Anatomie/fysiologie; Het
beenderstelsel
Hoofdstuk 6.1
Het beenderstelsel bestaat uit de beenderen, het kraakbeen, de botverbindingen,
banden en bindweefsel. Het beenderstelsel heeft vijf primaire functies;
● Ondersteuning. Biedt structurele ondersteuning voor het hele lichaam.
Afzonderlijke beenderen of beendergroepen bieden een raamwerk voor de
aanhechting van zachte weefsels en organen.
● Opslag. De calciumzouten van het beenderweefsel vormt een opslag voor
mineraalreserves. Normale concentraties calcium en fosfaat kunnen
hierdoor gehandhaafd worden. Ook zijn er energiereserves opgeslagen in
beenderen. Dit in de vorm van vetten in delen van het gele beenmerg.
● Vorming bloedcellen. Rode bloedcellen, witte bloedcellen en andere
onderdelen van bloed worden in het rode beenmerg gemaakt. Rood
beenmerg bevindt zich in de holte van het beenmerg.
● Bescherming. Veel zachte weefsels en organen zijn omgeven door
onderdelen van het skelet.
● Beweging. Veel beenderen fungeren als hefbomen waardoor de grootte en
de richting van de krachten die de spieren uitoefenen, worden gewijzigd.
Hoofdstuk 6.2
Beenweefsel is een steunweefsel dat gespecialiseerde cellen en een matrix
(extracellulaire eiwitvezels en een grondsubstantie) bevat. De kenmerkende
structuur van het beenweefsel komt door de afzetting van calciumzouten in de
matrix.
Verdeling gewicht van het bot;
● Twee derde is calciumfosfaat.
● Twee procent vormen de botcellen en andere typen cellen.
● Overige deel bestaat vooral uit collagene vezels.
Het menselijke skelet bevat 206 beenderen. Er zijn grofweg vier typen beenderen
in het skelet wat vorm betreft;
● Lang. Lange beenderen zijn langer dan breed. De beenderen van de arm
en dij.
Heeft een centrale schacht (diafyse) die een centraal gelegen mergholte
omgeeft. De holte bevat beenmerg. De verbrede gedeelten aan elk
uiteinde , de epifysen, zijn bedekt met gewrichtskraakbeen.
● Kort. Korte beenderen zijn breder dan lang. De beenderen van de pols en
enkels.
● Plat. Zijn dun en in verhouding breed. De ossa perietalia van de schedel,
de ribben en de schouderbladen.
● Onregelmatig. Onregelmatige beenderen hebben een ingewikkelde vorm
die niet makkelijk in een andere categorie past. De wervels van de
wervelkolom en enkele schedelbeenderen.
Compact beenweefsel is massief. Spongieus beenweefsel ziet eruit als een
netwerk van benige staafjes of balkjes, door holte van elkaar gescheiden.
, Botopbouw;
● Buitenste oppervlak is met een periosteum (buitenste beenvlies) bedekt.
De vezels van pezen en gewrichtsbanden zijn verweven met het
periosteum. Pezen verbinden skeletspieren met de beenderen. Ligamenten
verbinden de beenderen onderling.
Het periosteum isoleert het bot van de aangrenzende weefsels, biedt
plaats aan de verbinding met de bloedvaten en zenuwen en speelt een rol
bij de groei en herstel.
● Binnen het bot bekleedt een uit cellen bestaand endost het spongieuze
been van de mergholte en de andere binnenste oppervlakken. Het endost
is actief tijdens de botgroei en het herstel of hermodellering van bot.
Bot is een ondersteunend bindweefsel.
Het periost bestaat uit een vezelige buitenlaag en een uit cellen bestaande
binnenste laag. Compacta en spongiosa bevatten botcellen of osteocyten in
kleine groepjes, de lacunen. Lacunen bevinden zich tussen dunne laagjes
gecalcificeerde matrix, de lamellen. Kleine kanalen, canaliculi, lopen straalsgewijs
door de matrix en vormen een onderlinge verbinding van de lacunen en
verbinden deze met de nabijgelegen bloedvaten.
