Samenvatting beïnvloeden en veranderen van gedrag gehele
boek en hoofdstuk 7 van het boek sociale psychologie
,Inhoudsopgave
Table of Contents
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
Hoofdstuk 7 attitude en attitudeverandering: gedachten en gevoelens beïnvloeden............................4
7.1 – De aard en oorsprong van attitudes..........................................................................................4
7.2 - attitudes en het voorspellen van gedrag....................................................................................4
7.3 – attitudeverandering...................................................................................................................5
7.4 - de macht van reclame................................................................................................................6
Hoofdstuk 1 nature, nurture en de invloed van mensbeelden op gedragsveranderingen.....................7
1.1 - Mensbeelden..............................................................................................................................7
1.2 Impliciete theorieën: Incremental versus entity theories.............................................................7
1.3 In hoeverre zijn eigenschappen en gedrag beïnvloedbaar?..........................................................7
Hoofdstuk 2 Leren als basis voor gedragsverandering...........................................................................9
2.1 Een aanpassingsproces aan de omgeving.....................................................................................9
2.2 Klassieke conditionering (Pavlov).................................................................................................9
2.3 Operante conditionering (Skinner)...............................................................................................9
2.4 Sociaal leren...............................................................................................................................10
2.5 Cognitief leren............................................................................................................................11
2.6 Samenvatting en conclusies........................................................................................................12
Hoofdstuk 3 gedragsdeterminanten op basis van gedragsverandering theorieën en modellen..........13
3.1 – belangrijke gedragsveranderingen theorieën en modellen.....................................................13
3.2 – andere gedragsveranderingen theorieën en modellen............................................................17
Hoofdstuk 4 zelfregulatie: wat is het?..................................................................................................19
4.1 – Een definitie van zelfregulatie..................................................................................................19
4.2 – Zelfregulatie en de hersenen...................................................................................................19
4.3 – de ontwikkeling van zelfregulatie............................................................................................21
4.4 - randvoorwaarden.....................................................................................................................21
Hoofdstuk 5 zelfregulatie: het proces...................................................................................................22
5.1 - het stellen van concrete doelen...............................................................................................22
5.2 – het stellen van irrealistische doelen........................................................................................22
5.3 – het opstellen van haalbare planningen....................................................................................23
5.4 – De uitvoering van de planning.................................................................................................23
5.5 - het bijsturen van gedrag...........................................................................................................24
5.6 – zelfregulatie: hoe vergroot je de kans op succes.....................................................................24
Hoofdstuk 6 Synthese: zelfregulatie in de praktijk...............................................................................26
6.1 – casus 1 Een slanker figuur........................................................................................................26
6.2 – casus 2 het voorkomen van impulsenaankopen......................................................................27
, 6.3 - casus 3 Procrastinatie...............................................................................................................27
Hoofdstuk 7 de beïnvloeder.................................................................................................................28
7.1 - macht, invloed en beïnvloeder.................................................................................................28
7.2 - kenmerken van beïnvloeders...................................................................................................29
7.3 - wanneer welke beïnvloeder of leider?.....................................................................................31
7.4 - het relatieve belang van verschillende factoren in een beïnvloedingstraject...........................31
Hoofdstuk 8 het beïnvloeden van gedrag.............................................................................................32
8.1 - van populaire naar professionele psychologie.........................................................................32
8.2 - het opstellen van een interventie.............................................................................................32
8.3 - beïnvloeding: het trekken van de aandacht.............................................................................34
8.4 - beïnvloeding: het overbrengen van de boodschap...................................................................34
Hoofdstuk 9 synthese: gedragsbeïnvloeding in de praktijk..................................................................36
9.1 casus 1 belonen, straffen en perverse prikkels...........................................................................36
9.2 casus 2 het voorbereiden van ene presentatie...........................................................................37
9.3 casus 3 praktijksituatie van een preventieprogramma...............................................................37
9.4 casus 4 enkele voorbeelden van (overheids-) campagnes..........................................................37
, Hoofdstuk 7 attitude en attitudeverandering: gedachten en gevoelens
beïnvloeden
7.1 – De aard en oorsprong van attitudes
Attitude: een evaluatie van (of houding tegenover) een attitudeobject, zoals mensen, voorwerpen en
ideeën. Bestaat uit 3 componenten:
1. Affectieve component: onze gevoelsmatige reactie op het attitudeobject.
2. Cognitieve component: onze gedachten en opvattingen.
3. Gedragsmatig component: onze neiging tot handelen ten opzichten ervan.
Tricomponent attitudemodel: attitudes omschreven als samengesteld uit drie componenten.
