Samenvatting ontwikkelingspsychologie
Doelgroep: jeugdigen en diens opvoeders
- Dus essentieel is de kennis van de ontwikkeling van de mens
Ontwikkelingspsychologie (levenslooppsychologie):
- is de wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en
stabiliteit vanaf de conceptie tot aan de ouderdom.
- Vooral periode van geboorte tot aan de adolescentie
Fysieke ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw van het lichaam zoals
de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoefte aan
eten, drinken en slaap
Cognitieve ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering in de eigenschappen die
de ene persoon van de andere onderscheiden.
Sociale en persoonlijke ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en interacties met
anderen en op duurzame eigenschappen die ene persoon van de andere kan
onderscheiden.
Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek geboren zijn
Normatieve gebeurtenis: gebeurtenis die zich voor de meeste individuen binnen een
groep op dezelfde manier voltrekt.
Normatieve invloeden:
- invloeden die leiden tot conformiteit omdat men de gevolgen van afwijkend
gedrag vreest.
- Invloeden die voor de meeste mensen uit een groep gelijk zijn, doordat ze
hetzelfde hebben meegemaakt (bijv. vluchteling kinderen)
Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een bepaald
niveau voortvloeien uit die van de vorige niveaus
1
,Discontinue verandering: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en
waarbij elk stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere
stadia.
Erik Erikson:
- Stages of psychosocial development.
- Als een person in een fase al het tegenovergestelde krijgt van wat hij nodig
heeft, is het al mis gegaan, hebben ze al een achterstand. (zie plaatje)
Wat is ontwikkelingspsychologie?
- Verklaar menselijk gedrag door terug te kijken naar de voorgeschiedenis en
aaneenschakeling van veranderingen van veranderingen: het
ontwikkelingsproces
- Houdt zich bezig met de zichtbare (hoorbare) veranderingen die een kind in
de loop der jaren meemaakt en de mechanismen die hier achter schuilgaan.
- Levenslooppsychologie
- Gedrag voorspellen, leeftijd weten en dan kijken wat de kinderen kunnen op
die leeftijd, als het kind het niet of wel kan, lopen ze voor of achter.
Ontwikkeling
- Doorlopen van een reeks toestanden die onomkeerbare, trapsgewijze of
geleidelijke veranderingen tot gevolg hebben.
- Deze veranderingen beïnvloeden de ontwikkeling/groei naar een ‘hoger’
niveau/toestand (progressie) en brengen de individu steeds dichter bij het
eindresultaat
- Rijping en leren: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar complex
(differentiatie; complexere dingen kunnen)
2
,Wat houdt de ontwikkeling van een kind in?
- Ontwikkeling wordt o.a. bepaald door normatieve invloeden (cultuur
gebonden) (bv. ongesteld) en leeftijdgebonden invloeden
- In de loop van de geschiedenis is er op verschillende manieren tegen
kinderen en hun ontwikkeling aangekeken
- Ontwikkelingspsychologie als universitair vakgebied bestaat pas sinds de 20 e
eeuw
3
, Hoe verloopt ontwikkeling:
- Verloopt ontwikkeling continu (geleidelijk, steeds meer kennis)of discontinu
(sprongen)
- Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een
bepaald niveau voorvloeien uit die van de vorige niveaus
- Discontinue: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en
waarbij elk stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in
eerdere stadia
o Erikson zegt continu, ontwikkel je op een bepaald moment, en als je in
een fase niet goed hebt ontwikkeld, dan stopt je ontwikkeling op dat
moment. De kwaliteit van je ontwikkeling is aangetast als je bv niet in
vertrouwen bent opgegroeid.
- Kwantitatief of kwalitatief anders dan het voorgaande
o Kwantitatief: ontwikkeling bijv meer woorden beheersen of veel
abstractere taalbeheersing; oog een hand coördinatie (betere
samenwerking)
o Kwalitatief: ingewikkelder kunnen doorredeneren; niet een trucje erbij
maar heel anders
Kun je gedrag en ontwikkeling voorspellen? (continuiteit)
- Kun je gedrag van een volwassene voorspellen op basis van zijn gedrag op
jonge leeftijd (is gedrag continu)?
o Ja, want wat er in jeugd is gebeurt bv met mishandeling of ongehecht
opgevoed dan heb je daar later last van en heb je later meer kans op
bv depressie
- Kun je gedrag van individuele personen voorspellen?
o In praktijk vaak te weinig stabiliteit in gedrag/persoonseigenschappen
om het latere gedrag goed te kunnen voorspellen. Stabiele
eigenschappen: agressie en intelligentie
Kritieke of gevoelige periodes in ontwikkeling
- Kritieke moment: hechtingperiode, dat is een cruciaal moment, dus de baby
tijd. Als kind zich niet hecht dan ben je moment verloren. Als je die neuronen
niet zijn aangemaakt, dan zijn ze beschadigd en niet meer aan te maken. in
die periode moet het kind de vaardigheid leren, anders kwijt
- Gevoelige periode: een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van
een organisme, waarin dat organisme extra gevoelig is voor
omgevingsinvloeden die betrekking hebben op bepaald facet van de
ontwikkeling. In deze periode zijn de hersenen er klaar voor om iets te leren.
