag​ ​of​ ​speculatief​ ​zijn,​ ​waardoor​ ​niets​ ​duidelijk
uitgesloten​ ​kan​ ​worden.​ ​Dat​ ​is​ ​geen​ ​goed​ ​bewijs​ ​of​ ​iets​ ​juist​ ​is.​ ​Eigenlijk​ ​wat​ ​Popper​ ​zegt:​ ​Falsificatie
(trail​ ​&​ ​error).​ ​Je​ ​maakt​ ​een​ ​generalisatie​ ​van​ ​alle​ ​zwanen​ ​zijn​ ​wit,​ ​als​ ​je​ ​10​ ​witte​ ​zwanen​ ​hebt​ ​gezien.
Maar​ ​Popper​ ​zegt:​ ​ga​ ​op​ ​zoek​ ​naar​ ​zwarte​ ​zwanen​ ​om​ ​het​ ​tegendeel​ ​te​ ​bewijzen.

Probleem​ ​1​ ​→​ ​creatie​ ​→​ ​theorie​ ​T1​ ​→​ ​voorspelling​ ​→​ ​test
- Falsificatie​:​ ​verwerp​ ​T1​ ​→​ ​probleem​ ​2​ ​→​ ​creatie​ ​enz.
- Geen​ ​falsificatie​:​ ​T1​ ​is​ ​voorlopig​ ​waar

Thomas​ ​Kuhn​ ​-​ ​Paradigma’s​ ​en​ ​revoluties
- Een​ ​paradigma​ ​moet​ ​een​ ​normale​ ​wetenschap​ ​zijn​ ​binnen​ ​een​ ​gemeenschappelijke​ ​wetenschap:
vakwetenschappelijke​ ​theorieën,​ ​filosofische​ ​uitgangspunten,​ ​wetenschappelijke​ ​waarden​ ​en
exemplarische​ ​voorbeelden.

, - Er​ ​is​ ​zelden​ ​sprake​ ​van​ ​falsificatie
- De​ ​wetenschap​ ​is​ ​onderhevig​ ​aan​ ​sociologische​ ​verschijnselen​ ​(geloof,​ ​normen​ ​en​ ​waarden)
- Wanneer​ ​een​ ​paradigma​ ​faalt​ ​(als​ ​de​ ​meerderheid​ ​het​ ​er​ ​niet​ ​meer​ ​mee​ ​eens​ ​is),​ ​komt​ ​er​ ​een
revolutie​ ​en​ ​ontstaat​ ​er​ ​een​ ​nieuw​ ​paradigma

Imre​ ​Lakatos​ ​-​ ​Onderzoeksprogramma’s
- Onderzoeksprogramma’s​ ​met​ ​een​ ​vaste​ ​theoretische​ ​kern
- Hulp-hypotheses​ ​die​ ​gefalsificeerd​ ​kunnen​ ​worden
- Is​ ​een​ ​soort​ ​samenvoeging​ ​van​ ​de​ ​opvattingen​ ​van​ ​Popper​ ​en​ ​Kuhn

College​ ​week​ ​2
Wetenschap​ ​vs​ ​wetenschapsfilosofie:
- Wetenschap:​ ​levert​ ​kennis​ ​die​ ​dichter​ ​bij​ ​de​ ​waarheid​ ​ligt​ ​en​ ​betrouwbaarder​ ​en​ ​systematischer​ ​is
dan​ ​ideeën​ ​die​ ​op​ ​een​ ​andere​ ​manier​ ​tot​ ​stand​ ​zijn​ ​gekomen.
- Wetenschapsfilosofie:​ ​onderzoekt​ ​de​ ​aard​ ​van​ ​de​ ​wetenschap,​ ​wetenschappelijke​ ​tradities​ ​en
methoden,​ ​en​ ​de​ ​rechtvaardiging​ ​van​ ​waarheidsclaims.
- Epistemologie:​ ​de​ ​kennisleer.​ ​De​ ​wetenschapsfilosofie​ ​kan​ ​gezien​ ​worden​ ​als​ ​een​ ​onderdeel​ ​hiervan.

Metafysica​ ​(het​ ​niet​ ​waarneembare)​ ​in​ ​de​ ​wetenschap:
- Wetenschappelijk​ ​realisme:​ ​een​ ​theorie​ ​beschrijft​ ​de​ ​wereld​ ​zoals​ ​die​ ​werkelijk​ ​is
- Wetenschappelijk​ ​instrumentalisme​ ​(anti-realisme):​ ​theorieën​ ​zijn​ ​‘convenient​ ​fictions’​ ​die​ ​empirisch
adequate​ ​voorspellingen​ ​moeten​ ​doen,​ ​maar​ ​niets​ ​zeggen​ ​over​ ​de​ ​werkelijkheid.​ ​→​ ​de​ ​theorieën
moeten​ ​gezien​ ​worden​ ​als​ ​instrumenten​ ​voor​ ​het​ ​doen​ ​van​ ​voorspellingen,​ ​niet​ ​om​ ​de​ ​waarheid​ ​over
de​ ​wereld​ ​te​ ​ontdekken.​ ​(komt​ ​overeen​ ​met​ ​agnoticisme:​ ​je​ ​kan​ ​niet​ ​aantonen​ ​dat​ ​er​ ​dingen​ ​bestaan
die​ ​we​ ​niet​ ​fysiek​ ​meemaken,​ ​zoals​ ​God)
- Dit​ ​is​ ​in​ ​het​ ​bijzonder​ ​interessant​ ​als​ ​het​ ​gaat​ ​om​ ​niet​ ​waarneembare​ ​verschijnselen,​ ​zoals​ ​een
magnetisch​ ​veld​ ​of​ ​atomen
- Er​ ​is​ ​onderdeterminatie​ ​(het​ ​geven​ ​van​ ​een​ ​naam​ ​aan​ ​iets)​ ​en​ ​doet​ ​geen​ ​wonderen.

