Hoofdstuk 9
Paragraaf 9.1
Onder cyanose of blauwzucht verstaan we een blauwig-grijze verkleuring van de huid en
slijmvliezen. Een dergelijke verkleuring wordt veroorzaakt door een toegenomen
concentratie van gereduceerd hemoglobine (Hb) in de capillairen.
Hemoglobine is de rode bloedkleurstof die
zich bevindt in de rode bloedcellen. Het is
opgebouwd uit een ijzermolecuul en wordt
omgeven door een viertal eiwitstructuren
(afb. 9.1). Aan het ijzermolecuul kan
zuurstof gekoppeld zijn (geoxigeneerd
Hb/oxyhemoglobine) of het kan vrij zijn van
deze binding (gereduceerd
Hb/desoxyhemoglobine). Bloed dat veel
geoxigeneerd Hb bevat is helderrood van
kleur, gereduceerd Hb is donkerrood.
Gewoonlijk zijn huid en slijmvliezen roze gekleurd door het aanwezige bloed in de capillairen.
De normale concentratie van hemoglobine in het bloed, en dus ook in het capillair, bedraagt
8-10 mmol/l (15 g/dl). Bij cyanose is daarvan meer dan 3,13 mmol/l (5 g/dl) in het capillair
gereduceerd. Opschijnend licht wordt niet langer roze, maar blauwig teruggekaatst. cyanose
moet altijd worden gewaardeerd in relatie tot de totale hemoglobineconcentratie in het
bloed.
Cyanose is niet altijd even gemakkelijk vast te stellen. Aan een dikke huid of een huid met
veel pigment is het veel moeilijker waar te nemen. Het beste kan bij daglicht worden
geobserveerd. Cyanose laat zich vooral waarnemen aan de lippen, het nagelbed, de oren en
andere uitstekende lichaamsdelen.
Cyanose kan verschillende oorzaken hebben. Op grond daarvan wordt onderscheid gemaakt
tussen centrale en perifere cyanose.
Paragraaf 9.2 Centrale cyanose
Centrale cyanose doet zich voor wanneer in het arteriële bloed al te weinig zuurstof aan
hemoglobine is gebonden en de hoeveelheid gereduceerd hemoglobine in het slagaderlijke
bloed dus hoger is dan normaal.
Wat de oorzaak van cyanose ook is, altijd is er sprake van een verminderde
zuurstofverzadiging van het arteriële bloed (wat met bloedgasanalyse is vast te stellen). Blijkt
deze onder de 85% te zijn gedaald, dan treedt cyanose op. Immers, als er op het moment van
instromen van het arteriële bloed in de weefsels al te veel gereduceerd hemoglobine in zit, is
het nog maar een kleine stap om in de weefsels de concentratie van 3,13 mmol/l te
overschrijden.
, Centrale cyanose is bij observatie te herkennen aan het feit dat, in tegenstelling tot wat bij
perifere cyanose het geval is, behalve de huid ook de slijmvliezen (tong) blauwig zijn
verkleurd.
Paragraaf 9.3 Perifere cyanose
Perifere cyanose komt in principe alleen voor aan de acra (lichaamsuiteinden) en wordt om
die reden dan ook welacrocyanose genoemd.
Oorzaak voor perifere cyanose is een verminderde doorstroming van de weefsels door
vasoconstrictie of door een vertraagde bloedcirculatie. Het bloed zal hierdoor langer in de
weefsels verblijven dan normaliter het geval is. Intussen blijft het afgeven van zuurstof
doorgaan en ontstaat er steeds meer gereduceerd hemoglobine: de grens van 3,13 mmol/l
wordt overschreden. Voorbeelden waarbij dit gebeurt zijn: shock, fonomeen van Raynaud.