Op jonge leeftijd bv makkelijker om een taal te leren
4
Doelgroep: jeugdigen en diens opvoeders
- Dus essentieel is de kennis van de ontwikkeling van de mens
Ontwikkelingspsychologie (levenslooppsychologie):
- is de wetenschappelijke studie naar patronen van groei, verandering en
stabiliteit vanaf de conceptie tot aan de ouderdom.
- Vooral periode van geboorte tot aan de adolescentie
Fysieke ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw van het lichaam zoals
de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoefte aan
eten, drinken en slaap
Cognitieve ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering in de eigenschappen die
de ene persoon van de andere onderscheiden.
Sociale en persoonlijke ontwikkeling:
- ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en interacties met
anderen en op duurzame eigenschappen die ene persoon van de andere kan
onderscheiden.
Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek geboren zijn
Normatieve gebeurtenis: gebeurtenis die zich voor de meeste individuen binnen een
groep op dezelfde manier voltrekt.
Normatieve invloeden:
- invloeden die leiden tot conformiteit omdat men de gevolgen van afwijkend
gedrag vreest.
- Invloeden die voor de meeste mensen uit een groep gelijk zijn, doordat ze
hetzelfde hebben meegemaakt (bijv. vluchteling kinderen)
Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een bepaald
niveau voortvloeien uit die van de vorige niveaus
1
,Discontinue verandering: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en
waarbij elk stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere
stadia.
Erik Erikson:
- Stages of psychosocial development.
- Als een person in een fase al het tegenovergestelde krijgt van wat hij nodig
heeft, is het al mis gegaan, hebben ze al een achterstand. (zie plaatje)
Wat is ontwikkelingspsychologie?
- Verklaar menselijk gedrag door terug te kijken naar de voorgeschiedenis en
aaneenschakeling van veranderingen van veranderingen: het
ontwikkelingsproces
- Houdt zich bezig met de zichtbare (hoorbare) veranderingen die een kind in
de loop der jaren meemaakt en de mechanismen die hier achter schuilgaan.
- Levenslooppsychologie
- Gedrag voorspellen, leeftijd weten en dan kijken wat de kinderen kunnen op
die leeftijd, als het kind het niet of wel kan, lopen ze voor of achter.
Ontwikkeling
- Doorlopen van een reeks toestanden die onomkeerbare, trapsgewijze of
geleidelijke veranderingen tot gevolg hebben.
- Deze veranderingen beïnvloeden de ontwikkeling/groei naar een ‘hoger’
niveau/toestand (progressie) en brengen de individu steeds dichter bij het
eindresultaat
- Rijping en leren: van klein naar groot (groei) en van eenvoudig naar complex
(differentiatie; complexere dingen kunnen)
2
,Wat houdt de ontwikkeling van een kind in?
- Ontwikkeling wordt o.a. bepaald door normatieve invloeden (cultuur
gebonden) (bv. ongesteld) en leeftijdgebonden invloeden
- In de loop van de geschiedenis is er op verschillende manieren tegen
kinderen en hun ontwikkeling aangekeken
- Ontwikkelingspsychologie als universitair vakgebied bestaat pas sinds de 20 e
eeuw
3
, Hoe verloopt ontwikkeling:
- Verloopt ontwikkeling continu (geleidelijk, steeds meer kennis)of discontinu
(sprongen)
- Continue verandering: geleidelijke ontwikkeling waarbij prestaties op een
bepaald niveau voorvloeien uit die van de vorige niveaus
- Discontinue: ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en
waarbij elk stadium gedrag oplevert dat kwalitatief anders is dan gedrag in
eerdere stadia
o Erikson zegt continu, ontwikkel je op een bepaald moment, en als je in
een fase niet goed hebt ontwikkeld, dan stopt je ontwikkeling op dat
moment. De kwaliteit van je ontwikkeling is aangetast als je bv niet in
vertrouwen bent opgegroeid.
- Kwantitatief of kwalitatief anders dan het voorgaande
o Kwantitatief: ontwikkeling bijv meer woorden beheersen of veel
abstractere taalbeheersing; oog een hand coördinatie (betere
samenwerking)
o Kwalitatief: ingewikkelder kunnen doorredeneren; niet een trucje erbij
maar heel anders
Kun je gedrag en ontwikkeling voorspellen? (continuiteit)
- Kun je gedrag van een volwassene voorspellen op basis van zijn gedrag op
jonge leeftijd (is gedrag continu)?
o Ja, want wat er in jeugd is gebeurt bv met mishandeling of ongehecht
opgevoed dan heb je daar later last van en heb je later meer kans op
bv depressie
- Kun je gedrag van individuele personen voorspellen?
o In praktijk vaak te weinig stabiliteit in gedrag/persoonseigenschappen
om het latere gedrag goed te kunnen voorspellen. Stabiele
eigenschappen: agressie en intelligentie
Kritieke of gevoelige periodes in ontwikkeling
- Kritieke moment: hechtingperiode, dat is een cruciaal moment, dus de baby
tijd. Als kind zich niet hecht dan ben je moment verloren. Als je die neuronen
niet zijn aangemaakt, dan zijn ze beschadigd en niet meer aan te maken. in
die periode moet het kind de vaardigheid leren, anders kwijt
- Gevoelige periode: een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van
een organisme, waarin dat organisme extra gevoelig is voor
omgevingsinvloeden die betrekking hebben op bepaald facet van de
ontwikkeling. In deze periode zijn de hersenen er klaar voor om iets te leren.
Op jonge leeftijd bv makkelijker om een taal te leren
4