Bestaat​ ​de​ ​wereld?​ ​In​ ​het​ ​algemeen​ ​zijn​ ​er​ ​2​ ​stromingen:
- Realisme:​ ​de​ ​wereld​ ​bestaat​ ​onafhankelijk​ ​van​ ​het​ ​menselijk​ ​denken​ ​en​ ​perceptie.
- Idealisme:​ ​de​ ​wereld​ ​bestaat,​ ​maar​ ​is​ ​op​ ​de​ ​een​ ​of​ ​andere​ ​manier​ ​afhankelijk​ ​van​ ​het​ ​menselijk
bewustzijn.

Geschiedenis:
Tot​ ​aan​ ​de​ ​17e​ ​eeuw​​ ​werd​ ​de​ ​wetenschap​ ​gezien​ ​als​ ​een​ ​onderdeel​ ​van​ ​de​ ​filosofie,​ ​zoals​ ​nog​ ​steeds​ ​te​ ​zien​ ​is
in:​ ​Ph.D.​ ​=​ ​Philosophiae​ ​Doctor​ ​->​ ​doctoraat)​ ​(philosophia​ ​=​ ​Gr.​ ​‘houdt​ ​van​ ​de​ ​wijsheid’)​ ​(doctor​ ​=​ ​Lat.​ ​‘leraar’)
(doctorandus​ ​=​ ​Lat.​ ​‘hij​ ​die​ ​nog​ ​doctor​ ​moet​ ​worden’).
In​ ​de​ ​oudheid​​ ​(750​ ​voor​ ​Chr.​ ​-​ ​500​ ​na​ ​Chr.):​ ​ ​Protagoras,​ ​Democritus,​ ​Socrates,​ ​Plato,​ ​Aristoteles,​ ​…
Protagoras​ ​(5e​ ​eeuw​ ​voor​ ​Chr.):​ ​relativisme​ ​(een​ ​bepaald​ ​concept​ ​is​ ​niet​ ​opzichzelf​ ​staand,​ ​maar
afhankelijk​ ​van​ ​iets)​ ​en​ ​het​ ​agnoticisme​ ​(instrumentalisme).​ ​De​ ​mens​ ​is​ ​de​ ​maat​ ​van​ ​alle​ ​dingen​ ​en
van​ ​goden​ ​weet​ ​ik​ ​niks.
Aristoteles​ ​(4e​ ​eeuw​ ​voor​ ​Chr.):
- Inductie​ ​en​ ​deductie,​ ​biologische​ ​observaties​ ​enz.
- Teleologie​ ​(zoektocht​ ​naar​ ​het​ ​doel​ ​achter​ ​dingen):​ ​functionalisme​ ​(alles​ ​heeft​ ​een​ ​functie)
- aarde​ ​centrum​ ​zonnestelsel/universum,​ ​cirkelbewegingen​ ​van​ ​hemellichamen
- de​ ​elementen:​ ​aarde,​ ​water,​ ​lucht,​ ​vuur;​ ​ether
- lichamen​ ​hebben​ ​uit​ ​hun​ ​aard​ ​een​ ​natuurlijke​ ​plaats

Vanaf​ ​de​ ​oudheid​ ​tot​ ​aan​ ​de​ ​middeleeuwen​ ​waren​ ​metafysica​ ​en​ ​de​ ​ontologie​ ​gelijk​ ​aan​ ​elkaar.​ ​Daarna​ ​werd
het​ ​een​ ​tak​ ​binnen​ ​de​ ​metafysica.
- Ontologie:​ ​beschrijft​ ​de​ ​eigenschappen​ ​van​ ​entiteiten​ ​→​ ​het​ ​‘zijn’​ ​van​ ​iets

, - Metafysica:​ ​is​ ​nog​ ​een​ ​stapje​ ​hoger​ ​dan​ ​het​ ​‘zijn’​ ​van​ ​iets​ ​→​ ​het​ ​bestaat​ ​niet​ ​echt

