Thema 1
Wat is opvoeding? - Een conceptuele analyse
Jan Steutel en Doret de Ruyter
Inleiding en methode
Opvoeding
Grondbegrip van de pedagogische wetenschappen
In dit artikel wordt een analyse gemaakt van dit begrip
Artikel over vergelijking van opvoeding en onderwijs vormt startpunt van analyse
Analyse moet uiteindelijk leiden tot meer handvatten in dit onderwerp
Bij het analyseren van een begrip richt men zich vaak alleen op het gebruikt van de
corresponderende term, wat maar op één soort gebruik duidt, en niet al de andere
betekenissen
Conceptuele analyse
Gericht op:
* Het juiste gebruik van de term in het gewone taalgebruik
Dus niet het ongewone, of poëtische
* Het verhelderen van het gebruik van de term in een tekst, wanneer wel of niet
deze term gebruiken om iets te omschrijven?
Conceptuele analyse is geen bureauonderzoek
* Er wordt gebruik gemaakt van data die door de onderzoeker zelf zijn verzameld
Leidend is de vraag: ‘onder welke condities is een begrip van toepassing, of onder
welke condities wordt de corresponderende term correct gebruikt?’
Opvoeding en opvoeden: twee begrippen
Eerste stap analyse
De term ‘opvoeding’ functioneert als een overkoepelende term voor een geheel van
daden, activiteiten of praktijken
* Loopt vanaf de vroege kindertijd tot aan de volwassenheid en is bedoeld om bij
te dragen aan de ontwikkeling van het kind tot een volwassen persoon
De term ‘opvoeding’ heeft twee betekenissen:
Brede/omvattende betekenis: Vertaald naar het Engels is het woord ‘upbringing’ het
meest accuraat
* In het Nederlands wordt hier het begrip ‘opvoeding’ gebruikt
Smalle/beperkte betekenis: vertaald naar het Engels komt ‘to discipline’ het dichtst
in de buurt
* In het Nederlands wordt het woord ‘opvoeden’ gebruikt
Opvoeden
Doelbewust gedrag
Opvoeden is altijd een vorm van doelbewust gedrag
* Dat wil zeggen dat het altijd een handeling is
Opvoeden is een middel tot een doel
Ook het doelbewust niet doen van dingen kan opvoeden zijn
* Bijvoorbeeld: het niet ingrijpen in een bepaalde situatie
Wanneer een niet doelbewuste handeling invloed heeft op de ontwikkeling van een
kind, kan je beter spreken van een ‘opvoedende werking’
* Het is dan dus geen opvoeden!!
Het is geen resultaatbegrip
Wat is opvoeding? - Een conceptuele analyse
Jan Steutel en Doret de Ruyter
Inleiding en methode
Opvoeding
Grondbegrip van de pedagogische wetenschappen
In dit artikel wordt een analyse gemaakt van dit begrip
Artikel over vergelijking van opvoeding en onderwijs vormt startpunt van analyse
Analyse moet uiteindelijk leiden tot meer handvatten in dit onderwerp
Bij het analyseren van een begrip richt men zich vaak alleen op het gebruikt van de
corresponderende term, wat maar op één soort gebruik duidt, en niet al de andere
betekenissen
Conceptuele analyse
Gericht op:
* Het juiste gebruik van de term in het gewone taalgebruik
Dus niet het ongewone, of poëtische
* Het verhelderen van het gebruik van de term in een tekst, wanneer wel of niet
deze term gebruiken om iets te omschrijven?
Conceptuele analyse is geen bureauonderzoek
* Er wordt gebruik gemaakt van data die door de onderzoeker zelf zijn verzameld
Leidend is de vraag: ‘onder welke condities is een begrip van toepassing, of onder
welke condities wordt de corresponderende term correct gebruikt?’
Opvoeding en opvoeden: twee begrippen
Eerste stap analyse
De term ‘opvoeding’ functioneert als een overkoepelende term voor een geheel van
daden, activiteiten of praktijken
* Loopt vanaf de vroege kindertijd tot aan de volwassenheid en is bedoeld om bij
te dragen aan de ontwikkeling van het kind tot een volwassen persoon
De term ‘opvoeding’ heeft twee betekenissen:
Brede/omvattende betekenis: Vertaald naar het Engels is het woord ‘upbringing’ het
meest accuraat
* In het Nederlands wordt hier het begrip ‘opvoeding’ gebruikt
Smalle/beperkte betekenis: vertaald naar het Engels komt ‘to discipline’ het dichtst
in de buurt
* In het Nederlands wordt het woord ‘opvoeden’ gebruikt
Opvoeden
Doelbewust gedrag
Opvoeden is altijd een vorm van doelbewust gedrag
* Dat wil zeggen dat het altijd een handeling is
Opvoeden is een middel tot een doel
Ook het doelbewust niet doen van dingen kan opvoeden zijn
* Bijvoorbeeld: het niet ingrijpen in een bepaalde situatie
Wanneer een niet doelbewuste handeling invloed heeft op de ontwikkeling van een
kind, kan je beter spreken van een ‘opvoedende werking’
* Het is dan dus geen opvoeden!!
Het is geen resultaatbegrip