Paragraaf 9.4 Koolmonoxidevergiftiging
Soms komt het voor dat weefsels niet blauwig opschijnen, maar een kersenrode
(‘morgenrood’) kleur hebben. Dit kan optreden bij koolmonoxidevergiftiging, alhoewel hierbij
ook vaak bleekheid of zelfs cyanose wordt gezien. Als koolmonoxide in de buurt is, bindt dit
zich veel sneller en sterker aan hemoglobine dan zuurstof dat doet. Daarmee neemt het
echter wel de plaats van zuurstof in beslag en zal er een hypoxie (tekort aan zuurstof in de
weefsels) ontstaan. Hersenen kunnen daardoor niet goed meer functioneren of raken
beschadigd en als gevolg daarvan kunnen onder andere circulatie en respiratie (ademhaling)
tekortschieten. Bleekheid en cyanose zijn daarvan weer het gevolg. Tegelijkertijd treedt er in
die situatie CO 2-retentie op en dat zou weer van invloed zijn op de kleuropschijn
(‘morgenrood’) van hemoglobine. De kersenrode kleur getuigt dan ook van een ernstige
situatie.
de meest voorkomende oorzaken van koolmonoxidevergiftiging zijn gasgeisers in kleine, niet
goed geventileerde ruimten. Maar ook houtkachels, gaskachels en open haarden kunnen bij
onvolledige verbranding en als de gasafvoer onvoldoende is geregeld, de oorzaak zijn.
Datzelfde geldt voor auto-uitlaatgassen (rijden met een kapotte uitlaat).
Onder meer hoofdpijn, sufheid, slaperigheid en eventueel bewusteloosheid zijn
verschijnselen die bij koolmonoxidevergiftiging voorkomen. De persoon in kwestie heeft vaak
zelf niet in de gaten wat er aan de hand is.
Hoofdstuk 10 stoornissen in het base evenwicht.
Paragraaf 10.1
Voor een normaal functioneren van de lichaamsfysiologie is een pH van 7,4 (7,35-7,45)
noodzakelijk. De pH is direct gerelateerd aan de H +-concentratie, die onder normale
omstandigheden zeer laag is. Buffers zorgen ervoor dat deze concentratie laag blijft, daarin
bestaat een homeostase .
Paragraaf 9.1
Onder cyanose of blauwzucht verstaan we een blauwig-grijze verkleuring van de huid en
slijmvliezen. Een dergelijke verkleuring wordt veroorzaakt door een toegenomen
concentratie van gereduceerd hemoglobine (Hb) in de capillairen.
Hemoglobine is de rode bloedkleurstof die
zich bevindt in de rode bloedcellen. Het is
opgebouwd uit een ijzermolecuul en wordt
omgeven door een viertal eiwitstructuren
(afb. 9.1). Aan het ijzermolecuul kan
zuurstof gekoppeld zijn (geoxigeneerd
Hb/oxyhemoglobine) of het kan vrij zijn van
deze binding (gereduceerd
Hb/desoxyhemoglobine). Bloed dat veel
geoxigeneerd Hb bevat is helderrood van
kleur, gereduceerd Hb is donkerrood.
Gewoonlijk zijn huid en slijmvliezen roze gekleurd door het aanwezige bloed in de capillairen.
De normale concentratie van hemoglobine in het bloed, en dus ook in het capillair, bedraagt
8-10 mmol/l (15 g/dl). Bij cyanose is daarvan meer dan 3,13 mmol/l (5 g/dl) in het capillair
gereduceerd. Opschijnend licht wordt niet langer roze, maar blauwig teruggekaatst. cyanose
moet altijd worden gewaardeerd in relatie tot de totale hemoglobineconcentratie in het
bloed.
Cyanose is niet altijd even gemakkelijk vast te stellen. Aan een dikke huid of een huid met
veel pigment is het veel moeilijker waar te nemen. Het beste kan bij daglicht worden
geobserveerd. Cyanose laat zich vooral waarnemen aan de lippen, het nagelbed, de oren en
andere uitstekende lichaamsdelen.
Cyanose kan verschillende oorzaken hebben. Op grond daarvan wordt onderscheid gemaakt
tussen centrale en perifere cyanose.