Wetenschappelijke​ ​revolutie​ ​van​ ​Galilei,​ ​Copernicus,​ ​Newton​ ​en​ ​Descartes​:
- Een​ ​koppeling​ ​van​ ​experimentele​ ​en​ ​mathematische​ ​methoden.
- Nieuwe​ ​technologieën,​ ​zoals​ ​de​ ​telescoop
- Ontworsteling​ ​aan​ ​dogma’s​ ​(stellingen​ ​door​ ​een​ ​geloof​ ​gesteld)
- Methodologische​ ​twijfel​ ​(methodologie​ ​is​ ​de​ ​studie​ ​van​ ​methoden)
→​ ​dit​ ​leidde​ ​tot​ ​de​ ​verlichting​ ​in​ ​de​ ​18e​ ​eeuw

- Synthese​ ​van​ ​Kant​ ​(1781):​ ​waarnemingen​ ​‘transcendenteren’​ ​(overstijgen)​ ​tot​ ​verstandelijke
categorieën.
- Vanaf​ ​de​ ​19e​ ​eeuw​ ​komen​ ​de​ ​sociale​ ​en​ ​geesteswetenschappen​ ​tot​ ​bloei.
- Interbellum​ ​(1920/1930):​ ​het​ ​verwerpen​ ​van​ ​de​ ​metafysische​ ​uitspraken​ ​en​ ​het​ ​modelleren​ ​van
vakgebieden​ ​naar​ ​methoden​ ​uit​ ​de​ ​natuurwetenschappen.
- Tot​ ​de​ ​jaren​ ​60:​ ​logische​ ​positivisme/empirisme
- Daarna​ ​kwamen​ ​Popper​ ​en​ ​Kuhn..

Inductie​ ​vs​ ​falsificatie:
- Inductie:​ ​vind​ ​empirische​ ​aanwijzingen​ ​die​ ​een​ ​gegeneraliseerde​ ​theorie​ ​ondersteunen
- Falsificatie:​ ​vind​ ​empirische​ ​aanwijzingen​ ​die​ ​een​ ​gegeneraliseerde​ ​theorie​ ​ontkrachten
Popper​ ​keurde​ ​inductief​ ​bewijs​ ​af,​ ​want​ ​het​ ​is​ ​niet​ ​strikt​ ​logisch.

De​ ​empirische​ ​cyclus​ ​kan​ ​een​ ​uitbreiding​ ​krijgen.​ ​Er​ ​zijn​ ​namelijk​ ​meer​ ​niveau’s​ ​en​ ​er​ ​is​ ​een​ ​onderscheid
tussen​ ​empirische​ ​wetmatigheid​ ​en​ ​theorieën.​ ​Een​ ​wetenschappelijke​ ​theorie​ ​moet​ ​volgens​ ​Popper​ ​toetsbare
voorspellingen/hypotheses​ ​opleveren.

College​ ​week​ ​3
Driehoek​ ​van​ ​betekenis:​​ ​bestaat​ ​uit​ ​taal,​ ​denken​ ​en​ ​de​ ​werkelijkheid/wereld

Mentalisme:​​ ​koppeling​ ​tussen​ ​taal​ ​en​ ​denken
- Taaltekens​ ​worden​ ​gebruikt​ ​voor​ ​mentale​ ​entiteiten,​ ​concepten​ ​en​ ​gedachten
- Gaat​ ​uit​ ​van​ ​de​ ​intuïtie​ ​en​ ​common​ ​sense​ ​(gezond​ ​verstand)
- De​ ​communicatie​ ​gaat​ ​van:​ ​spreker​ ​>​ ​taal​ ​>​ ​hoorder,​ ​oftewel:​ ​gedachte​ ​>​ ​zin​ ​>​ ​gedachten​ ​en​ ​wordt
gedaan​ ​dmv​ ​coderen​ ​en​ ​decoderen.
- Er​ ​is​ ​een​ ​relatie​ ​tussen​ ​betekenis​ ​en​ ​cognitie
- De​ ​publieke​ ​functie​ ​van​ ​taal​ ​is​ ​het​ ​uitwendig​ ​maken​ ​van​ ​taal
- Zoekt​ ​een​ ​oplossing​ ​voor​ ​niet-referentiële​ ​expressies​ ​(zoals​ ​liefde),​ ​counterfactuals​ ​(iets​ ​onwaars​ ​of
zonder​ ​verwijzing,​ ​zoals​ ​Sinterklaas),​ ​intensionele​ ​contexten​ ​(conclusie​ ​trekken​ ​uit​ ​2​ ​zinnen),​ ​zowel
empirische​ ​als​ ​rationele​ ​varianten.

Intensionele​ ​contexten:
- Jaap​ ​is​ ​een​ ​man
- Alle​ ​mannen​ ​hebben​ ​haar​ ​→​ ​Jaap​ ​heeft​ ​dus​ ​haar

Vragen​ ​die​ ​je​ ​kan​ ​stellen​ ​over​ ​mentalisme:
- Wat​ ​is​ ​de​ ​relatie​ ​met​ ​de​ ​werkelijkheid​ ​en​ ​de​ ​wereld?
- Intersubjectiviteit​ ​(verschillende​ ​visies​ ​van​ ​subjecten)​ ​van​ ​de​ ​betekenis
- Creativiteit​ ​en​ ​componenten?
- Denktaal?