Maaike de Kleijn Competitieve kunsten in de Renaissance TL3V14005
Competitieve kunsten in de
Renaissance
Week 1 – Inleiding
College 1: Inleiding en kort overzicht van de cursus
(Speelman)
Petrarca (1304-1374)
Petrarca wordt gezien als de uitvinder van de Renaissance. Hij was de eerste die een breuk
herkende tussen de ‘oude’ geschiedenis van de Oudheid en de ‘nieuwe’ geschiedenis van de
Middeleeuwen. Hij zag de Oudheid als een periode van ontwikkeling die na de dood van
keizer Constantijn stagneerde, waarmee een periode van verval werd ingezet. Petrarca wilde
terugkeren naar de bloei van de Oudheid en stelde dat ‘zijn kleinkinderen weer in het pure
licht’ zouden leven. Hij begon daarom met het schrijven van een epos in de stijl van Vergilius,
Africa en ging op zoek naar zulke oude teksten in kloosterbibliotheken. De vondst van oude
handschriften inspireerde ook anderen hiernaar te zoeken, waarmee competitie én
uitwisseling van kennis ontstond. De teksten raakten steeds meer verspreid, waarmee ook
het gedachtegoed van de Renaissance zich verbreidde.
De deuren van het Baptisterium in Florence (1401)
In 1401 werd er door de Florentijnse opera een wedstrijd uitgeschreven voor het ontwerpen
van de noordelijke deuren van het Baptisterium. Nadat Florence de belegering van de stad
succesvol had doorstaan, was het zelfvertrouwen van het stadsbestuur toegenomen, wat
leidde tot nieuwe investeringen. Het verloop van de wedstrijd en het kiezen van de winnaar
wordt door een aantal schrijvers op verschillende manieren beschreven. Ghiberti schreef in
zijn eigen autobiografie dat hij de opdracht voor het ontwerpen van de deuren toebedeeld
had gekregen vanwege zijn superioriteit. Andere schrijvers wijzen een andere oorzaak aan.
Volgens Manetti (1423-1497) liet Brunelleschi tijdens de wedstrijd niemand zien wat
hij aan het ontwerpen was, in tegenstelling tot Ghiberti, die iedereen juist om advies vroeg.
Hoewel Brunelleschi jong was en nog geen reputatie had opgebouwd, verraste hij de jury
tijdens de onthulling, omdat zijn werk zo goed was. Volgens Manetti had de jury eigenlijk een
lichte voorkeur voor het ontwerp van Brunelleschi, maar omdat ze al rond hadden bazuint dat
Ghiberti waarschijnlijk zou winnen, wilden ze niet tussen beiden kiezen. De jury stelde
daarom voor dat beide kunstenaars zouden samenwerken. Brunelleschi wilde dit aanbod
alleen aannemen als hij de hoofdontwerper zou worden, maar dat accepteerde Ghiberti niet.
Uiteindelijk kreeg Ghiberti de opdracht daarom alsnog alleen. Brunelleschi vertrok hierop
naar Rome om architectuur te bestuderen.
Vasari (1511-1574) is door zijn uitvoerige archiefonderzoek de grondlegger van de
kunstgeschiedenis. Hij beschreef de periode van 1300 tot 1400 als het begin van de
Renaissance. In deze periode schreef Dante (1265-1321) zijn Divina Comedia en
ontwikkelde de schilderkunst zich onder invloed van Giotto (1266-1337) tot een levendige
weergave van voorstellingen, waarin emoties belangrijk waren. De wedstrijd voor de deuren
viel voor hem in de tweede fase van de Renaissance van 1400 tot 1500. Zijn geschriften zijn
van een latere periode en in zijn perspectief is hij beïnvloedt door zowel Ghiberti als Manetti.
1
Competitieve kunsten in de
Renaissance
Week 1 – Inleiding
College 1: Inleiding en kort overzicht van de cursus
(Speelman)
Petrarca (1304-1374)
Petrarca wordt gezien als de uitvinder van de Renaissance. Hij was de eerste die een breuk
herkende tussen de ‘oude’ geschiedenis van de Oudheid en de ‘nieuwe’ geschiedenis van de
Middeleeuwen. Hij zag de Oudheid als een periode van ontwikkeling die na de dood van
keizer Constantijn stagneerde, waarmee een periode van verval werd ingezet. Petrarca wilde
terugkeren naar de bloei van de Oudheid en stelde dat ‘zijn kleinkinderen weer in het pure
licht’ zouden leven. Hij begon daarom met het schrijven van een epos in de stijl van Vergilius,
Africa en ging op zoek naar zulke oude teksten in kloosterbibliotheken. De vondst van oude
handschriften inspireerde ook anderen hiernaar te zoeken, waarmee competitie én
uitwisseling van kennis ontstond. De teksten raakten steeds meer verspreid, waarmee ook
het gedachtegoed van de Renaissance zich verbreidde.
De deuren van het Baptisterium in Florence (1401)
In 1401 werd er door de Florentijnse opera een wedstrijd uitgeschreven voor het ontwerpen
van de noordelijke deuren van het Baptisterium. Nadat Florence de belegering van de stad
succesvol had doorstaan, was het zelfvertrouwen van het stadsbestuur toegenomen, wat
leidde tot nieuwe investeringen. Het verloop van de wedstrijd en het kiezen van de winnaar
wordt door een aantal schrijvers op verschillende manieren beschreven. Ghiberti schreef in
zijn eigen autobiografie dat hij de opdracht voor het ontwerpen van de deuren toebedeeld
had gekregen vanwege zijn superioriteit. Andere schrijvers wijzen een andere oorzaak aan.
Volgens Manetti (1423-1497) liet Brunelleschi tijdens de wedstrijd niemand zien wat
hij aan het ontwerpen was, in tegenstelling tot Ghiberti, die iedereen juist om advies vroeg.
Hoewel Brunelleschi jong was en nog geen reputatie had opgebouwd, verraste hij de jury
tijdens de onthulling, omdat zijn werk zo goed was. Volgens Manetti had de jury eigenlijk een
lichte voorkeur voor het ontwerp van Brunelleschi, maar omdat ze al rond hadden bazuint dat
Ghiberti waarschijnlijk zou winnen, wilden ze niet tussen beiden kiezen. De jury stelde
daarom voor dat beide kunstenaars zouden samenwerken. Brunelleschi wilde dit aanbod
alleen aannemen als hij de hoofdontwerper zou worden, maar dat accepteerde Ghiberti niet.
Uiteindelijk kreeg Ghiberti de opdracht daarom alsnog alleen. Brunelleschi vertrok hierop
naar Rome om architectuur te bestuderen.
Vasari (1511-1574) is door zijn uitvoerige archiefonderzoek de grondlegger van de
kunstgeschiedenis. Hij beschreef de periode van 1300 tot 1400 als het begin van de
Renaissance. In deze periode schreef Dante (1265-1321) zijn Divina Comedia en
ontwikkelde de schilderkunst zich onder invloed van Giotto (1266-1337) tot een levendige
weergave van voorstellingen, waarin emoties belangrijk waren. De wedstrijd voor de deuren
viel voor hem in de tweede fase van de Renaissance van 1400 tot 1500. Zijn geschriften zijn
van een latere periode en in zijn perspectief is hij beïnvloedt door zowel Ghiberti als Manetti.
1