De canaliculi bevatten cytoplasma-uitlopers van de botcellen. Voedingsstoffen
vanuit het bloed en afvalstoffen vanuit de botcellen diffunderen door de
extracellulaire vloeistof die deze cellen omgeeft, evenals door de cytoplasma-
uitlopers.
De basale functionele eenheid van de compacta (vooral op plaatsen waar de
belasting uit een beperkt aantal richtingen komt) is het osteon (systeem van
Havers). De botcellen liggen in concentrische lagen rond een centraal kanaal
(kanaal van Havers). Het kanaal bevat een of meer bloedvaten. De lamellen zijn
cilindervormig en liggen evenwijdig aan de lange as van het centrale kanaal.
Verbindingskanalen bieden doorgangen.
In de spongosia (bevindt zich op plaatsen waar minder belasting plaatsvindt of
waar krachten uit verschillende richtingen komen) zijn de lamellen anders
gerangschikt en er zijn geen osteonen. De lamellen vormen staafjes of platen die
botbalkjes heten. Door veel vertakkingen van de botbalkjes ontstaat een
netwerk. Canaliculi eindigen aan de uiteinden van de botbalkjes. Daar
diffunderen voedingsstoffen en afvalstoffen tussen het merg en de botcellen.
Spongiues beenweefsel is lichter dan compact beenweefsel. Hierdoor wordt
voorkomen dat het skelet te zwaar wordt en beenderen kunnen dan makkelijk
door spieren worden bewogen.
Het gehele botoppervlak is bedekt met een laag compact beenweefsel, behalve
binnen in de gewrichtskapsels. In de kapsels worden de beenderen door
gewrichtskraakbeen beschermd.
Drie celtypen in beenweefsel;
● Osteocyten. Volwassen botcellen. Ze handhaven de volwassen
botstructuur door de calciumzouten in de botmatrix rondom zichzelf
opnieuw te gebruiken en door bij herstel te helpen.
● Osteoclasten. Reusachtige cellen met vijf of meer celkernen. Zuren en
enzymen afkomstig van deze cellen lost botmatrix op en geven de
opgeslagen mineralen af via osteolyse of resorptie. Dit proces regelt de
calcium en fosfaatconcentraties in lichaamsvloeistoffen.
beenderstelsel
Hoofdstuk 6.1
Het beenderstelsel bestaat uit de beenderen, het kraakbeen, de botverbindingen,
banden en bindweefsel. Het beenderstelsel heeft vijf primaire functies;
● Ondersteuning. Biedt structurele ondersteuning voor het hele lichaam.
Afzonderlijke beenderen of beendergroepen bieden een raamwerk voor de
aanhechting van zachte weefsels en organen.
● Opslag. De calciumzouten van het beenderweefsel vormt een opslag voor
mineraalreserves. Normale concentraties calcium en fosfaat kunnen
hierdoor gehandhaafd worden. Ook zijn er energiereserves opgeslagen in
beenderen. Dit in de vorm van vetten in delen van het gele beenmerg.
● Vorming bloedcellen. Rode bloedcellen, witte bloedcellen en andere
onderdelen van bloed worden in het rode beenmerg gemaakt. Rood
beenmerg bevindt zich in de holte van het beenmerg.
● Bescherming. Veel zachte weefsels en organen zijn omgeven door
onderdelen van het skelet.
● Beweging. Veel beenderen fungeren als hefbomen waardoor de grootte en
de richting van de krachten die de spieren uitoefenen, worden gewijzigd.
Hoofdstuk 6.2
Beenweefsel is een steunweefsel dat gespecialiseerde cellen en een matrix
(extracellulaire eiwitvezels en een grondsubstantie) bevat. De kenmerkende
structuur van het beenweefsel komt door de afzetting van calciumzouten in de
matrix.
Verdeling gewicht van het bot;
● Twee derde is calciumfosfaat.
● Twee procent vormen de botcellen en andere typen cellen.
● Overige deel bestaat vooral uit collagene vezels.
Het menselijke skelet bevat 206 beenderen. Er zijn grofweg vier typen beenderen
in het skelet wat vorm betreft;
● Lang. Lange beenderen zijn langer dan breed. De beenderen van de arm
en dij.