Paragraaf 9.2 Centrale cyanose
Centrale cyanose doet zich voor wanneer in het arteriële bloed al te weinig zuurstof aan
hemoglobine is gebonden en de hoeveelheid gereduceerd hemoglobine in het slagaderlijke
bloed dus hoger is dan normaal.
Wat de oorzaak van cyanose ook is, altijd is er sprake van een verminderde
zuurstofverzadiging van het arteriële bloed (wat met bloedgasanalyse is vast te stellen). Blijkt
deze onder de 85% te zijn gedaald, dan treedt cyanose op. Immers, als er op het moment van
instromen van het arteriële bloed in de weefsels al te veel gereduceerd hemoglobine in zit, is
het nog maar een kleine stap om in de weefsels de concentratie van 3,13 mmol/l te
overschrijden.
, Centrale cyanose is bij observatie te herkennen aan het feit dat, in tegenstelling tot wat bij
perifere cyanose het geval is, behalve de huid ook de slijmvliezen (tong) blauwig zijn
verkleurd.
Paragraaf 9.3 Perifere cyanose
Perifere cyanose komt in principe alleen voor aan de acra (lichaamsuiteinden) en wordt om
die reden dan ook welacrocyanose genoemd.
Oorzaak voor perifere cyanose is een verminderde doorstroming van de weefsels door
vasoconstrictie of door een vertraagde bloedcirculatie. Het bloed zal hierdoor langer in de
weefsels verblijven dan normaliter het geval is. Intussen blijft het afgeven van zuurstof
doorgaan en ontstaat er steeds meer gereduceerd hemoglobine: de grens van 3,13 mmol/l
wordt overschreden. Voorbeelden waarbij dit gebeurt zijn: shock, fonomeen van Raynaud.
Paragraaf 9.4 Koolmonoxidevergiftiging
Soms komt het voor dat weefsels niet blauwig opschijnen, maar een kersenrode
(‘morgenrood’) kleur hebben. Dit kan optreden bij koolmonoxidevergiftiging, alhoewel hierbij
ook vaak bleekheid of zelfs cyanose wordt gezien. Als koolmonoxide in de buurt is, bindt dit
zich veel sneller en sterker aan hemoglobine dan zuurstof dat doet. Daarmee neemt het
echter wel de plaats van zuurstof in beslag en zal er een hypoxie (tekort aan zuurstof in de
weefsels) ontstaan. Hersenen kunnen daardoor niet goed meer functioneren of raken
beschadigd en als gevolg daarvan kunnen onder andere circulatie en respiratie (ademhaling)
tekortschieten. Bleekheid en cyanose zijn daarvan weer het gevolg. Tegelijkertijd treedt er in
die situatie CO 2-retentie op en dat zou weer van invloed zijn op de kleuropschijn
(‘morgenrood’) van hemoglobine. De kersenrode kleur getuigt dan ook van een ernstige
situatie.
de meest voorkomende oorzaken van koolmonoxidevergiftiging zijn gasgeisers in kleine, niet
goed geventileerde ruimten. Maar ook houtkachels, gaskachels en open haarden kunnen bij
onvolledige verbranding en als de gasafvoer onvoldoende is geregeld, de oorzaak zijn.
Datzelfde geldt voor auto-uitlaatgassen (rijden met een kapotte uitlaat).
Onder meer hoofdpijn, sufheid, slaperigheid en eventueel bewusteloosheid zijn
verschijnselen die bij koolmonoxidevergiftiging voorkomen. De persoon in kwestie heeft vaak
zelf niet in de gaten wat er aan de hand is.
Hoofdstuk 10 stoornissen in het base evenwicht.
Paragraaf 10.1
Voor een normaal functioneren van de lichaamsfysiologie is een pH van 7,4 (7,35-7,45)
noodzakelijk. De pH is direct gerelateerd aan de H +-concentratie, die onder normale
omstandigheden zeer laag is. Buffers zorgen ervoor dat deze concentratie laag blijft, daarin
bestaat een homeostase .