- De situatie heeft invloed op welk component meer aanbod komt.
Uit onderzoek is gebleken dan tweelingen hun attitude componenten op elkaar lijken en dat dit
ervoor zorgt dat ze meer dezelfde attitude hebben naar iets. Verder heeft omgeving ook veel invloed.
3 soorten attitudes
Op cognitie gebaseerde attitudes: attitudes die voornamelijk gebaseerd zijn op iemands opvattingen
over en kennis van de eigenschappen van een attitudeobject.
- Hierbij overheerst de cognitieve component.
- Je maakt dus snel een weging van de voor- en nadelen.
Op affect gebaseerde attitudes: attitudes die meer gebaseerd zijn op iemands gevoelend en
waarden ten opzichte van het attitudeobject dan op opvattingen over de eigenschappen van een
attitudeobject. (Bijv. een warm gevoel krijgen bij muziek) Dit kan ook komen door:
- Klassieke conditionering: stimulus – respons.
- Operante conditionering: belonen en straffen.
- Priming
Op gedrag gebaseerde attitudes: attitudes die gebaseerd zijn op iemands observatie van hoe
diegene zich gedraagt tegenover een attitudeobject.
- Attitudes zijn meer gebaseerd op observaties van je eigen gedrag. (“ja ik denk dat ik sporten
leuk vind, omdat ik 3 keer per week ga”).
Expliciete attitudes: attitudes die we bewust onderschrijven en gemakkelijk kunnen reproduceren.
Bewuste houding bij iets.
Impliciete attitudes: attitude die onwillekeurig, onbestuurbaar en vaak onbewust is. onbewuste
houding bij iets.
7.2 - attitudes en het voorspellen van gedrag
Attitudetoegankelijkheid: de sterkte van de associatie tussen een attitudeobject en iemands
evaluatie van, oftewel houding tegenover, dat object, uitgedrukt in de snelheid waarmee de
betrokkene kan zeggen wat diegene van het object vindt.
- Pas als je snel iets moeten beslissen gaat attitudetoegankelijkheid een rol.
boek en hoofdstuk 7 van het boek sociale psychologie
,Inhoudsopgave
Table of Contents
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................2
Hoofdstuk 7 attitude en attitudeverandering: gedachten en gevoelens beïnvloeden............................4
7.1 – De aard en oorsprong van attitudes..........................................................................................4
7.2 - attitudes en het voorspellen van gedrag....................................................................................4
7.3 – attitudeverandering...................................................................................................................5
7.4 - de macht van reclame................................................................................................................6
Hoofdstuk 1 nature, nurture en de invloed van mensbeelden op gedragsveranderingen.....................7
1.1 - Mensbeelden..............................................................................................................................7
1.2 Impliciete theorieën: Incremental versus entity theories.............................................................7
1.3 In hoeverre zijn eigenschappen en gedrag beïnvloedbaar?..........................................................7
Hoofdstuk 2 Leren als basis voor gedragsverandering...........................................................................9
2.1 Een aanpassingsproces aan de omgeving.....................................................................................9
2.2 Klassieke conditionering (Pavlov).................................................................................................9
2.3 Operante conditionering (Skinner)...............................................................................................9
2.4 Sociaal leren...............................................................................................................................10
2.5 Cognitief leren............................................................................................................................11
2.6 Samenvatting en conclusies........................................................................................................12
Hoofdstuk 3 gedragsdeterminanten op basis van gedragsverandering theorieën en modellen..........13
3.1 – belangrijke gedragsveranderingen theorieën en modellen.....................................................13
3.2 – andere gedragsveranderingen theorieën en modellen............................................................17
Hoofdstuk 4 zelfregulatie: wat is het?..................................................................................................19
4.1 – Een definitie van zelfregulatie..................................................................................................19
4.2 – Zelfregulatie en de hersenen...................................................................................................19
4.3 – de ontwikkeling van zelfregulatie............................................................................................21
4.4 - randvoorwaarden.....................................................................................................................21
Hoofdstuk 5 zelfregulatie: het proces...................................................................................................22
5.1 - het stellen van concrete doelen...............................................................................................22