Heeft een centrale schacht (diafyse) die een centraal gelegen mergholte
omgeeft. De holte bevat beenmerg. De verbrede gedeelten aan elk
uiteinde , de epifysen, zijn bedekt met gewrichtskraakbeen.
● Kort. Korte beenderen zijn breder dan lang. De beenderen van de pols en
enkels.
● Plat. Zijn dun en in verhouding breed. De ossa perietalia van de schedel,
de ribben en de schouderbladen.
● Onregelmatig. Onregelmatige beenderen hebben een ingewikkelde vorm
die niet makkelijk in een andere categorie past. De wervels van de
wervelkolom en enkele schedelbeenderen.
Compact beenweefsel is massief. Spongieus beenweefsel ziet eruit als een
netwerk van benige staafjes of balkjes, door holte van elkaar gescheiden.
, Botopbouw;
● Buitenste oppervlak is met een periosteum (buitenste beenvlies) bedekt.
De vezels van pezen en gewrichtsbanden zijn verweven met het
periosteum. Pezen verbinden skeletspieren met de beenderen. Ligamenten
verbinden de beenderen onderling.
Het periosteum isoleert het bot van de aangrenzende weefsels, biedt
plaats aan de verbinding met de bloedvaten en zenuwen en speelt een rol
bij de groei en herstel.
● Binnen het bot bekleedt een uit cellen bestaand endost het spongieuze
been van de mergholte en de andere binnenste oppervlakken. Het endost
is actief tijdens de botgroei en het herstel of hermodellering van bot.
Bot is een ondersteunend bindweefsel.
Het periost bestaat uit een vezelige buitenlaag en een uit cellen bestaande
binnenste laag. Compacta en spongiosa bevatten botcellen of osteocyten in
kleine groepjes, de lacunen. Lacunen bevinden zich tussen dunne laagjes
gecalcificeerde matrix, de lamellen. Kleine kanalen, canaliculi, lopen straalsgewijs
door de matrix en vormen een onderlinge verbinding van de lacunen en
verbinden deze met de nabijgelegen bloedvaten.
De canaliculi bevatten cytoplasma-uitlopers van de botcellen. Voedingsstoffen
vanuit het bloed en afvalstoffen vanuit de botcellen diffunderen door de
extracellulaire vloeistof die deze cellen omgeeft, evenals door de cytoplasma-
uitlopers.
De basale functionele eenheid van de compacta (vooral op plaatsen waar de
belasting uit een beperkt aantal richtingen komt) is het osteon (systeem van
Havers). De botcellen liggen in concentrische lagen rond een centraal kanaal
(kanaal van Havers). Het kanaal bevat een of meer bloedvaten. De lamellen zijn
cilindervormig en liggen evenwijdig aan de lange as van het centrale kanaal.
Verbindingskanalen bieden doorgangen.
In de spongosia (bevindt zich op plaatsen waar minder belasting plaatsvindt of
waar krachten uit verschillende richtingen komen) zijn de lamellen anders
gerangschikt en er zijn geen osteonen. De lamellen vormen staafjes of platen die
botbalkjes heten. Door veel vertakkingen van de botbalkjes ontstaat een
netwerk. Canaliculi eindigen aan de uiteinden van de botbalkjes. Daar
diffunderen voedingsstoffen en afvalstoffen tussen het merg en de botcellen.
Spongiues beenweefsel is lichter dan compact beenweefsel. Hierdoor wordt
voorkomen dat het skelet te zwaar wordt en beenderen kunnen dan makkelijk
door spieren worden bewogen.
Het gehele botoppervlak is bedekt met een laag compact beenweefsel, behalve
binnen in de gewrichtskapsels. In de kapsels worden de beenderen door
gewrichtskraakbeen beschermd.
Drie celtypen in beenweefsel;
● Osteocyten. Volwassen botcellen. Ze handhaven de volwassen
botstructuur door de calciumzouten in de botmatrix rondom zichzelf
opnieuw te gebruiken en door bij herstel te helpen.
● Osteoclasten. Reusachtige cellen met vijf of meer celkernen. Zuren en
enzymen afkomstig van deze cellen lost botmatrix op en geven de
opgeslagen mineralen af via osteolyse of resorptie. Dit proces regelt de
calcium en fosfaatconcentraties in lichaamsvloeistoffen.