5.2 – het stellen van irrealistische doelen........................................................................................22
5.3 – het opstellen van haalbare planningen....................................................................................23
5.4 – De uitvoering van de planning.................................................................................................23
5.5 - het bijsturen van gedrag...........................................................................................................24
5.6 – zelfregulatie: hoe vergroot je de kans op succes.....................................................................24
Hoofdstuk 6 Synthese: zelfregulatie in de praktijk...............................................................................26
6.1 – casus 1 Een slanker figuur........................................................................................................26
6.2 – casus 2 het voorkomen van impulsenaankopen......................................................................27
, 6.3 - casus 3 Procrastinatie...............................................................................................................27
Hoofdstuk 7 de beïnvloeder.................................................................................................................28
7.1 - macht, invloed en beïnvloeder.................................................................................................28
7.2 - kenmerken van beïnvloeders...................................................................................................29
7.3 - wanneer welke beïnvloeder of leider?.....................................................................................31
7.4 - het relatieve belang van verschillende factoren in een beïnvloedingstraject...........................31
Hoofdstuk 8 het beïnvloeden van gedrag.............................................................................................32
8.1 - van populaire naar professionele psychologie.........................................................................32
8.2 - het opstellen van een interventie.............................................................................................32
8.3 - beïnvloeding: het trekken van de aandacht.............................................................................34
8.4 - beïnvloeding: het overbrengen van de boodschap...................................................................34
Hoofdstuk 9 synthese: gedragsbeïnvloeding in de praktijk..................................................................36
9.1 casus 1 belonen, straffen en perverse prikkels...........................................................................36
9.2 casus 2 het voorbereiden van ene presentatie...........................................................................37
9.3 casus 3 praktijksituatie van een preventieprogramma...............................................................37
9.4 casus 4 enkele voorbeelden van (overheids-) campagnes..........................................................37
, Hoofdstuk 7 attitude en attitudeverandering: gedachten en gevoelens
beïnvloeden
7.1 – De aard en oorsprong van attitudes
Attitude: een evaluatie van (of houding tegenover) een attitudeobject, zoals mensen, voorwerpen en
ideeën. Bestaat uit 3 componenten:
1. Affectieve component: onze gevoelsmatige reactie op het attitudeobject.
2. Cognitieve component: onze gedachten en opvattingen.
3. Gedragsmatig component: onze neiging tot handelen ten opzichten ervan.
Tricomponent attitudemodel: attitudes omschreven als samengesteld uit drie componenten.
- De situatie heeft invloed op welk component meer aanbod komt.
Uit onderzoek is gebleken dan tweelingen hun attitude componenten op elkaar lijken en dat dit
ervoor zorgt dat ze meer dezelfde attitude hebben naar iets. Verder heeft omgeving ook veel invloed.
3 soorten attitudes
Op cognitie gebaseerde attitudes: attitudes die voornamelijk gebaseerd zijn op iemands opvattingen
over en kennis van de eigenschappen van een attitudeobject.
- Hierbij overheerst de cognitieve component.
- Je maakt dus snel een weging van de voor- en nadelen.
Op affect gebaseerde attitudes: attitudes die meer gebaseerd zijn op iemands gevoelend en
waarden ten opzichte van het attitudeobject dan op opvattingen over de eigenschappen van een
attitudeobject. (Bijv. een warm gevoel krijgen bij muziek) Dit kan ook komen door:
- Klassieke conditionering: stimulus – respons.
- Operante conditionering: belonen en straffen.
- Priming
Op gedrag gebaseerde attitudes: attitudes die gebaseerd zijn op iemands observatie van hoe
diegene zich gedraagt tegenover een attitudeobject.
- Attitudes zijn meer gebaseerd op observaties van je eigen gedrag. (“ja ik denk dat ik sporten
leuk vind, omdat ik 3 keer per week ga”).
Expliciete attitudes: attitudes die we bewust onderschrijven en gemakkelijk kunnen reproduceren.
Bewuste houding bij iets.
Impliciete attitudes: attitude die onwillekeurig, onbestuurbaar en vaak onbewust is. onbewuste
houding bij iets.
7.2 - attitudes en het voorspellen van gedrag
Attitudetoegankelijkheid: de sterkte van de associatie tussen een attitudeobject en iemands
evaluatie van, oftewel houding tegenover, dat object, uitgedrukt in de snelheid waarmee de
betrokkene kan zeggen wat diegene van het object vindt.
- Pas als je snel iets moeten beslissen gaat attitudetoegankelijkheid een rol.
